תג מ8מ1.ן חאפו1ומתמ1נצ 41,ד1611ם 6תע2עמ8מ/2ע21עפ אע צע1פ

4 +-+ס א

םת צג06), 2621 4/

יע 4 ט

)(0. 0001

2

א ונאת) 8608 מפופסנצ,41,א41160א

פ5דזדעפטע1,8559861א , 51 111 ג,

אט דאעס צססם תמפנסטפנצ 41 א10דע, א פדדעפט4-4 ,59 1א , 1דפ עט 1ד דע

60 881124מ19110פסנצ | 250-4900 413

)תע0ס. מע ויאע6אצ0ס80מגפ1נסמ1צ. ציעלעץ

עתד תסע ספאזספתאש? עס ןא,זא צתע4א תמ1ן1 תפ1וממנצ }ג,;11טסו1ם סתע8 ןעפ אק צ4ע1פ

;צם פעפונצסעע ,לע

4 1 01960ט) .ם 1006 1

1 1זט06ץט) 106 67 4716/ /ד111זזם1 11811ט711ב) זזוסנוזש6פ 1116 101111601101 1 ז111/50//10 .ם חזחטזסם הוח 100016 8160 208 06 +ז6ט10 1ס1011110011 16/3008 151911160118 0561 .כן /161

1010111115/6 800 614 5001 101111601101 679ט0111/'ש 160116116 8114 /רזזהבן 2 עס פמתאטזםץ סא פּמתעמזאתזא זא ז6116) 000 310615/1 8 1101

{ססתץפ 1201010021 8 68000/4.18קן 201060 עס ,6טחט 6װ00/66 סת 1 זסז1 002068 תסתק010ס עטס ע10 תסחהז1קפת1 סת 1 . ש016811014 100150 04 .151261 ,0ז16:05216 }0 1ת11202 600161/' 2084 0ס1סת 406 שט 4692 8

1285 /?זסקןסענק 4611606021ת1 סת8 +12עץעקסס 106 16506048 /6016-) 8008 ת310015 21ת14210 סת 1 תזגמנסס ססטק סח} ת1 /6ח614 18 4106 415 ,1606טשסתא עטס 04 0684 106 10 .פאססט ;טס תז -1460414160 06 גס ז106ס0 124עץעקסס +תסעזטס סת חס1תטצ 104 אעסטץ תגםקזס תג 15 +1 עס -- 0068 סתטז ששסחא טסץ 14 עס - צעסטצ 4018 0 +18צץקסס 6ע2061 תג 0(סת טסץ 1 .18061ט0ץ8ע01981121110 21 11גתזס צט עס ,153א 413-256-4900 24 סתסתק עט 5ט 024204ס 16256קן

נראפעסאר אָט אַ שמייל,

טע 0

די יסודות פון דעט לימוֹד װעגן דעם לעבּן און (געבּוי פון די פעלי-חיים בּיאָלאַגיש בּאַהאַנדלט,

א

בּאַאַרבּעט פון אָריגיגאל, 1,. רייוועןְא. .

מיט בּילדער אין טעקסט.

פיינל, שרצים, פיש צווייטער מייל שול-פארלא; | ווילנע--תריפ, 0 9 9 }

=

אי אט

דרוקערײ פ. ציוגסאָן און קאָמפ, װילגע, טראַקער גאַס, 18

הױפּט:פאַרקױף ש, ש ר ע בע רק, ווילנע, רודניצקער גאָס 16, בּוכהאַנדלונג חצענטראַלי,

טשערמינאַלאָניע,

שליכלבּוין --- 108נג 14 ברוסטבּאן --- 2600 88ותצק'ז פּלצעבון --- 44 10081484, פּלצעיגעלענק --- 2008 16468000וז 68 )504 גאָפּלבּון --- האאלץ1ן ראָבּנבּװנער ---- אצססא עפ8סמסם בּרוסטפלװש -- 8 צטי! איגגעװן וד יי ססנשם שלויפבוונער --= 00 גנטמטססועם קראָפּ --- 3008 גאָרגל --- מגגייקסז שטימבענדעך --- 6883 8ת8תססס8סז קװמאָגן -- -אסהעהסאנ 2688162800104 דעקמעדערן --- תממסת 8טע0וססא פאָנפעדערן אָדער רודערפעדערן --- 4088 א שטװערפעדערן -- זנממס השק שטענגל (פון אַ פעדער) ---‏ 1400 ,1808 מעכער --- 6 ,002580 שפּרן --- 6 ומימעטס שטיל -- 1 /מהסאנטסעיס) שטראלן --- 0 !זאחסקסם בישטראַלן --- 4 , אציץ ה בּערצלידריזל --- 38סע 0888אגעניםסן 2606 געסט.זיצער -- 1469110026 / חנמםסאוסנון

נעסטיאַנטלויפער 14681111108461 , זמ 1160 סגעז גד װאָגדער-פויגל --- עס 1160 בּאַזעסעגע פווגל --= מ וז 08 0) געיונדגע פױגל --= עס ץניס יד

רויבפוגל --- דנ צו דג אל וואַקסהוים יי 106,088 פאָלמן --- : 4118 אסאס?) מױיזאָדלער --- 2149606 / מיזיג020) וועספנפרעטעך --- מ 0608 טירימפאלק 8מ16סשידן װאַגדערפּאַלק --- 0808 בּױימפּאַלט --- פיז זעזעמסמ218480 יענערפּאַלק -- יס ציסק.ן

היגערשפארבער--- מיצע1616068814 5י4161:066 שפּאַרבער --- )1 116110121311

פּיש-אָדלער --- | 8 6)) שמװגאָדלער אָדער בּאַרנאָדלער ---‏ מאגבנסא גריפֿן --- 64 ,עסאק 1 קאָגדאַר === ייקסהאס, סאָוועם = 4 //:08.) שלװער.מאַװע =-- עס איחהל זי מג חס

24 11034184 , 6 /זפהדהת מּיזנסדהת /100ס1100

גאַכט-אַױל פּיקהאָלצן -= בּונטער פּיקהאָלץ --=

קוקיקיפּױגל --- אט צא 167 קוקוץק-- + 8,עצא/ג פּאָפּאַגװען --- עגתצהסוז זומערפווגעלעך -- . ,װאט860ם 6 :5000 כאַפּערלעך --- 1 ,0601 קאַליבּרים אָדער בּלומעגפױגל --‏ אקסעהסם זיגגפווגל --- ימ מידן שיגטבּוגער == זע8ס0ות11 / מינק מ'אע36:1 שמיגליץ -- יא 111676110 שטוביקער שפּערל -- 8000668 108621118, 550 ד. פעלדשפּערל --- 8סססם 6804ס 17 אָרטאָלאן -- 1,, (0808844) צלםישנאָבל --- -11100460 , מיאזעמסהס----מיס 10 16 61 ,)טס קאַנאָריק --- 4264 א מעלדילארך (דער)--- מיאססװ24880 11026800 6 4))4, שלװער-לאַרך -- 1180060160006 {עסופם שװאלב (די) --- 118010118

סאַלאָװװ אָדער נאַכטינאַל (די) --- 0020868 רויסמעלועלע -- 20146010068 {פימסס6? פױערעקל--- 10180162020060 800188צעמס'1 גוימקיניג עדער װוינטערקיניג --= מ') 81414 128

2010 ציטערעקל --- 6 ,+גאבװזססה1 דראָסלען --- צת 3סקת

זיננדראָסל (דער) --- פמבסקת 118318

קראַמאַטפֿױגל --- 18 8611 -מענסקם ווערגער --- פי} חס ס00ט) בּלוימוינל --- 6 5 ג1:1עצנעם)

1 , מוסטסמעט) 6 מציגקיז פמיאסקסם8 6גנמװס1ז ,0002 88ומסזד

20606אן

שטאַר (דער) -- פּעלריקראָע --- שװאַרצער ראב --- שװאַרצע קראַע --

אײכלראָ -- - 7 ,20844) פּיראָל (דער) --- 84 1180 טאָראָקע --- 4 000848,) גרויע קראָע = 8סקסם

באַרגיקראָע --- 6, 1884 גן-עדן-פױגל 2214016546:61 זטגועצח 4081 ? טויבן --- אסצ2ס'1

מערמינאָלאָג יע.

פעלזגטויבּ --- מ68צהס?ז 814 װאַלדשױבּ -- 68 ץגס? 8מפעס פירקלטויג --- 16 ,18נעחקטיע װאַנדערטויבּ -- 88צסת /1:זי6ס1162 הון -- 84'עקמצא פּערלהון -- 1104

אינדיק (אינדיטשקע) ---חווט11טז'ך ,אסות118

מּאַװע -- ה}! ‏ מזוחצמגדג פעלדהון --- 2ססץ װאַכּטל --- 11606062484 װאַלדהיגער --- 1662 אױערהאָן --- מקגצהת --- מי8סק1616 בּירקהון --- מיזי1:008-מי016068 1 האַזלהון -- | מיאעזיסהק שנוהון == 2168חמסקצא אגאסהוחמההת לויפערס --- :דע הוווסזגזתיט שמרויס -- מיס גס שטאָלצנפיסיקע --- זממסזס עג בּושל אָדער שטאָרך-- מיךס2 פּישכאַפּער --- 6:61ס:2 24ת118 װאַלרשנעפּ (דער)--- מיחסווותמ322 בּעקאַס אָרער װומפּשנעפּ -- - 1362 קיבּיץ -- 32,'עהגזעזז בּאָטשאַן -- 481 /מזמ8ץא2 ענטלפווגל --- 118 210ניצעעדסגהדז

ענטל (ראָס) אָדער קאַטשקע -- 1216 ,8 6 ,124

גאגע --

גאַנו --- מסץ"ז שװאן -- | 8 11666 רודערפיטיקע -- 1260011021 לאַנגפליגלריקע --- 3 1 דעד דכן 06 1313 גח

- 1212 /018ע0660מ6ס די זזזוזנססמ14/88-6י גס עחע 1882 61 1. , פיז דג קריכעדיגע אָרער רעפּטיליען (שרצים) --- 616 // 0 18זס81א1פזעססק1ז עקרישן (יאַשטשערקעם) --- , }וז 31 36 בּראָכשלאַנג ---- 13110156111616116 , 112ע11סס 6 בּאַרג-עקדיש = 8128 גס/ץ2480 41168, וַאֶטער == 71 ,אנ

זילבּער-מעװע --- לאַך:מעווע =-- אונטערטוקער ==

שטיקערנאַטער --- = 3011110481164 , ימ 8 /י צלם.שלאנג (אָדער פּיפּערשלאַנג} --- 8אסות8 1

: 1,161 בּרילנשלעגג --- 3892 0828 א053) / | קלאַפּערשלאַגג -=. אמט ההזילזצסקיז שילרסרעט -- 16038' אמפיביעס -- זט צוה סזנם 36110: פראָש (דער) =-- 8 נץזה11.

קעפלעקל --- 8096ט1686/0 {פ'אעזסםמסהס 1 זשאַבע -- 6 ,0464 קלעטערפּראָש --- 1,800110501 , 112ס6מסקם

פלוספּעדערן --- /אװװ11028 ושאַבּרעס -- תסומס/! ,מע2480 קאַופּ --- 8 4ניחקג1 קאָרעש --- 1286 /,164/202 רויטאױגל (וויספיש אָדער פּלאָטקע) -- {182ס 1 שלװען --- מאחזת העכם -- 111744 בּאַרש (אָקִין) --- | מצאס צאַנדער -- מ'א8גץסס לאַקט -- 0692 חהו 0100008. הערינג --- מזמםי) אָלפּיש --- 1 {פקסז דרױגאָדלדיקער שטעכלינג -- 8א11ס140 8 זע-מ'ס 1 מונפיש -- מ'עזס גק 1 ים-פערדעלע --- 0868 210004008 פּלאָגדערקע אָרער קאָמבּעלע -- 8004746 5016 שטאָקפֿיש --- 1060 גאַנאָאירע פיש י-= גס 1 שטער --- מי006) חויון --- 2שחפט שערנפיש --- 6688 שיפ -- | מח111 ! שטערלעט --- 0160 זאיפיש -- : 2 מװערמוליקע --- 8 סקס הציסקסחס11 ים-קאָמער -- מיזסא /סאסמסזא האמערפיש. -- 8ס-טידסה 840 טקאַטן =-- 0060, זמזיגאס זענמיש --- 24ס-1172

צוויישער קלאַס, 4 יו 52.

חוש.ח שדרהדיקע בעלי:חוום מיט אַן אװנענער שטענדיקש" טעספעראטור פון בּלוט (װאי רימבלוטיקע אָדער גלװכװאַרימע), בּאַדעקט מיט פעדערן, עמעמען לעמ מיט לוני גען, לוגן אוער מים אַ האַרמער שאַלעכץ; זוערע פאַדערשמע ענדגלידער וויגען פליגלען,

הנס עס זייגען פאַרהאַן גאַנץ פאַרשײדעגע מיים פייגל, אָבּער דער בּוי פון

דעם קערפער איז ביר זי אַלֶע אן 7" װויכטיק |סשט וו { דער אייגענערן ‏ װאָרים אַלע (אַחוֹץ קנאַפּע אױטנאַמען) האָבן זי" השותען? אי - אייגנשאַפט: די פּע איק ייט יצו פליען

1 דער גוף, אַזֹי װי דער קאָרפ'ס פון א שיף, האָט אהך דער גוף פון אַ פויגל די פאָרם פון אַ שמיגדל; אַלע זייגע טיילן זייגשן פײסט בּאַהעפט אייגס מיטן אַנדערן, און דער גאַנצער גוף צייכנט זיך דעריכער אויט מיט אַ זעלטענער פעסט? קייס, דערפאַר טאַקע קען דער קערפער פון א פויגל אַװי לייכט דורכשגיידן די לופט, די דאַזיקט פעסטקייט נעמט זיך אָט פון ואס

ז"י װאַרבּלען, װאָס ביי די וויגערט זייגען זי מער אָדער װײגיקער בּאַװעגלעךן, זייגען בי די פייגל צונױפגעװאַקטן צווישן זִין,

אַזױי וי דער מעגטש (און די גראַלנדיקע, שוימענדיקע און קלעטערגדיקע װ: גערס) האָבּן אויך די מייגל ‏ שליסלבּײגער, הװאָס פאַרבּינדן דאָט בּרוסטבּיין מיט דעם פליישעביין און בילדן אַ פעסטן אָגװאַלט פאר דעט פלייצע:געלעגק. די שליס? בּיים גער זיינען צוגױיפגעװאַקסן טווישן זיך אין דער פֿאֲרם פון אַ רוימישן , פילדנדיק דעם גאָפּלביײן, אחוץ דער דאָזיקער פאַר שליסלביינער, האָבּן די פייגל נאָך אַ צווייטע פּאָר--די אַזױגערופענע רא בנבּײ גער, ועלכע גיבן צו נאָך מער פעסטקײט דעם פּלייצע:געלעגק,

2 דער עק דינט דעם פיגל פאַר אַ שטײיער, דעריבער דאַרף ער זיין בס וועגלעך; זיינע װאַרבּלען זיינען דערפאַר טאַקע ניט אַזוֹי צונויפגעװואַקסן װי די װאַרב: לען פון גוף,

| 8 די פאָדערשטע עגדגליד ער, די פליגלען, זיינען אַזױי װי די רודערס פון אַ לופט:שיף; הגם זי כּאַשטײען פון די זעלביקע בײנער װאָס די פאָדערשטע ענך; גלידער בּיי די זויגערס, אָבּער זיי האָגן אַן אַנדער פאָרם, װײיל זייער בּאַשטימונג אין אַן אַנדערע, | | |

דאָס פליען איז דער שווערסטער מין פון אַלע בּאַועגונגען, װאָרים דאָס

אי יי 2

- פּייגל

פליענדיקע בּאַשעפעניש מון אַלין אױסהאַלטן די גאַנצע משא פון איר קער: פּער (און װי איז בּיים לױפן אָדער שוימען?, אַ פױגל מוז דעריבּער האָבן אַ גרויסן כּוֹח אין זיינע פל:אָרגאַנען, און בּאמת טאַקע זיינען די מוסקלען בי אַ. פויגל אומגעהייער שטאַרק; זײי געפינען זיך בּאַזונדערס אונטן אױף דער בּרוסט (בּרוסט:פלייש), און דעריבּער אין דער בּרוסטבּיין בּיי פייגל זייער אַ לאַנגער און אַ גּרייטער מיט אַ גרויסן בּיינערנעם קאַם,

די בּרוסט:מוסקלען מיט דעם שווערן אינגעװייד בּילדן דעט בּאַלאַסט פון דער לופטשיף און לאָזן. איר ניט זיך איבערקוילערן,

4 די הינטערשטע ענדגלידער. אַזױ װי די פייגל מוזן זיך פון צייט . צוֹ צייט אַראָפּלאָזן אױף דער ערד אָדער אױף אַ װעלכער עס איז פעסטער זאַן. (פאַרװאָס?),. זיינען זײערע הינטערשטע ענדגלידער ניט קיין פליגל, נאָר. גוט אַנט; װויקלטע פיס, װעל כע בּאַשטײיען פון דיזעלבּיקע בּיינער, װאָס די פיס פון זויגערס,

אַזױ װי די פיגל בּאַרירן די ערד נאָר מיט 2 ענדגלי; דער, מון זי האָבּן אַ גרע= סערן בּאַזיס. די פינגער בי זי זיינען דעריבּער זייער לאַנג און בּרייט צעשפּרײט (דערפאַר. טאַקע איז אויך דער מענטש אַ -זולנטרעטער), װען דער פויגל בּייגט צונויף דאָס גע לענק פון דער פּיאַטע, למשל, בּשעת ער זעצט זיך אױף צווייג, = בּייגן זיך פאַראיינס צונויף אויך די פינגער. דאַן כאפּן זיי אַרום דעם צװיג, און ניט מיד װערנדיק איז דער פויגל אימשטאַנד צו' האַלטן זיך אַזױ שְׁעָהן נאָכ: יו אַנאַנד, אפילן שלאָנרי מסקעלעט פון דעם בּאַרגאָרלער, קערהייט,

()--אונטערשטע קינבּאַק, טס --קװאַדראַט:בּײן, שו-- 5 דער קאָ? און,דער אאַלװאַרל, שם--בּרוסשװאַרבּל, שבֿ--עקװאַרבּל. 5-- ה אל ז. אַזױ וי די פיס. דינען פּלװצעיבּװן, 22--ראָבּנבּױן, 0)--גאָפּלבּױן. 8---ברוסט. דעם פויגל קודם:כּל צום בּאַװעגן ‏ בײן, אם--בּרוסשקאַם, ת--ריפן, 86--בּעקן, (0---אויי זיך איבּער דער ערד און אָנצו? בּערשטער אָריס, האַלטן זיך אויף פעסטע געגו: שטאַנדן, זיינען זיי, פּונקט װי די פליגלען, קנאַפּ:װאָס צוגעפּאַסט פאַר אַלע אַנדערע אַרבּעטן (ווי, למשל, צוטראָגן עסן, בּויען נעסטן, קאָרמען און אַרומגײן אַרום די עופעלעך, צו? רעכטמאַכן און אַיינפעטן די פעדערן א. אַז. װ.), די דאָיקע אַלע אַרבּעטן טוט דערי= בּער אָפּ דער שנאָבּל, מיט וועלכן | דער פויגל אַרבּעט וי מיט אַ צווענגל, דער | +-- 6 --

פייגל | 59

שנאָבּל פאַרבּייט די פינגער, פּונקט װי דער קאָפּ פאַרבּײט די האַנט. אָבּער אברים, װאָס ווערן געבּרויכט בּמקום הענט, מוון זיין זייער בּאַװעגלעך; דעריבּער האָבּן אַלע פייגל לפי:ערך אַ לאַ נגן האַלז, וועלכער קען זיך פריי בּאַוועגן אין אַלע זייטן,

קיין ציין האָבּן די פייגל ניט; דערפאַר אָבּער האָבּן זי זייער פעסטע האָרנדיקע שיידן אויף די קינבּאַקן, די אונטערשטע קינבּאַק איז ניט בּאַהעפט דורך אַ געלענק מיט די שלייפבּיינער, אַזוי װי דאָס איז בּיי די זויגערס, נאָר איז פאַרבּונדן מיט זי דורך א בּאַזונדער בּיין, דעם קוואַדראַט.בּיין

6 אייגנשאַפּטן פון די בּיינער, װאָס לײכטער די פליענדיקע בּאַשעפעײ גיש איז, אַלץ לייכטער איז איר זיך צו האַלטן אין דער לופטן (פאַרװאָס?), דעריבּער איז דעם פויגלס קערפּער געבּויט וי וייט מיגלעך װשפּאָרעװדיק?, אַזֹי, אַ שטײגער, זיינען אַ סך בּיינער פּוסטע, ד, ה. זי זיינען אָנגעפילט מיט לופט, און ניט מיט שווערן בּיינער-מאַרך, דאָס איז אָבּער פאַר דעם פויגל קיין חסרון ניט, וייל רערן, אויבּ נאָר זיערע וענטלעך זיינען גענוג שטאַרק, איז אַ סך שװערער צו צעבּרעכן, וי מאַסיווע שטענגלעך פון דער אײגענער לענג און שװערקײט. (אַ פּרובּ מיט אַ גלעזערן טרייבל. און אַ גלעזערנעם שטעקעלע).

7 די אָרגאַגנען צום עטעמען װען מזאָל אַרײנבּלאָזן אַ טױטן פויגל לופט דורך דער לופטרער, װעט מען זעען, װי דער גאַנצער גוף װוערט שטאַרק אױפגעבּלאָזן, דאָס נעמט זיך דערפון, װאָס בּיי די פייגל זיינען פאַראַן אַ גאַנצע מאַטע לופט. זעקלעך, װאָס זיינען פאַרבּונדן מיט די לונגען, װאָס פאַר אַ בּאַטײטונג האָבּן די לופט;זעקלעך? װען מיר װעלן אַרױסקוקן פון אַ װאַגאָן?פענסטער אין דער ריכטונג, וואוחין דער צוג טראָגט זיך האַסטיק, װעלן מיר בּאַמערקן, װי אַוי די לופט אין אוֹב2 זערע לונגען װערט ‏ צונויפגעפּרעסט {ס'פאַרכאַפּט דער אָטעם), די אייגענע זאַך קומט אויך פאָר מיט דעם פויגל, בּשעת ער פליט גיך; די לופט גייט אריין דורך די לונגען און בּלאָזט אָן די לופט? זעקלעך (אַיינעטמונג) אָבּער וי נאָר דער פויגל לאָזט. אַראָפּ די פליגלען, דער קערפער פון אַ טויב געשניטן אין ווערן די לופטזעקלעך, וועלכע ד ער לענג, ליגן צװישן דעם פּלײצע:געלענץ שו--האַלװאַרבּלען. (0---אױבּערשמער אָרֹים, 8-- און די בּרוסט:מוסקלען, שטאַרק פּלױצע:בּון, = 8--בּרוסטבּיין מיט דער קאַם 38, צוזאַמענגעדריקט, און די לופט 2פ--שפיוזרער, 166--קראָפּ, 24--- מאָגן, י--האַרץ,

422=+ כערצלדריז, },1--לופטרער, 1,2---לינגען. 1---8 װערט אַרױסגעפּאָמפּעט (אויסעטע= לופּטועקלעך,

מס

60 יי פייגל

מונג), די לופט-זעקלעך זיינען אַלזאָ אַ הילפטמיטל צוֹם עטעמען בּשעתן פליען. דאָס / איז אויך די סיבּה, פאַרװאָס דעם פויגל פאַרכאַפּט קײינמאָל ניט דער אָטעם, בּשעת ער פליט, | :

אױיבּן, צום עק פון דער לופטרער, געפינט זיך בּיי די פייגל, אַזִֹי וי בי מענטשן און זויגערס, אַ גאָרגל, ער האָט אָבּער ניט קיין שטימבּענדער, און דעריבּער קען דער פויגל דערמיט ניט אַרױסבּרענגען קיין שום קלאַנג, דער שטים:אָרגאַן בּיי פייגל געפינט זיך בּיים עק פון דער לופטרער אונטן; דאָס איז דער אַזױגערופענער אוב טערשטער גאָרגל, װעלכער האָט יאָ שטימבענדער און אין בַּיי די זינג-פייגל בּאָם זונדערס הויך אַנטװיקלט,

די אָרגאַנען פון פאַרדייען מיר האָבּן געזעען, אַו דאָס פליען איז דער שווערסטער מין בּאַוועגונג און פאָדערט אַ גרויסן פאַרבּרויך פון כּוֹחות, אָבּער אַ גרוי= סער פֿאַרבּרויך פון כּוחות רופט אַרױס אַ גרויסן פֿאַרבּרוֹיךף פון גערונג,. דעריבּער זעען מיר, אַז כּלימן דער פויגל שלאָפּט ניט, האַלט ער אין איין אַרומזוכן שפּײף אַזױ וי דער איינציינערדיקער שנאָבּל איז ניט אימשטאַנד צוֹ צעפּיצלען דאָס עסג= װאַרג, האָט די דאָזיקע אַרבּעט איבּערגענומען דער מ אָ נן דער מאָגן אי אָדער אַ מוסקלדיקער ק יי מ אַ ג ן, בּיי די פייגל קערגערפרעטער, אָדער אַ הויטיקער זאַץק-=- אַ מין כעמישע רעטאָױטע---ביי די רױיבּפייגל, |

9 דאָס ה אַ ר ץ איז געבויט אַזי וי בּיי די זויגערס,

0 די בּאַ פע דע רוג ג, דיןלעפנסטעטיקייט (דאָס עטעמען, די בּלוט:צירקולאַציע, די פאַרדייאונג פון עסן א, אַז. װ.) קען סײ בּיי פײגל סײ בי זויגערס (און אויף בּיים מענטשן) פאָרקומען נאָר ביי אַ געוויסער טעמפּעראַטור פון קערפּער. הײבּט זיף אָדער פאַלט די טעמפּעראַטור אפילן נאָר אויף עטלעכע גראַד, גײט דער פויגל אויסי די פייגל און די זויגערס זיינען אַלזאָ װאַרימבּלוטיקע גוואיט--מיט אַ שטענדיקער טעמפּעראַטור פון קערפּער (גליײיכװאַרימע), זיי גייטיקן זיך דעריגער אין אייגהיטן ד װאַרימקײט פון קערפּער, אַלס מיטל צו שיצן די פייגל פאַר אָפּקילונג דינען די אָן אַ שיעור קליינע בּלויון, אָנגעפילטע מיט לופט, צװישן דעם וואַרימענדיקן צודעק פון פּוך און פעדערן. :

די מינים פון די פעדערן די פייגל זיינען צוגעדעקט מיט אַ טאָפּלט קלייד: אַ אונטערקלייד, װאָס בּאַשטײט פון פּוך, און א אייבּערקלייד---פון גרע2

דער פעכער פון אַ פעדער, דער אונטערשטער טול פון אַ פאָכפעדער. 8--דער שטעננל, 54---די שטראַלן, ‏ 4--דער שטײנגל, מפֿ--דער שפּרײז פון דער פע- 4---די בּװשטראַלן, דער. !}--- דער פעכער, /

פייגל 1 בה | 9 = סערע און שטייפערע דע ק פ ע דע ר ן, די דעקפעדערן היטן איין די שטאַרק אָנגעװאַל | = רימטע שיכט לופט, װאָס איז אַײינגעשלאָסן אין דעם איידעלן פוך (װאָס פּאַר אַ ריכטונג האָבּן; | = די דעקפעדערן און פּאַרװאָט?. די גרויסע פעדערן אויפן הינטערשטן ראַנד פון די פליג? לען הייסן פ'אָכפע ד ערן אָדער ר ודערפעדערן, און די לאַנגע פעדערן פון עק: װאָס גיבּן אים דעם כּוח צו אַרצעטן בּיים פליען אַזױ װי אַ שטיײער--ש טייעו* פעדערן. 1

דער בּאַשטאַנד פון דער פעדעה עעדע פלקום אנטװיקלטע גרױסע פעדער בּאַשטײט פון דעם פעסטן שטענגל, װאָס גיט אַ אינהאַלט דער גאַנצער פעדער, און פון דער אײגנטלעכער פעדער דעם פעכעה

דער אונטעױשטער, דאָס רוב דורכזיכטיקער טייל פון דעם שטעגגל הייסט דער ש פרייז פון דער פעדער, דער אייבּערשטער טייל, װאָס אין אָנגעפילט מיט אַ מין האַרנדיקן מאַרןף---ש טיל, אין דעם שפּרייז פון אַ פאַרטיקער פעדער געפינט זיך אַ צאַױט טרוקן הייטל, װאָס איז פיי אַ ניט אינגאַנצן אויסגעפילדעטער פעדער דורכגעטגן מיט פלוטגעפעטן, דער פעכער בּאַשטײט פון אַ גוחמא אין דער קרים אָנגעזעפטט האַרנדיקע בּלעטלעך--ש ט ר א ל {, װאָס שיקן פון זייער זייט אַרױס פײ שטראַלן. די בײישטראַלן זייגען צונויפגעקייטלט זורף דינט העקעלעך, אװי אַז דשר פֿעכטר , פילדעט איין גאַנצט ון'. יי

בּייט פון די פעדערן., צו האַרבּסט צן הײט דער פױגל פמעט שטעגדיק זיינט פטדערן,

דאָס אֵַיינפעטן די פעדערן. אַזײ הי די פעדערן באַשטײטן פון זײיעף א לייכטער מאַטע (פון האָרן) און כּמעט אין אַלע זייערע טיילן זייגען זי אָנגעפילט מיט לופט, בּרענגען זיי דעריבער אויך מיט, צו מאַלן גריננער דעם פױגלס קער: פער, ווען זיי װאָלטן אָבּער דורכגענעצט װערן פון רעגן, װאָלטן זײי שטאַרק פאַר. גרעטערט דעם פויגלס געוויכט און אגם װאָלטן זי אענעקילט זין קערפער, זײ ווערן דעריבּער פון צייט צו צייט פּאַשמירט מיט אַ מין אייל, װאָס ווערט אויסגטשיידט פון דעם אַזױגערופענעם 3 ערצל:דריול, װאָס געמינט זיף איער זי לעצטע עָק: װואַרפּלען, (קוקט זיך צו, װי אַזױ דער לאַנגער באַװענלעכשר האלו גיט דעם פױגט די מיגלעכקייט צו דערלאַנגען מיטן שואָבּל דאָס פעטט פון דריולן הי אַזױי דער שנאָבּל דיגט דעם פויגל פאַר א קעמל און אַ בּערשטט),

6 פרוכפערוגג און זאָרג פאַר די עופעלעף אַלע פייגל פרוכפערן זיך דורך אייער. די איער זייגען בּאַרעקט מיט אַ קאַלכיקער שאָלעכץ, כּדי דאָס צאַרטע אינגעווייד זאָל ניט בּאַשעדיקט אָדער אױסגעטריקנט וערן. דאָט רוב בויען די פייגל אַ קינצלעכן נעסט, וואו די אייער װערן אויסגעבריט דורך דער װאַרימקײט פון דעם קערפּער פון דער מוטער אַלײן אָדֹער פון בּיידע עלטערף ווען פון די אייער פּיקן זיך אויס נאַקעטע עופעלעך, אומבּאַהאָלפענע, טײלמאָל בּלינדע, הייסן זיי גע סטזיצער (למשל, טויבּן), אויבּ אָבּער זי זיינען גלייך נאָכן אױספּיקן זיך אַזױ ווייט אַנטװיקלט, אַז זי קענען שוין אַלײן זיך האָדעװען, הייסן זי נעסט:אַנטלויפער

1 דער בּייט פון דעם אויפה אַלט דער מאַנגל אין עסן און די קעלטן טרייבּן דעם גרעסטן טייל פון אונזערע פייגל אין אָנהײבּ האַרבּסט אַװעק פון אונז אין די דרומדיקע לענדער (װאַנדער:פייגל), די פייגל, װאָס געפינען בּיי אונז װאָס

יי וי יי

9 דער מיזאָדלער

צו עסן אויך אין דער קאַלטער צייט פון יאָר, פאַרלאָזן אונז ניט, אָדער זי בּלייבּן אַ קיילעכדיק יאָר אויף איין אָרט (בּאַזעסענע פייגל), אָדער זיי ציען אַרוֹם איבּערן לאַנד, זוכנדיק עסן (נע:ונדנע פייגל) -

די װאַנדער:פייגל מאַכן זייערע װייטע נסיעות מיט געװויסע הפסקות. דערבײ האַלטן זי זיך אָן גאַנץ בּאַשטימטע מאַרשדוטן, וועלכע ציען זיך איבּער טייכן, בּערג?. קייטן, דורכגוסן, ים:בּרעגן און אינזלען, דאָס רוב לאָזן זי זיך אין וועג אַרײן ניט איינ: ציקווייז, נאָר אין גרעסערע קאָמפּאַניעס; פליענדיק שטעלן זי זיך אויס אין אַ גע? װויסן סדר, װאָס מיקען אָפּטמאָל אויך זעען ניט נאָר בּיי זייער אַװעקפלי אין די װאַ: רימע לענדער (למשל, בּיי ענטלעך, גענז). די פייגל פליען אָדער אין ניט געאָרדנטע רעדלעך, אָדער אין אַ לאַנגער קייט, אָדער אין גלייכע (האָריאָנטאַלע און ווערטי. קאַלע) רייען, אָדער אין קווערע רייען, אָפּטמאָל בּילדן צוויי קווערע רייען אַ שאַרפן צוינקל,

41טער סדר. רויבפייגל, דער שפּיץ פון אײבּערשטן שנאָבּל פאַרבּױגן איבּערן אונטערשמן שנאָבּל אַװי װי אַ העקל און. בּאַדעקט ‏ מיט אַ אײרעלער װ אַ ק ס חויט, די פים מיט גרויסע פאַרבּוי. || געגע קרעלן,

1 משפּחה, פ אַ ל ק |, דער מויזאַדלער,

(50--60 סטמ, די לענג"), די ש פּ יי ן פון דעם מױזאָדלער בּיישטייט דערהויפּט פון מייז; ער פאַרצערט אָבּער אויך האַמסטערלעך, מולװאָרפן, שטשורעס און בּאַזונדערס אַ סך הײישעריקן, 'שרעקט זיך אויך ניט אָפּ אפילן פאַר די גיפטיקע שלאַנגען, אין דער שטרענגער ווינטער; דיקער צייט קומט אים אַמאָל אויס אָנצופאַלקן אױף אַ וילד ציקעלע, אַ האָז אָדער אַ װאַלדהון, אָבּער דאָס מאַכט ניט קלענער דעם גרויסן נוצן, װאָס ער בּרענגט אונז קומער,

די שפּייז פון דעם מוזאָדלער בּאַשטימט אויך דעם אָרט, וואו ער האַלט זיף אויף, צום ליבּסטן זײנען אים די געגנטן, ואו עס ציען זיך ווייט אַװעק פרוכטבּאַרע בּרויטפעלדער, זאַפּטיקע לאָנקעס און קליינע וועלדלעך.

זין נעסט בּויט דער מױזאָדלער פון ריטער אויף די שפּיצן פון די הכע װאַלדבּײימער, אָבּער קיין גרויסער מייסטער אין בּוֹיען איז ער ניט; װאָרים ער איז אַ שטאַרקער פויגל און איז בּכּוח צו פאַרטײידיקן זיינע עופעלעך, וועלכע גײטיקן זיך דעריבּער ניט אין דעם שוץ פון אַ גוטן -געסט,

װי אַזױ דעם מויזאָדלערס קערפּער איז צוגעפּאַסט צו דעם רױבּערישן ל עבּן, מיט צעשויבּערטע פעדערן (יונגערהייט זיינען זי העל: אָדער טונקל. בּרוֹין, אויף דער עלטער אָבּער.--ווייסע פלעקן), אומבּאַוועגלעך און כּלומרשט גאַנץגלײכגיל:

| = *) אונמער אַ פוינעלם לענג דאַרף מען פאַרשטײױן דעם מרחק פון שפּיץ שנאָבּל ביון זשפּיץ עק, | -- 19 --

דער מױזאָרלער 6

טיק צו אַלעם אַרום זיצש זיך דער מױזאָדלער אויף אַ בּוים אָדער אַ בּערגל און קוקט אויס אַ רויבּ, אָדער ער רעדלט הויך אין דער לופטן, לאָקערנדיק איבּער זיין יאַגד: געגנט, זיין אויג איז אַזוֹי שאַרף, אַז אפילו פון אַ טורים הויך בּאַמערקט ער אַ מיזל, װאָס איז האַסטיק דורכגעלאָפּן אונטן אויף דער ערד, /

| = פליענדיק,, דערגעענטערט ער זיך צו זיין רויבּ, אָדער מיט צוניפגעלײגטע פליגלען גיט ער זיך אַ װאָרף אַראָפּ פון דער לופטן מיטן קאָפּ אַרונטער, זיינע מעכטיקע פליגלען, װאָס דערגרײיכן צעפאָכטערהײט בּין 120 סטמ, פאַרהיטן אים פון אַ קלאַפּ אָן דער ערד, בּאַצײטנס אוֹיס2 שפּרײטנדיק זיך,

| = מיט די לאַ נגע און ש ט אַ רק ע פינגער, װאָס ד ר יי פון זי זײ: נען אויסגעשט ר עקט פארויס אן אײגער ר אַזהינטער-- כאַפּט ער א אָן די אַגט לויפג= | : דיקע רויב, די שאַר: פע, ל אַנג ע און פאַר בּויגענע קרעלן, שפּיציקע אַזױ וי באָדלען, האַקן זיך אַריין אין דעם קרבּן אֲזי | | 7 וי קינזשאַלן, די קישעלען אונטער דער מויזאָדלער בּוים געסט, די פינגער לאָזן ניט, אַז דאָס דאָזיקע געוער זאָל בּאַרירן דעם בּאָדן, װען דער מױזאָדלער זיצט, דערום װערן זי ניט טעמפּ,

דער קרבּן, װעלכער מאַטערט זיך וי אַ גוסס פאַרן טוױט, פּרובט זיך װערן,

אַבּער דער מױזאָדלער (אַזו ‏ װי אַלע רויגערישע פייגל) איז לפי:ערך ג רויס און ש ט אַ ר קי

יט

אל

אי

א ער

דאָס בּילד פון אַ מױזאָדלער, װאָס שװעבּט הויך אין דער לופטן,

03 אַגדערע פֿאַלקן

קעגן אַ לייכטן כּיס זיינען זיינע פיס געשיצט דורכדעם, װאָס די אייבּערשטע. | זייט פון. די פינגער און די פאָדערשטע זייט פון די לאַפּעט איז. בּאַדעקט מיט. האר האָרנדיקן פּאַנצער,

מיט דעם שאַרפן שפּיץ פון דעם פאַרבּויגענעם אייבערשטן. שנא בּל, װאָס איז אַזױ װי העקל אויסגעקרימט איבּער דעם אונטערשטן שנאַבּל,. צעקלאַפּט ער לייכט אפילו דעם שאַרבּן פון אַ גאַנץ היבּשער חיה,

אַ גרעסערע רוב צערײיסטק דער מװזאָדלער מיט זיין שטאַרקן שנאָבל,

האַלטגדיק זי מיט די פיס, דאָ קומט אים שטאַרק צוֹניץ דער פאַרבּויגענער שפיץ פון. אייבּערשטן שנאָבּל, אַװי װי דער איבּערשטער שנאָבּל פאַרלײגט זיך איבּער דעם אונטערשטן בּיי די זייטן אויך און בּיידע האָבּן זי שאַרפע ראַנדן, אַרבּעטן זי אַזױ | וי די קליגגען פון א שע

קלעגערט רואימלי" (למשל, מיין) דערשלינגט דער מױזנאָדלער גאַנצערהײט; װאָרים דעו חלל פון מויל איז בּיי אים זייער אַ ברייטער, און די שפּייזרער אוֹן דער מאָגן קענען זיך שטאַרק פונאַנדערציען, דער מאָגן איז מיט דינע װוענטלעך און האָט די פאָרם פון אַ זעקל, אָן די שטאַרקע מוסקלען, װאָס זיינען דאָ בּײי דעם מאָגן פון די קערגערפרעסער (למשל, בּיי אַ טױב); װאָרים דער מױיזאָדלער צעמאָלט גיט זיין שפּייז אַזוי ווי די קערנערפרעסער, גאָר זי וערט בּיי אים צעלאָזן דורך שאַרפע מאָגג= זאַפּטן אַזױ װי אין אַ כעמישער רעטאָרטע, אומפאַרדײלעכע שטאָפן, וי האָר, פעדערן א, ד, גל,, וושרן אַרױסגעגרעבצט צוריק אין אַ מין קייקל,

דער קראָפּ, װאָס איז אַ פאַרבּרײטערונג פון דער שפּייזרער, דינט דעם מוין= אָדלער פאַר אַ שפּײכלערל, װאו עס װערט אָפּגעלײגט די שפּיין, װאָס דער מאָגן האָט זי שוין גיט געקטנט אַרײגנעמען

אַגרערע פּאַלקן,

אין מיטל-אייראַפּע לעבּט אַ גרויסע צאָל פאַלקן, װעלכע פירן אַלע אַ ענלעכן לעפּנסשטייגער װי דער מוזאָדלער, און דעריבּער איז בּיי זיי דער קערפּער געּוֹיט. כּמעט װי בּיי אים, | דער נאַענטסטער קרוב פון דעם מױואָדלער איז דער ורעספּנפרעסער ער אִיז כּמעט אַזױי גרויס װי דער מױזאָדלער; שפּײזן שפּײוט ער זיך דערהױפּט מיט , װעספּן, בּינען און ערדפּיגען, | בּיי דעם אומעטום פאַר= שפּרײטן ט ורימ פ אַ לק זיינען די פעדערן פון דער אײיבּערשטער זײט פון ראָסט:קאָליר, די אונטער? שטע זייט איז--געלבּלעך, מיט טונקל:בּרוינע פלעקן אין דער לענג. זיין נעסט .

בוט דער טורימפאַלק דאָס יו = | + חו 5 , רוב אין טורימס. אַװי דאָס פלי-בּילד פון א טורימפאַלץ

-- 12 --

ידער קאָראָר / 9ט

- דוי ער שכפּייזט זיך דאָס רוב מיט שעדלעכע מיז און אינטעקטן, איז ער פאַר דעם ומענטשן זייער ניצלעך,. | גרעסער און שטאַרקער פאַר דעם טװױימפאַלק איז דער װאַנדערפּאַלק; ער איז אויסן כּמעט די גאַנצע װעלט אוֹן גיט זיך דערהױפּט אָפּ מיט געיעג אויף טויבּן, דער בּוימפאַלק רודפט דערהױפּט די לאַרכן און אפילו די געשװיגטע שװאַלבּן, י | : דער יעגערפאַלק לעבט אין װייטן צפון, אין מיטלעלטער האָט מען איף בּאַנוצט בּיים געיעג אויף פאַזאַנען און זומפּ:פייגל, דער הינערשפּאַרבער אן זיין קלענערער בּרודער דער ש פּאַרבּער סְתֶּם טײטן אַלע חיוֹת, װאָס זי קענען ביקומען { אַזױ וי זיי זיינען בּײידע אױסגע: - צייכנטע פליער, כאַפּן זיי זייער רוב סיי פליענדיקערהייט, סיי ווען זי זיצט אויף אַן אָרט, די אייבּער? שטע זייט איז אַש:גרױ, די אוֹנ2 טע טערשטע זייט בּיים דערװאַקסעגעט דאָס פלי-בּילד פון אַ שפּאַרבּער. זער? און בי דער אלטער חזיז---מיט טו:קעלע געכװאַליעטע ליניעס; דער עק--מיט טונקעלע ליניעס אין דער בּרייט, דער פישאַָדלעױ שפּייזט זיך דערהויפּט מיט פיש אוֹן בּאַוואוֹינט כּמעט די גאַנצע ערד, אין די געגנטן, װאָס זיינען רייך מיט װאַסער. ווען ער װאַרפט זיך אַרײן אין װאַסער, װוערן זיינע פעדערן (אויבּן ---בּרוין, דער קאָפּ, דער האַלן און די אונ2 /טערשטע זייט---ווייס מיט בּױוינע פלעקן) ניט דורכגענעצט, װאָרים זיי זיינען דורכגע? זאַפּט מיט פעטס און ליגן ענג איינס צום אַנדערן, דער אונטערשטער פּלאַך פון די פינגער איז שערסקע אַזױי וי אַ פייל, דערום קען דער פישאָדלער לײיכט אײנהאַלטן אפילו די גלאַטסטע פיש, יו דער שטיינאָדלער אָדער דער בּאַרגאָדלער לעבּט אין די הויכע בּערג און אין די ווייט:אױסגעשפּרייטע װאַלד:געגנטן פון אײיראָפּע און אַזיע. זיין גרייס (3מעס מ), זיין הערלעכע טונקל-ברוינע בּאַפעדערונג, זיין פייערדיק מוטיקער קוק, זין מעכטיק פּלי:זיין און זיין מלכותדיקער פלי מאַכן אים פאַר דעם קיניג פון דער לופט, ער איז דער סימבּאָל פון קױאַפט און שטאַרקײט און זיין בּילד פלעגט אָפט בּאַצירן די הערבן פון אַ סף מלכים,

טע משפּחה. גריםן,

ד ער ק ינדאר דער דאָזיקער ריזעדיקער פויגל (מער װי 1 מ, אין דער לענג) לעבּט אין די אַנדן פוֹן דרום:אַמעריקע, זיין בּאַפעדערונג איז שװאַרץ; נאָר די גרויסע פאָכפעדערן און דאָס צאַרטע האַלז:קרײזעלע זיינען ווײסע, דער נאַקעטער קאָפּ איז שװאַרץ:גרױ, דער

== ופ --

: + הי ר א

62 = דער קאָנדאָר

נאַקעטער האַלז--- פלייש?רויט, דער װער" האָט ביים שנאָבּל;װאַרצל און אויפן שטעף ! אַ רוטן פליישיקן קאַם, אַזױ װי אוער האָן ‏ /. | יי | == אַז דער קאָנדאָר איז ניט קיין אמתער רויבּ:פויגל, האָבּן מיר אַ סימן פון זיינש?:? שװאָכע פינגער מיט קורצע טעמפע קרעלן. סידן געטרעמר' ' / הע | פון הונגער, דערוועגט ער זיך אָנצופאַלן אױף גרעסערע' לעבּעדיקע בּרואים, דאָס רוב לעבּט ער (אַזו ‏ וי אַנדערע | גריפן) פון נבלה, און דערמיט דערקלערט זיך זיין לעבּנס; שטייגער און דער בּוי פון זיין קערפּער, ‏ : | = די גװאַלדיקע פליגלען, = װאָס אױסגעשפּרײטערהײט גרייכן זי פון איין עק בּיון אַנדערן אַרום 3 נ; גיבּן. דעם קאָנדאָר די מיגלעכקייט געשװוינט דורכצופליען די גרעסטע מרחקים און אַרױפגרײכן בּיז 7 קלמ. הויך, אוב ניט נאָך העכער, ר אַזױ וי אַ סך אויגן זעען מער װי צוויי, זוכן די קאָנ דאָרן פּגרים גאַנצע חברותווייז. װי נאָר דעם פויגלס אױב, װאָס איז שאַרף גאָר אַ וואונדער, מִמשׁ װי אַ שפּאַקטיוו, האָט בּאַמערקט אַ פּנר, לאָזט ער זיך אַרונטער אויף דער / ערד. נאָך אים קומט אוג; טער די איגעריקע חברח און די עקלדיקע סעודה היבּט זיך אָן. די פלייסיקע קלעפ פון די שטאַרקע שנאָבּלען צערייסן;איינס:און:צוויי ד, דיקע פעל פון דעם געפאַ2 לענעם פערד אָדער לאַמעי די לאַנגע נאַקעטע הש ל; זע ר ווערן אַרײנגעשטעקט װײט אין דעם געעפנטן - חלל פון + בּױך אַדער קאָנדאָרן (די פיינל װאָס אין פאָדערנרונט פאַרקלענערט אין 20 מאָל) . בּרוסט (װאָס פאַר אַ מעלה האָט אַלזאָ דער האַלו פאַר דעם פויגל?, דאָס אינגעווייד און גרויסע שטיקער פלײש װערן אָפּגעריסן מיט דער הילף פון דעם פאַרבּוױגענעם העקל פון דעם אײבּערשטן שנאָכּל אָדער. אָפגעשניטן אַזױ װי מיט אַ שער דורך די שאַרפע שנאָבּל:רענדער, אָבּער ניט אַלע טאָג מאַכט זיך אַזאַ מאַלצײט, דעריבער פרעטן זיך די קאָנדאָרן אָן ויפיל נאָר עס לאָוט וֹיך. דער ק ר אָ פּ און דער פ אָ= ד ערשטער מאָגן זיינען דערפאַר משונה:גרויס. די אָנגעפרעטענע פייגל קענען זיך קוים רירן ‏ פון אָרט און רוען דעריבער נאָך דֶער סעודה אַ לאַנגע צייט אָפּ. דער? נאָך פליען זי אַװעק צו אַ װאַסער אָנצוטרינקען זיך און אָפּצװאָנן די פאַרבּלוטיקטע פעדערן. | , אַזו װי נבלה געפינט זיך גענוג גאָר אין װאַרימע און מעסיקע לענדער, וואוי=- נען די גריפן בּלוין דאָרטן, א סך מינים גריפן זייגען אַ מין סאַניטאַרע פּאָליצײ פאַר . -- 14 -- יי

2

די שלײער-טאָװוע 7

טמוציקע ישובים פון די דאָזיקע קאַנטן, אחוֹץ כּלערליי שמוץ פאַרצערן זי נאָך גרים פון בּעלי:חיים, װאָס ווערן אַרױסגעװאָרפן אוֹיף דער גאַס, ‏ אײדער זײ | אָן צו פוילן.

8טע משפּחה, ם אוו עט. די שלייער-סאווע. (די לענג אַרום 35 סטמ,).

| = די שלײערסאָװוע שפּייזט זיך דערהויפט מיט מיין, וועלכע זיינען אַזױ שעדלעף פאַר דעם מענטשן; פונדעסטוועגן רודפט מען זי צום בּאַדױערן אָן אַ שיעור און אין | דיי דערפער שלאָגט מען זי אָפט צו מיט טשװועקעט צו די טױערן פון שײיער, צר = שרעקן איר. מין, פאַרװאָס:זשע װוערט עס געטאָן? װײל אומוויסנדיקע לייט האַלטן, אַז דער דאָזיקער, אמת, אַ בּיסל משונהדיקער, פויגל זאָגט אָן אומגליק, . | | די שלייער:סאָװע איז אַ רויב:פויגל, דעריבער האָט זי, אַזױ װי דער אָדלער, אַ שנאָבּל. און פיס פון רויבּ:פייגל, דאָסגלײכן זיינען אירע אָרגאַנען צום פאַרדיען אַלצאײינס װי בּיי דעם מױזאַלער. != די שלייער;סאָװע איז אַ נאַכט:פויגל, דעם גאַנצן טאָג שלאָפט זי דאָס רוה אָפ, | זיצנדיק ערגעץ אין אַ זיכערן בּאַהעלטעניש, | אין שייערס, הײלן פון בערג, קלױסטער: -טורימס און אַלטע בּנינים, דאָרטן בּריט זי אויך אויס אירע עופעלעך. אַזױ װי אַלע הייל: בּאַוואױנער, בּויט זי קײנמאָל ניט קיין קינץ2 || לעכן נעסט. די אייער אירע זיינען אמת ווייסע, האָבּן ניט קיין שום שוץ:קאָליר (אַזױ װוי, למשל, : ! בּיים לאַרך), װאָרים אין די פינטטערע װוינקלען דער קאָפּ פון אַ שלײער.סאָװע מיט א געי זיינען זיי סיי װוי פאַרבּאָרגן פון די רױבּערס עפנטן אוער | בּליקן, צוליבּ איר טונקעלער בּאַפּעדערונג איז זי שווער צו בּאַמערקן אפילן בּײיטאָג, און בּיינאַכט קען מען זי אינגאַנצן ניט זעען. אױיבן איז זי גרוי, אונטן--רױיט-בּרוין מיט אַ סך ווייסע און בּרוינע שפרענקעלעך. אַרום די אויגן און דעט שנאָבּל בּילדן די /פעדערן אַ מין ווייסן שלייער אין דער פאָרם פון א האַרץ, | וי נאָר עס פאַלט צו די נאַכט, װעקט זיך די סאָװע אוֹיף און נעמט זיך צו דער אַרבּעט, װאָרים אויך די מיין פאַרלאָזן איצט זייערע לעכער. די משונה גרויסע אױגן מיט שװאַרצאַפּלען, װאָס האָנּן די פעאיקייט זיִך שטאַרק אויסצוגרייטערן, קעש נען אפילו אין אַ האַלבּ:פינסטערער נאַכט אַרײננעמען אין זיך היבשע ליכטשטראַלן, די סאָװוע פליט גידעריק אינער דער ערױן אידע אױגן קוקן פּאָרוֹיס, דעריבּער | = זיינען זי בּיים פליען געװוענדט צוֹ דער ערד. אין אַ שטאָקפיגטטערער נאַכט מו זיף אָבּער די סאָװע פאַרלאָזן אויף איר ג ע ה ע ר, וועלכער איז זעלטן פיין, די זייער גרויש | סע אויערפלעכער זיינען פאַרמאַכט דורך הויטיקע דעקלעך, וועלכע בּייגן זיך בּשעתן פליען אָפּ און כאַפּן אויף די קלאַנגען, אַזױױ װי אויער:לעפלען; דער פּלאַך פון די דאָזיקע אויער:לעפלען ווערט שטאַרק פאַרגרעטערט דורך די פעדערן פון דעם שלייער. | | -- 15 --

יסס דער בּונטער פּיקהאָלץ

אַזױ װי די טאָװע פליט מאָדנע לייכט און שטיל, פּאַרהערט. זי מינדסטן שאָרך; אויך אירע קרב נות. בּאַמערקן דעריבּער ניט,. װי אַזוֹי זי טערט זיך צו זיי, אַזױ שטיל פליען קען די סאָװע אַדאַנק אירע געדיכט דיקטוייכע פעדערן (פאַרגלייך די בּײטאָגיקע פײגל מיט זייערע האלם; פן און רוישנדיקן פליען), -

די גרעסטע סאָװע איז דער א ו ה ו, די איינציק שעדלעכע פון. דעם (גאַנצ ער הייסט אַזוֹי צוליב זיין קול, וועלכער קלינגט וי אַ דומפּער ?הוהו:הוהו", ער ה זיך אויף אין גרויסע װעלדער, זיינע פעדערן שטימען מיט דער פאַרבּ פון דער קן פון אַלטע ביימער, איבּער די אױערן הײבּט זיך אױף אַ בּינטל שטייענדיקע פעד דער דאָזיקער שטאַרקער רױבּער שפּייזט זיך דערהויפּט מיט מייז, פרעש און אַלען פייגל; אָבּער ער פאַלט אַמאָל אָן אפילו אויף יונגע ציקעלעך און הירשעלעך; *

די נאַכטאייל אָדער האָרגסאָװע האַלט זיך אויף אין סעדער, טורימס, אוֹי פּיידעמער און אין אַלטע געמויערטע בּנינים, אירקול, װאָס קלינקט אַזױ הי וי יק מיט!ח שרעקט שטאַרק אָבּערגלױבּישע מענטשן, . יי .

לטער סדר פּיקהאָלצן,

דער שנאָבּל אַ גלױכער , אַ לאַנגער, אַזױ װי אַ דלאָמע, די צונג אַ דיגע, קען זיך װױים אַרױסשטעקן, די פים צום קלעטערן, נעסמזיצער,

דער בּונטער פּיקהאָלץ. (24 סטמ. אין רער לענג,)

דער דאָזיקער שיינער פייגל האָט בּאַקומען זיין נאָמען פון. זיין בּונטער בּאַפּעץ:. דערונג: דער קאָפּ און דער האַלז-- שװאַרץ און ווייס געפלעקט, דער רוקן און די' פליגל שװאַרץ מיט ווייסע פלעקן און שטרײפעלעך; די בּויךייט געל:גרוי, גייט אַרי:- בּער צום עק צו אין העל:רויט; דער זער" האָט אוֹיף דער פּאַטיליצע אַ רויטן פלעק, . אַחוֹץ דעם גרויסן בּונטן פּיקהאָלץ איז נאָך דאָ אַ מיטעלער בּונטער פּיקהאָלץ. און אַ- קליינער בּונטער פּיקהאָלץ, װאָס זיינען זייער ענליך אויף דעם גרויסן סיי לויט זייעה. קאָליר, סיי לוט דעם בּוי פון זייער קערפּער, סיי לוט זײיער לעבּנסשטײגערא'. 2

דער פּיקהאָללץאיז אין אַלע אופנים צוגעפּאַסט צו דעם לע בּן ‏ אויף די בּיימער,. ערשטנס זינען פאַר אים די בּיימער אַ גוט ערטל אױף צל- בויען זיין נעסט, מיט זיין שנאָבּל בויערט ער אוֹיס אין די אויסגעהוילטע שטאַמען:. פון די בּיימער אַ נעסט, װאָס בּאַשטײט פון אַ האָריזאָגטאַלן אַרײנגאַנג און אַ קעמערל, : װאָס ליגט אַ בּיסל נידעריקער; דאָרטן לייגט ער זיינע װייסע אייער, :

צווייטנס שטעלן אים די בּיימער צוֹ שפּייז, דער פּיקהאָלץ שפּײזט זיף. דער: : הױפּט מיט די אינסעקטן און שלייערלעך, װאָס עקבּערן זיך אס גאַנגען אין דע / קאָרע אוֹן אין דעם האָלץ פון די ביימער אָדער בּאַהאַלטן זיך אין די ריצן און דײ ? שפּאַלטן פון דער קאָרע. וי אַזוֹי זשע קען דער פּיקהאָלץ זיי דערלאַנגען פון דאָרטן? ??

די פ ינג ער זיינע זיינען בּאַװאָפּנט מיט שאַרפשפּיציקע פאַרבּויגענע קרעלן, .; וועלכע האַקן זיך גרינג אַריין אין די מינדסטע אומגלאַטקײטן פון דער קאָרע,- צולל != פינגער זיינען געשטרעקט פאָרנט:צו און צוויי.--אַהיגטער, אַזעלכע 5 פיס זיינעך צוג

-- 18 -- 4 ר

: דער בונטער טיקה! אָלץ 4

פּאַסט צום קלעטערן (קלעטערפיס). דעם פּיקהאָלצס קערטער הענגט זיך עפּעס אז' װי אָן אויף די צוויי פאָדערשטע פינגער, בּשעת ווען די הינטערשטע לעגען אים אונטעױ און לאָזן אים ניט אַרונטערגליטשן זיך;

זיצנדיק אויפן שטאַט, לענט זיך דער פּיקהאָלץ זון ! אויך אויף זיין עעק, דער פויגל ױצט אַלואָ אויף א מין דרייפיסיקן בּענקעלע. / די שפָּרײון פון די עט:מט: דערן זיינען זייער שטארק און פעט, און די פע: כערס בּאַשטײען פון האַרטע שטראַלן .

צו די אינסעקטן אול: טער דער קאָרע אָדער אין דעם האָלץ קומט ער צו, האַקדיק שטארק אין בּוים = דעו גרוימער בּונטער פּיקן האָלץ און זון געכט-חויל אַריין מיט זיין לאַנגן, גלייכן און קאָנישן שנאָבל, װאָס אין איבערגעצויגן מיט פעסטן האָרן, דער אײבּערשנאָבּל איז אַ בּיסל אַריבערגעגױגן איבערן אונטערשנאָםל און עקט זיך מיט אַ צוגעשארפטן. שנייד, אַזױ וי אַ דלאָטע, מיט דעם דאָזיקן אויסגעצייכגטן אינסטרומעגט שיילט דער פּיקהאַלץ אָפּ ניט נאָר קאָרע, גאָר ער קען אויך אָפשפּאַלטן שפּענדלעך אפילו פון האַרטן האָלץ, הי

דער קורצער האַלז דערלױגט דעם פּיקהאָלץ צו געבּן גוט געצילטע קלעפּ, (אַז מיר ווילן דערלאַנגען אַ זיכערן זעץ, נעמען מיר אָן די האַץ סאַמע אונטן),

דער לפי:ערך שׂװ ער ער קאָפ פאַרגרעסערט אויך די קלעפ, װאָס דער פּיק: האָלץ דערלאַנגט מיי'ץ שנאָבּל,

די שטאַרקע בּיינער פון דעס שארבן זײינען אַ פעסטער אָנהאַלט פאַר דעם שנאָבּל און זיינען אימשטאַנד אױסצוהאַלטן שטאַױקע צעטרייסלונגען, די האַסטיקע קלעפּ פון דעם פּיקהאַלצס שנאָבּל איבּער די טרוקענע צװײגן מאַכן אָן אַ הילכיקן רעש אין װאַלד,

די אינסעקטן פון זייערע בּאַהעלטענישן אין בּוֹים שלעפּט דער פּיקהאָלץ אַרוֹיס מיטן צונג, װאָס קען ווייט אַרױסגעשלײדערט װערן פון פּיסק, די צונג בּיים פּיקהאָלץ איז זייער אַ לאַננע, אַ דינע און אַ בּײגעװודיקע, און דער פּיקהאָלץ קען זי לייכט אַרײנשטעקן אין די שמאָלסטע און פֿאַרדרײטסטע גאַנגען, װאָס די װערים האָבּן אויס? געגעסן אין בּוֹים, גרעסערע אינטעקטן שטעכט דער פיקהאָלץ אַדויך מיט זיין האָר21 - דיקן שפּיץ צונג, װאָס איז אָנגעזעצט מיט אויף אַהינטער פאַרדרייטע העקעלעף. קלע? | גערע ‏ אינטעקטן בּלייבּן צוגעקלעפּט צום צונג, װאָרים די צונג גיים פּיקהאָלץ איז בּאַדעקט מיט זייער קלעפּיקער שפּײיעכץ,

פון װאַנען ווייט אָבּער דער פּיקהאָלץ, צי אין דעם בּוים אינװײיגיק זיינען דאָ

= הש =

70 | קוובים, קוקוק-פייגל -

אינסעקטן אָדער שלייערלעך? ער זע ט די לעכער, װאָס זי האָבּן אויסגעגעסן, און ה ע ר ט, אָנקלאַפּנדיק מיטן שנאָבּל, צי עס זייגען פאַראן אונטער דער קאָרע שפּאַלטן און גאַנגען (קלאַפּנדיק אָן אַ פאַס, דערקענען מיר אָן קלאַנג, צי זי איז פּוסט אָדער אָנגעפילט מיט עפּעס), .

דער פּיקהאָלץ בּרענגט זייער אַ גרויסן נוצן ד עם וואַ לד, װאָרים אַחוץ אים אין גיטאָ קיין שום אַנדער בּאַשעפעניש, װאָס זאָל אין אַזאַ גװאַלטיקער מאָס קענען פאַרטיליקן די אינסעקטן, וועלכע לעבּן אין דער קאָרע אָדער אין דעם האָלץ פון די בּיימער, און גיט לאָזן זי פֿאַרמערן זיך ווייטער. דערבּיי בּוֹיערט ער געוויינלעך נאָר די קראַנקע, שוין פאַרװערימטע בּיימער, װאָרים אין גע? וונטע װאַלט ער קיין שום שפּייז ניט געפונען, די היילן, װאָס דער פּיקהאָלץ בּויערט אויס, דינען אַלס נעסטן פאַר אַ סך זינגפייגל, וועלכע פאַרניכטן אויך אַ סך שעדלעכע איגטעקטן, אמת, דער פּיקהאָלץ פאַרצעהט אויך די זױמען פון די נאָדל-בּײמער, אָבּער מ'ימעג דאָס אים רואיק מוהל זיין פאַר דער גױוסער טובה, װאָס ער טוט דעם װאַלד,

קרובים, | ד ער שװאַרצער פּיקהאַ לץ איז דער גרעסטער פון אונזערע פּיקהאָלצן (בּיז 48 סטמ, די לענג). דער גרינער פּיקהאָלץ שפּיזט זיך דערהױפּט מיט מוראַש= י קעס, וועלכע ער כאַפּט מיט זיין לאַנגער קלעפּיקער צונג. דעריבּער האַלט ער זיך גערן - אויף אויך אויף דער ערד, דאָ דינט אים זיין גרינע בּאַפעדערונג אַלס גוטער שוצמיטל קעגן שפּאַרבּערס און אַנדערע רויבּפייגל, | |

3טער סדר. קוקוק-פייגל, .

דער שנאָבּל--דאָס רוב אַ לאַנגער. די צונג אַ קורצע און א פּלאַכע. די פים זױנען , צום קלעטערן אָדער צום זיצן, אָפּט מיט אװן פינגער אָדער צװװּ, װאָם קעגען ױך פאַרדרװען אַחינטער, געסטזיצער,

ווען דורך דעם װאַלד לאָזט זיך צום ערשטן מאָל הערן דער קול פון דעם קוקוק, פרייען זיך אַלט און יונג; װאָרים דאָס הייסט, אַז צו דעם װינטער האָט שוין גענומען אַ סוף, |

דער דאָזיקער שרעקעדיקער פויגל איז די גרייס אומנעפער װי אַ סױבּ. זיין צאפעדערונג איז אויף דער אייבערשטער זייט אַש:גרױ, אױף דער אונטערשטער-- גרויטוייס און פאַרצירט מיט אַ סך שװאַרצע קװערפּאַסן. דער קוקוק איז אַלזאָ זייער ענלעך אויף אַ שפּאַרבּער. אַזױ װי איינער פון זיינע דרי פאָדערשטע פינגער קעך זיך פאַרדרייען אַהינטער, האָט דער קוקוק די מיגלעכקײיט צו האַלטן זיך סיי אױף דינע צווייגן סיי אוֹיף דיקע.

דער קוקוק שפּייזט זיך מיט פאַרשײדענע אינסעקטן, דערהויפט מיט די לאַנג; האָריקע שלייערלעך, דער שנאָבּל יי אים איז דעריבּער אַ קליינער און נאָר שװאַך פ;רבּויגן, די לאַנגהאָריקע שלייערלעך זיינען די געפערלעכסטע מויקים פון די װעל: דער, און די אַנדערע פייגל עסן זיי ניט, דעריבּער אִיז דער קוקוק איינער פון אונ?

זערע ניצלעכסטע פייגל, / -- 18 --

71 | ןעױנַאפָאפ‎

: צו ווינטער פליט דער קוקוק אַוועק אין ז"ל וואַרימע לענדער, |

דער קוקוק צייכנט יד אויס דערמיט, װאָס ער בּויט קיינמאָל ניט קיין געסט, און יט אײ ער לייגט ער אין נעסטן פון די קלײנעוינגפײגל, די ,זי" זוכט אויס אַ געסט, וואו' סיליגן שוין אייער, און לייגט דאָרט אַװעק איר איי, = איבּערלאָזנדיק דער אמתער בּאַלעבּאָסטע אויט: ובּריען עס, דער זינגמויגל. בּאַמערקט עס דאָס רוב אפילו ניט; װאָרים דעם קוקוקס איער זייגען מאָדגע קליין אין פּאַרגלײף מיט / דער קיקוק אין װאַלד

זיין גרייס אוֹן זיינען גע"

ווייגלעך געפאַרבט פּונקט אזוי, װי די אייער פון דעם פױגל, אין װעמעס געסט זײ ווערן אַװעקגעלײגט, דעם יונגן קוקוק, װאָס פּיקט זיך אױט פון איי, האַדעווען די פייגל פון נעסט אַזױ װוי זייערס אַן אייגן קיגד; אָבּער פיטלעכװייו װאַקסט דער ק קוק אַלץ מער אונטער, בּיז עס װערט אים װײניק אָרט, דאן ששופט ער אַרױס פון דעם נעסט זיינע שטיפבּרידער און שטיפשװעסטער און, אז' עו לערגט זיך אויט פליען, פאַרלאָזט ער אויף אַלעמאָל זיינע פרעמדש עלטערן,

4טעו" סדף, מאַפּאַניען,

דער אוגערשטער שנאָכּל קירצער װי הויך, זױער באַװענלעך, דער אוגטערשטער -- א

קורצער און א בּרווטער. די צונג--אַ דיקע און א פלװשיקע, קלעטערפיס. געסטזיצער, ליל פּאָפּאַגײען זייגעך קינדער פון דעם הײסן גאױטל דאָס רוב וואויגען זי אין זי אורוועלדער פון די טראָפֿישע לענדער, אייגיקע אַבּעַר לעב אויך איך די וויסטע טטעפּעס, און פאַרהאַן אויך אַזעלכע, װאָט שטייגן אַרויף אין די הויכע כּערג (אין די אַגנדן פון דרום:אַמעריקע) ווייט איבער דער גרעניץ פון דעם בייטער:טאַט,

די צום גרעסטן טייל גרין געפאַרבטע טעדערן מאַכן דעט פּאָפּאַגײ כּמעט אומגעזעען אין די געדיכטע קרוינען פון די אייגיק גויגע אלרוועלדער און דיגען אים אָלס שוצמיטל קעגן זייגע פייגד, אויך די װויטע, לויע, געלע אָדער ווייסע פֿאַרבּן, וועלכע. גלאַנצן אָפּט אין דער האַפּעדערונג פון דעט פאָפּאַני, הארטן זיך גיט אין זי אויגן, װאָרים זיי פאַרלירן זיךף צװישן די פּרעכטיקט בלומען, װעלכע הערן גיט אויף צוֹ גליען דעם גאַנצן יאָר אין דיעם הײמלאַנד פון די פאַפאגײען == אין די געדיכטע קרוינען פון די מיימעו איז גאַנץ שווער צו פליען, דעריבער קומט די פּאָפּאַגײען אויס דערהויפט צו קלעטערן פון עווייג אויף צווייג און די פיס זייערע זייגען אַזױ וי בּיי דעם פּיקהאָלץ.--ק לעטער פיט שטאַרק צו גיץ קומט זײ דערג"י דער שג אַ בּל, װאָס אין אויבן פאַרפױגן אין אַ לאַנגן שפיץ ; אַזוֹי וי אַ העקל,

49( ---י‎ ,

יו 7 קאָליבי

די שפּיין פון דעס פּאָפּאַגײ בּאַשטײַט: 'דאָט דוֹם פוך פירות און | אַלערקי זאָמען, מיט דעם געזונטן שנאָבּל קען דער פֿאָטאַגײ צעהאַקן חי |האַרטסטע שאָלעכץ, אַזוֹי װול מיט ניסקנאַקער, בּיים אַרױסשײלן. די יאָדערס. העלפט אים מיט זיי דיקע, !פליישיקע און זייער בּאַוועגלעכע צונג (קוקט זיך צו, װי אַזױ אַ צוגעוויינטער פּאָפּאַנײ ‏ עסט זוימען פון האַנף!). און ווען דער פּאַפּאַ ;יי האָט צו טאָן מוט אַ גרעסערער עקנזאַף (מיט זאנגען, - גרעסערע פירות), לאָזט' ער אין דער אױבּעט אויך די פִיס, מיט וועלכע ער בּאַנוצט זיך דאַן אַזױ װי מיט הענט, :

ווען די פּאַפּאַגײען פאַלן אָן אין גװױױטע שװאַױן אויף די פעל2 דער און סעדער, מאַכן זיי אָן גרויסע חיזקהת, אָכּער צולים זייער הער לעכער באפעדערונג, יו ליב זײיער צוגעמונדן: קייט צו דעם באַלעבאָט און צוליבּ דער פעאי: קייט נאָכצװאָגן ווער: טער און גאנצע פֿראַזן, געהערן זיי צו אונזערע בּאַליבּטטטע שטב. פייגל,

פּאַָפאַנװען

דער פּאַרשטענדיקער גרינער פּאָפּאַגײ לעבּט אין די טראָפּישע אורװעל: דער פון אמעריקע, דער פעאיקסטער צום רײדן איז דער ג רויער פאָ פּאַגיי אָדער ז שאַ קאָ, פון אַפּריקע. דאָס הײמלאַנד פון די פאַרשײדענע מינים קאַקאַדה, וועלכע האָבן אַלע אַ העלע בּאַפּעדערונג און װאָס זיער קאָפּ אין בּאַצירט מיט אַ שטייענדיקן טשוב, איז אַװסטראַליע און דער אינדישער אַרכיפּעלאַג,

5טער סדר, - קאַליבּרים,

אַזוֹי וי בּיי אונז די זומערפייגעלעך מיט די לאַנגע כאַפּערלעך, אַזױ זיינען אין די װאַרימע געגנטן פון אַמעריקע די קאָליבּריס אָדער די בּלומענפייגל. די בּאַשטױבּער פון זי בּלומען, וועלכע האָבּן זייער לאַנגע בּלומענקריינדעלעך, אַלס מתּנה פּאַר אַריבּעױטראָגן דעם בּלומענשטויבּ, גאַקומען זיי פון די בּלומען.--נעקטאַר און קליי2 ניטשקע אינטעקטעלעך. זי שלעפּן זײי אַהֹיס מיט דעם קלעפּעדיקן שפּיץ פון זייער לאַנגער צונג, װאָס רוקט זיך ווייט פון מויל אַרױס, אַזוֹי װי אונזערע פאַר: נאַכטיקע פּלאַטערלעך, שועבּן זיי צװישן די בּלומען מיט זייערע לאַנגע און פאַר? שפּיצטע פליגעלעך, האָניק און קלייניטשקע אינטעקטעלעך זיינען אָבּער גיט קיין אי בּעריקס זעטיקע שפּײז. דעריבּער זיינען די קאַליבּריס זייער קלײנע פײגעלעך (די קלענסטע זיינען די גרייס װי אַ ערדבּין, די גרעסטע--ווי אַ שװאַלב), זייער בּאַפעדע= רונג גלאַנצט מיט אַלע הערלעכסטע פאַרבּן, אַזױ װי די בלומען, צװוישן. וועלכע זי

פּלאַטערן אַרום,

דער פינק 18

6טער סדר, זיננפיינל,

די שינטנבּײגער אָן פעדערן, אַלעמאָל בּאָדעקט מיט גרעסערע װאָרנדיקע מאָװעלעך,

וועלכע זונען אָפט צוגױפּגעװאַקסן, די פים האָבן דרװ פּאָרערשטע פיננער אין אײן חינטערשמן. די זיגנפױגל זױגען געמשויצער און דאָםס רוב האָבּן וי אַ מעלאָדישן קול

צום זיגגען.

וי נאַר עס קומט אַ סוף צוֹ דעס לאַנגן װינטער און די זון שיינט אַרונטער פיט אירע ערשטע װאַרימע שטראַלן, לאָזט זיך הערן דעט פיגקס מעלאַדישער געזאַנג, דער פינק װאָלט זיך אויף אין װעלדער, סעדער און פּאַרקן. דער ?ער" אין זייער אַ געפּוצטער פויגל: דער שטערן שװאַרץ, דער נאַקן.--בּלוי װוי שיפערשטיין, דער רוקן ברוין, די בּרוסט רױט, די שװאַרצע פליגלען מיט אַ ווייסן און אַ געלן שטרייף. אַקעגן= זשע, די אזי" איז געפאַרבּט מטער און צײיכנט זיך דעריבּער ניט אויס פון דער אַרומלש קער סבימח, װאָס דאָס אין באזוידערס װיכטיק ביים אויסבריען פייגעלעך (שוצפאַרבּ),

זיין האַלבּ:קײלעכדיקן, קונציק געװעבּטן געסט בּאַפּעסטיקט דער פינק דאָרטן, וואו עס גײען זיף פונאַנדער די צווייגן, נאענט צום טטאָם פון בּוים, און בּאַדעק: אים מיט פלעכטלעף פון. דעם זעלביקן בּוים, הא דער נגעסט געפיגט זיך, אֲזֹי או עס אים שווער צו װאַמערקן (שוצמיטל), אויך די בלוינגרינט אייטר, מיט

שװואַרצע און בּרוינע שפּרענקעלעךף.

איז שער צו דערקענען 29 ווייטן (שוצפאַרב), שפּײיזן שפּייוט

זיך דער פיגנק מיט איבמעקטן און.

זאָמען פון װאַלדבּײמער און פון קרייטעכער, דער קורצער, דיקער, קאַנישער שנאָבּל מיט שאַרפע רענדער איז גוט צוגעפּאַסט צום אַרױסשײלן די זאָמען.

די שפּיין מון דער פינק אויסזוכן אויף דער ערדן דער בער האָט ער שטאַרקע פיס (גראָד

4 1

2 0 : : 45.

פינקען

פארקערט וי בּיי דער שװאַלב). סוף אָקטאָבּער פאַרלאָזט אונז דער פינק און וֹאֲנ5 + ערט אַריבּער אין דרום-אייראָפּע, וואו ער קען געפֿינען עסן אויך ווינטערצייט,

- 24 --

4 קרובים. דער פעלר.לאַרך.

קרובים,

צו דער משפּחה פון די פינקען געהערן אַ סך פון אונזערע געוויינלעכע זינגפייגל, וועלכע בּאַוואױנען אונזערע װועלדער און פעלדער, מיר װעלן דערמאָנען נאָר אײניקע פון זיי,

דער שטיגלי יץ איז פאַר זיין פאַרשטענדיקײיט און זיין אויסטערליש פאַרבּיקער בּאַפּעדערונג געװאָרן איינער פון אונזערע בּאַליבּטסטע שטובּ-פייגל. אַזױ װי ער שפּײיזט זיף דערהױיפּט מיט די זאָמען פון דיסטלען, פליט ער אויף װינטער ניט אַװעק פון אונזי

דער שטובּיקער שפּערל א זיין נאַענטער קרוב--דער פעלד:שפּערל בּאַלײט דעם מענטשן, בִּיז װאַנען עס גרייכט די גרעניץ פון תּבואה:פעלדער. מיקען זי לייכט אונטערשיידן לוט זייער פאַרבּ: בּיי דעם שטובּיקן שפּערל אין דײַס קעפּל אַשײגרױ, אָן שװאַרצע פלעקן אויף דעם אָרט פון די אויערן, און די פליגלען מיט אַ געלבּלעךוייסן קווער:שטרייף; בּיי דעם פעלד :שפּערל אין דאָס קיפּל בּרוין װי ראָסט, מיט שװאַרצע פלעקן אויפן אֵױט פון די אויערן, און די פליגלען---מיט אַ רייןײוייסן קווער:שטרייף, בּיידע מינים שפּערלען האָדעװען זייערע עוףעלעך מיט אינסעקטן; אויך די אַלטע שפּערלען פאַרצערן אַ גוזמא אינסעקטן, אָבּער זי בּרענגען אויך אַ סך שאָדן, אָפּרײסנדיק קנאַספן און שלעפּנדיק פון די פעלדער קערנער תּבואה, פון די סעדער-- קאַרשן און װײינטרױבּן, מיט דעם לעבּנסשטייגער פון דעם שפּערל, זיין נעסט און זיין כאַראַקטער קען מען זיך בּאַקענען אַפילו אין שטאָט,

צוזאַמען מיט די שפערלען האַלט זיך ווינטער אַרום דעם מענטשלעכן ישוֹב אויך דער אָרט אָלאַן דער הונגער פאַרטרײבּט אים ווינטער פון די פעלדער און זי דערפער אין שטאָט אַרײן, דער קאָפּ, דער האַלז און די אונטערשטע זייט זיינע איז פון שיינער געלער פאַרבּ, די אייבּערשטע זייט.--רויטלעך:גרוי.

אַקעגן:זשע, דער צלם-שנאָבּל געפינט אױך װינטער אַזפיל עסנװאַרג, אַז ער בּריט אַפּילו דאַמאָלסט אויס עופעלען. ער שפּייזט זיך דערהױפּט מיט די זאָמען פון נאָדלבּײמער, װאָס ער שלעפּט זייער קונציק אַרױס מיט זיין געקרייצטן שנאָבּל, דעם צלם-שנאָבּל האַלט מען זײיער גערן אין שטייגלעך פאַר זיין זעלטן שײנער בּאַפעדערונג, .

= צו דעד משפּחה פינקען געהערט אויך דער קאַנאַריק, װעלכער שטאַמט פון די קאנאַרישע אינזלען, דאָרטן לעבּט ער נאָך עד:היוט אין ווילדן צושטאַנד,

דער פעלרילאַרף? 4 (18 סטמ, די לענג).

דער פעלד:לאַרך איז אַן אמתער פויגל פון פעלד, אָנהײב פרילינג און נאָךף שניטצייט איז אים אפילו שיוער צו געפינען אין פעלד אַ בּאַהעלטעניש פּאַר זיינע פילע שונאים; אָבּער די פאַרבּ פון זיינע פעדערן, װאָס שטימט מיטן ערד:קאָליר, דינט אים פאַר אַ גוטן ט:צמיטל, זיין זױבּערן נעסט בּויט ער פון װאָרצלען און גראָז:-שטענג? לעך איז ;; פאַרטיפונג פון בּאָדן, און סיאיז אים שווער צו בּאַמערקן; דאָטגלײכן שיידן זיך קנאַפּ:װאָס אָפּ פון דער ערד די אייער פון דעם לאַרך, | אַזױ װי די זכרים פון אַלע זינגפייגל, זינגט דער לאַרך זיין ליד פאַר דער חזי",

== 22 --- -

ָ ו

די שװאַלבֿ / פף

וועלכע בּריט אויס די אײיער, און היות װי דער לאַרך בּריט אויס עופעלעך עטלעכע מאָל אין משך פון זומער, הערט זיין געזאַנג אויף ערשט סוֹף זומער. | ?. דער לאַרך שפּײיזט זיך מיט אַלצדינג, װאָס דאָס פעלד גיט אַרױס: יונגע שפּראָל צונגען,, אינסעקטן, תּבואהקערנער און אַלערלײ זאָמען, די שפּייז זוכט דער לאַרך אויף דער ערד; דעריבּער איז ער דער בּעסטער לויפער צװישן די זינגפייגל, אין האַרבּסט נייט אים דער מאַנגל אין שפּײז אַװעקצופליען אין דרום.

דער שלייער:לאַרף אי מיט זיין בּאַפעדערונג ענלעך אויף דעם פעלך+ ‏ לארך, אים איז אָבּער לייכט צו דערקענען אַן דעם טשוב אויפן קעפּל. דער שלייער=. לאַרך בּלייבּט אויך אויף װינטער בּיי אונני |

די שוואלבּ,

(19 ממט, די לעגג).

די שוואַלב.-דצעט מענטשנט א פרייוגד. קײן פויגל בּאַגריסט ניט דער מענטש מיט אַזאַ שמחח, װי די שװאַלם, װען זי קערט זיף צו אונז אום פון די װאַ= רימע לענדער, און ניט אומזיסט: די שװאַלב ברעננט דאָך אוז דעם פרילינג, דער פויער האַלט עס פֿאַר א גוטן סימן, ווען זי פויט איר נעסט אונטער דעם דאַך פֿון זיין הויז, װאָרים ער גלױבט, אַז זי בוענגט גליק, און אַ שוידער געמט או דורף, ווען מיר דערמאַנען זיך, אַז איך איטאליט און שפּאַניט, דורךף װואנען די שװאַלבן פליען דורך, װערן זיי, אַזוױ װי אויך אַנדערע זיננפייגל, געפאַנגען און דערהרגעט צום עסן, די שוואַלב--אַ בוימייסטער די שװאַלבּ איז אַ קונציקע בויערין. שליים און ליים דינען איר אָלס בו:מאטעויאל טאר איה נעסט. א פרעקל נאָך אַ פרעקל שלעפּט זי עס אין א" שׁומָףּל, פיט אירע צאַרטע פיטעלעך קלאַמערט זי זיך אֶן אָן די. אומגלאַטקײטן פון דער װאַנט און לייגט אַװעק, אַזױ װי אַ מוערער, אַ שיכט נאָך אַ שיכט, דער קלעפיקער שליים זינט איר אַלס צעמענט צונויפצוהאַלטן די בּרעקעלעף ליים. שטרײיעלעך, פעדערן א. ד, גל,, װאָס זי מישט צו צו דעם שליים, גיבּן צו דעם געסט משו פעסטקייט. די שװאַלב פויט שטענדיק איר געסט ערגעץ אין אַ בּנין, דע= ריגער זייגען די יונגיטשקע שוועלבעלעך געשיצט פון נעץ און קעלט. דערצו גאָף | הענגט דער נעסט סאַמף אונטערן דאַך, און די ראַצן, וויזעלעך, טכוירן און קעץ קענען ניט נוקומען צו 57 אומבּאַהאַלפענע עופעלעך. זי שלעלבּן האלטן זײיערשי קיגדערלעך זייער שייער און' זאָרגן פאַר זיי מיט ד עֶר גרעש. סטער איבּערגעגעבני *יט, די שװאַל- שפּײזט זיף נאָר מיט אינסעקטן, דער הױפּט מיט מוקן און פליגן,.

: יי

שוואַלבן

. בא יען ‏ וו ען! ‏ / 18 2 1 5 //דערן מאָלאָױ. דער רי אַכטאגאל

7

מא 1 יי ...יי יד יי ארי אָימזעטיקן, זִיךְ מיט אַזעלכע קליינע |לואימלעף, מוז זֵיי. די שװאַלב פאַף. אַ טאָג

ארפעסן אָן א שִיעור.. און די שװאָלב עסט זיך מִיט זי אָן,. װײל זי כא

ענדיקערהייט, און פליען פליט זי זעלטן קונציק און גיך. אין אַ פייכטן, װעטער האַלט זי זיך גידעריק איבער דער ערד, אין אַ װואַרימען זוניקן טאָג אָנּער ; הייבּט זי זיך אויף העט אין דער הייך, גאָכיאָגגדיק זיף נאָך די אינסעקטן. דעריפעך זאָגט מֶען, אַז די שװאַלבן זאָן פאָראױס דאָס װעטעה |). "‏ /" 50 יאה

| דער גאַנצער קערפער פון דער שוואַלב איז וי גֶעבּוֹיט פאַר . אַ זעלטענער פליערין, 7 בר א ינק 0 די פליגלען זײנען לאַנגע, שמאָלע און צוגעשפּיצטע (פאַרגלייך /מיט די פליגלען פון אַ הון). | 1 דער עק, װאָס איז צעטיילט אַזױ וי אַ גאָפּל, דינט איר פאַר אַ אויסגעצייכנטן שטייער. | בי = יי

אַדאַנק דעס קורצן האַלה בּילדן דער קאָפּ און דער גוף איין. שאַרפֿן קלין, װאָס צעשניידט לייכט די לופט, | | 7 נן 2 ןעק

די פט ד ערן גיי דער שװאַלב זיינען געדינטע און ליגן שטייף איינט צום אַנדערן (דאָס פאַרקלענערט די רייבונג פון ער לופט), דער קאָליי פון ‏ לי מעדערן איז אויבּן גלאַנציק בלוױ:שװאַרץ, אונטן--געל װי ראָסט און דער שטערן און פֿאַלן-- קאַשטאַן:ברוין, | : יו == די פיסשלעך גי דער שװאַלב זייגען קורצע און שוואַ כע; דאָס פאַרגרינגערט די װואָג פון איר קערפּער, זי טוגן גיט ניט צום גיין, גיט צום שפּרינגען, דערפאַר אָבּער זיינען זיי צוגעפּאַסט צום זיצן און אַדאַנץ די שאַרפע קרעלן---צום אָנקלאַמערן זיך, װאָס דאָס קומט דער שװאַלג שטאַרק צו ניץ בּיים בּויען א נעסט.

אַדאַנק איר שאַרפֿער רא"ה, דערזעט די שװאַלבּ די קלייגיטשקע אינסעקטן. אפילו פונווייטן, ‏ איין בּאַװעגוֹנג---און דער אינסעקט װערט פאַרשוואונדן אין דעם ברייטן פֿיסק, װאָס עפנט זיך ב"י" דער שװאַלף פוגאַנדער בּיז די אויגן, דער שנאָבל בי דער שװאַלב איז זייער אַ קליינער, און װאָלט זיך איר פּיסק ניט אויפגעריסן אַװֹי בריט, װאָלט ער גאַנץ װייניק געטויגט צוט כאַפּן די אינטעקטן פליענדיקעויהייט, | |

ווינטער זייגען קיין אינסעקטן בי אונז ניטאָ, און די שװאַלב איז געצוואונגען אוועקצופליען קיין דרום, סוף אַװגוסט אָדער אָנהײב טעפּטעמבּער פאַרזאַמלען. זיך די שװאַלבן אין גױויסע. שװאַרן אויף די דעכער פון קלױסטערס און אַנדערע הױכע בּנינים און מאַכן געמיינזאַמע איבּונגען אין פליען. ענדלעך, אין אַ שייגעם אָװנט, הײיבּט זיך די מחנה אוֹיף צום לעצטן מאָל און לאָוט אין װעג אַרײן קיין אַפריקע, וואו עס פעלט אויןך ווינטער גיט קיין אינטעקטן, |

די ש טאָטישע שװאַלבּ בױט איר געסט כּיי די דרויסנדיקע װענט פון מוי. ערן, אונטערן דאך, אין נישעס א. אַז. װ. פון דער דאָרפישער שװאַלב שידט זי זיך אונטער מיט דער רייןטוייסער אונטערשטער זייט. |

דער סאַלאָװײ אָרער די נאַכטינאַל, = ===(10 סממ, די לענג), | יי ווען דער סאָלאָװײ קערט זיך צו אונז' צוריק אינמיטן. אַפּריל, + זייגען. הי בְּוִימער און קיסטעס נאָך ניט בּאַדעקט געדיכט. מיט גְרִינס, דְאַן איז, פאַר אים א אַויסגעצייכנט

2 : נָ וָ 7 אע - יי יע אפ ( : א 4. .181 אן

:

קרובים. דראָסלען 71

שוצמיטל קעגן זיינע פיל שונאים --די פאַרם פון זיינע שערערן װאָס . - ענלעך אויף דעם קאָליר פון קאָרע. אַז מיר הערן דעם סאָלאַװײ זינגען און ווילן אים געפל: גען, גיט זיך עס אונז גאַנץ שוער איין צוליב דער דאָיקער שוצפאַרבּ זייגער. זײן שפּייז (ווערים, גלאַטע שלייערלעך) געפיגט דער סאַלאָװײ מייסטנטיילס אויף דער ערד, דעריבּער האַלט ער זיך אויף אין די געדיכטע קוסטעס פון סעדער און פּאַרקן אָדער אין די אונטערוועלדלעך פון די שיטערע געבּלעטערטע װעלדער. פאַר אַזא ווייכער שפּיין איז זיין שנאָגל, װאָס האָט די פאָרם פון אן אֶל, גענוֹג פעסט און שטארק, די לאַנגע און שטאַרקע פיס גיבּן אים די מיגלעכקייט לאַנג צו היפּן איבּער - ערד, ניט מיד װערגדיק, און אויך --אָנצוהאַלטן זיך אָן די צווייגן (פאַרגלייך מיט די פיס פון אַ שװאַלב) זיין אײיגפאַכן נעסט בּויט דער סאָלאָה יי שטענדיק אויף אַ קופע טרוקענט פּלע: טער, אַזוֹי אַז ער זעט אויס בּיז גיט צו דערקענען אזוי װי אַ ביגטל בלעטער (א שוצמיטל), אויך די אייער דעס סאַלאָװײיס זייגען שוצפאַרבּיק (איילבּערטרין). דער סאָלאָװײ בּריט אויס עופעלעך נאָר אײגמאָל אין יאָר, דעריבער העױט זיךף דעם סאָ: לאָװײס וואונדערלעך געזאַנג גאָר בּין מיטן יוני, אויף װינטער פליט דער פאַלאַװײ פון אונז אַװועק,

קרובים,

אויסגעצייכנטע זינגער זייגען דעם סאַלאָװײס קױומים, װוי, למשל, דאָס רויט. ה עלזעלע, אײנס פון די לייו פלעכסטע פייגעלעף, און דאָס פייערפקל (פֿאַרװואָס רופט מען זיי אַזוֹי?) אין די געדיכטע דערגער:קוסטעס װאױנט דער צוימקיגיג דער וויבטער קיניג. דאָס לאָזיקע פיצל פײגעלע קען גאַנץ לײכט דורכקריכן );פילן זיור די פאַרפּלאַנטערטטטע געפלעכטן פון די קוסטעס. װינטער בּלײבּט ער גי אוגז, װאָרים אַדאַנק זיין גרייס קען ער זיך אַרײנטאַכן אין אַלע לעכער און שפּאַלטן, וואו ער געפיגט פֿאַר זיך שפּיין (קלייגע אינסעקטן)

דאָס ווייסע ציטערעקל שפיט זיך דערהױפט מיט װאסעראינסעקטף אדאנק זייגע לאַנגע פיסעלעך, אַזוי װי שטאָלצן, קען עס גיף און לאַנג לױפן, אפילו אַ שטיק איבערן װאַסער, בּיי יעדן שריט גיט עס א טרײטל מיטן עקל (ציטערעקל) דאָס געלע ציטערעקל האַלט זיך צום ליבסטן אױף די לאַנקעס, וואו עס פיטערן זיך שאָף און רינדער,

ד ר אָסל ע|,

דער שוואַרצער דראָסל (29 סטמ, אין דערףלענג) אי שװאַרץ עװי קױלי און זיין שנאָבּל אין געל חווי גאָלד?, בי דער חי" אָבער און בּיי.די עופעלעך אי דער רוקן בּרוין:שװאַרץ און די אונטערשטע זייט--בּרוין װי ראָסט, אין האַרבּסט און ווינטער שפּייון זיך די דראָסלען דערהויפּט מיט יאַגדעס; אין דער װאַרימער צייטץפון יאָר אָבּער איז זייער הױפּט:עסן --אינסעקטן, שלײערלעך, רעגנווערים און שנעקעס; די דאָזיקע בּרואימלעך זוכן די דראַסלען זייער קונציק אויס אין דעם פוילגדיקן בּלעט טערװאַרג, װאָס בּאַדעקט דעם בּאָדן, אַדאַנק די לאַנגע שטאַרקע פ'ס קענען זי שִעָהג לאַנג היפן אימער דער ערד אָדער שכרינגען פון צווייג צו צווייג. זייערע גרויסע

' : === גע א

8ף | דער װוערגער. דער בּלויפוינט

נעסטן בּויען די דראָסלען אין פּלאַנקענס פון טרוקענע צווייגעלעך, מאָך און פייכטעף ערד. די חזי" לייגט אייער און בּריט אויס עופעלעך עטלעכע מאָל אין יאָר; דעריבּער הערט דער זער" ניט אויף בּיז אין האַרבּסט אַרײן זיין וואונדערשיינעם געזאַנג, װאָס קלינגט װי אַ פלייט,

פון אַלע מינים דראָסלען איז דער בּעסטער זינגער--דער זינגדראָסל, צױּ אונזערע בּעסטע זינגער געהערט אויך דער ק ר אַ מאַט פױגל, װאָס קומט צו אונז אָן אין האַרכּסט פון די צפונדיקע לענדער גאַנצע שװאַרנװײז, ער בּלייבּט בּיי אונז אָפט בּיו אין די וינטערדיקע חדשים אַרײן, אױבּ ער געפינט נאָר לרוֹב ראַבּינעס--זיין בּעסטן מאכל,

דער ווערנער. (18 סטמ. אין דער לענג).

דער ווערגער איז אַן אמתער װװאָלף אין אַ שעפּסנש פעל"; מיט זיין געשטאַלט און קול אין ער אַ זינגפויגל, אָבּער מיט זיין כאַראַקטער און זיינע שטיק -- אַ רוש בּער װאָס אַ רױבּער הייסט. ער שפּײזט זיך מיט אי2 סעקטן און קליינע װאַרבּל:חיהלען, מיט זיין שטאַרקן שנאַבּל (די אייבּערשטע העלפט פאַרבּויגן װי אַ העקל, דערצו נאָך מיט אַ איבּערבּיינדל אַזוֹי וי אַ צאָן) רייסט ער אַפּ פון זין קרבּן אַ בּיסן נאָך אַ בּיסן, אַרויפזעצנדיק אים אַפּריער אויף אַ שפּיציקן דאָרן, די זינגפייגל נעמען אים טײלמאָל אָן פאַר אַ זײיעריקן, צוליבּ זיין געשטאַלט און בּאַפעדערונג; אַזאַ טעות קאָסט זי גאַנץ טיער, אַגב האָט ער די פעאיקייט נאָב= צומאַכן דעם געזאַנג פון 2 סף זינגפייגל, פאַר אונזערע ליבּע פעלד-זינגער איז ער אַ געפערלעש כער שונא,

1

דער וװערגער

דער-בּלויפויגל. (10 סטמ. אין דער לענג).

דער גרויסער בּ לויפויגל איז זײער אַ שײײנער פו גל: דער רוקן זיינער אין

געל:גרין,, די אונטערשטע זייט.--העל:געל; דער שייטל, האַלן און אַ שטרייף איבּער

דער בּרוסט זיַנען שװואַרץי ער שפּייזט זיך דערהויפּט מיט אינסעקטן און זייערע אי י -- יאען;- 7

1

דער שטאָר, די פעלריקראָע 79

עלעך, איז ער דעריבער איינער פון אונזערע ניצלעכסטע פייגל, הגם ער האָט ליב אויךף אַ נאַש צו טאָן די קערנער פון מאָן, זונרויז א. אַנד, די קורצע געװגטע פיס מיט די שטאַרק פאַרבּויגענע שפּיציקע קרעלן זיינען װי |אָנגעמאָסטן צום קלעטערן, מיט זיין קורצן קאָנישן שנאָבּל קען דער בלויפויגל, װי מיט אַ צווענגל, אַרױסשלעפּן פון אַלע שפּאַלטן און לעכער אַפילן די קלענסטע אינסעקטן און זייערע אייעלעך. דערי= בּער געפינט ער אויך ווינטער גענוג שפּיין און איז ניט געצואונגען אַװעקצופליען (אַ בּאַזעסענער פויגל). די יונגע בּלויפייגעלעך קלייבּן זיך אין האַרבּסט צװאַמען אין שװאַרן און װאַנדערן אַרום איבּערן לאַנד אַזוי וי ציגיינער,.

דער שמאַר,

ווען דער שטאָר קערט זיך צו אונז אום פון זיין ווינטער:אכסניא (דרום:אייראָ= פע, צפון:אַפריקע), גלאַנצן זיינע שװאַרצע פעדערן מיט גרין און פּורפּור, און זיין. שנאַבּל אי דאַן אַ געלער, אָבּער אין אַ געװיסער צייט אָרום װערט דער דאָזיקער גלאַנץ מאַטער, יעדע פעדער בּאַקומט אַ ווייסן שפּיץ און דער שנאָבּל װערט שװאַרץ, זיין געזאַנג איז מער געגליכן צו אַ שמוצערן, וי צוֹ אַ ליד. דערפאַר אַבער אין עף אַ מייסטער נאָכצומאַכן די שטימען פון אַנדערע פײגל. אין דער געפאַנגענשאַפּט לערגט ער זיך אַפילן אויס נאָכצװאָגן װערטער און קלייגע זאַצן, זיין גרעסטער מאכל . איז---קאַרשן און וויינטרויבן. ער פאַרטיליקט אָבּער אַזאַ גוזמא אינסעקטן און שנע: קעס, אַז ער דעקט אַריבּער און אַריבּער דעם שאָדן, װאָס ער ברענגט די סעדערר אגב לױזט ער גערן אויס די. קלעמערלעך פון דער געדיכטער פעל בי די שעפּטן אויפן רוקן, אַדאַנק זיינע לאַנגע שטאַרקע פיס קען ער שֶעֶהנלאַנג פלינק גיין איבּער דער ערד, זיין לאַנגן שנאָבל שטעקט ער אריין אין יעדן שפּאַלט אוֹן יעדן גראָזקוס= טעלע; עפעגענדיק דעם שנאָבּל װואָס בּרייטער, טאַפּט ער אָן מיט זין פיינפיליקער צונג די אינטעקטן אין גואָז. דער שטאָר מאַכט גערן זיין געסט אין די שטאָר: ק עס טל עך, װאָס דער מענטש שטעלט פאַר אים אַװעק,

אין האַרבּסט קלייבּן זיך די שטאָרן פון אַ גאַנצער געגנט צוזאַמען אַלע אָװנט צוֹ האַלטן נאַכטלעגער ערגעץ אין טשערעט פון אַ טייכל אָדער סאַזשלקע. אין אָקטאָ: בער אָדער נאַװעמבּער פאַרלאָזן זיי אונז,

די פעלד*קראָע,

די פעלד:קראָע אין אַ גאַנץ היבּשער פויגל, בּין 80 סטמ. אין דער לענג, מיט גלאַנציק שװאַרץ-בּלױע פעדערן, װאָס האַלט זיך אויף אין פרוכטבּאַרע פּליינען מיט קלענערע וועלדלעך. די וועלדלעך דאַרף זי האָבּן צו בּויען דאָרט איר געסט, און דאָס פעלד גיט איר שפּײז: זי קלײבּט צונויף די פאַרזייטע קערנער תּבואה און רייסט אַרױס פון דער ערד אַפילו די זאָמען, װאָס האָבּן שוין אָנגעהױבּן שפּראָצן, רױבּט די אַר: בּעס-פעלדער, פאַרטיליקט אָבּער דערפאַר אַ גוזמא שלייערלעך, שנעקעס אין מיז,

בּיי אַ געלעגנהייט איז בּיי איר רעכט אַ כאַפּ צו טאָן ‏ אַ העזעלע אָדער אַ יונג װאַלד+ | -- 27 --

80 די פעלריקראָע

הינדל, אַזױ וי אַלע אירע קרובים פון דער ר אַ בּן-מ ש פּח ה איז זי אַ גרויסע ליבּהאָבּערין פון נבלה, די פעלד:קראַָע גראַבּלט זיך שטענדיק אי דער ערד מיט איר שטאַרקן שנאָבּל, דעריבּער װערן בי איר אױף דער עלטער: די פעדערן בים װאָיצל פון שנאָבּל אָפּגעריבּן, די פיס אירע זיינען שטאַר: קע, מיט טעמפע קרעלן, צוגעפּאַסט סיי צום גיין און היפן איבּער דער ערד סיי צום אָנ: האַלטן זיך אויף צווייגן, דעם װינטער פאַר: בּרענגט די פעלד:קראָע דאָס רוב אין דרום; אײראָפּע און צפון;אַפּריקע. יי

| דער גרעסטער פון אוזערע ראָבּן: פייגל אין דער שח אַרצער ראָבּ ביו ; : 8 סטמ, אין דער לענג), ער װערט אָבּער רער קאָפּ פין א פעלדיקראָע - אַלץ מער אױסגעראָט בּיי אונז,

די שוואַרצע ק ראַע איז אינגאַנצן ענלעך אויף דער פעלד:קראָע. אַזױ וי זי גראָבּט זיך אָבּער ניט אין דער ערד, זיינען אירע פעדערן בּיים װאָרצל פון שנאָבּל ניט אָפּגעריבּן,

נאָך אַ גרעסערער מױק פאר די פיגלשע נעסטן איז דער שײןגעפּוצטער אייכלר אָ ב. מיט זיין קורצן, שטאַרקן שנאָבּל קען ער צעקנאַקן אפילן ניס, אייכל: ניס צעווייקט ער אין זיין קראָפּ, שפּײט זי דערנאָך װידער אס און שילט זײ דאַן אָפּ, :

א װײטער קרוב פון די ראָבּן אי אויך דער פּ יראָל, װאָס האָט זײער אַ קלינגעדיקן קול, ער קערט זיך צו אונז אום פון די װאַרימע לענדער. ערשט אין רעכטן בּליען פון פרילינג,די ?זי איז. געפאַרמט אין אַ העל:גרינעם שוץ:קאָליר, אַקעגן; זשע, דער זער" מיט זייגע גאָלד:געלע פעדערן, דעם שװאַרצן עק און שװאַרצע פליגלען איז איינער פון אונזערע שענסטע פייגל, אָבֹּער צוליבּ דער פּרעכטיקער בּאַפעדערונג װאַרפט ער זיך זייער אין די אױגן, דער פּיראָל אין דעריבּער זײיער אַ שרעקעדיקער פויגל, ועלכער האָט זיך ליב צו פּאַרשטעקן אין די געדיכטע בּלעטער פון די ביימער, |

די ס אָ ר אק 9 איז זייער: אַ שיינער פייגל; די פליגלען, דער קאָפּ און דער עק זיינען בּיי איר גלאַנציק שװואַץ, דער האַלז אוֹן די אונטערשטע זייט--ווייס, זי איז אָבּער אַ בּייזע רויבערין, װאָס פאַרטיליקט די עופעלעך און אייער פון אונוערע זינגפייגל, צו שיצן זיך קעגן אַנדערע רױבּפײגל בּאַדעקט זי איר געסט מיט אַ מין דעכל פון ריטער. װינטער קומט זי צו פליען אין די שטעט און דערפער, אָפּט אין קאָמפאַניע מיט דער גרויער קראָ ע (װאָראָנע), די גרויע קראָע האָט אַש: גרויע פעדערן, אָבּער דער קאָפּ, דער האלז, דער עק און די פליגלען אירע זינען שװאַרץ, די בּ אַ רג:ק ר אַ ע האַלט זיך אױף אין קלויסטער:טורימס, דער קאָפּ, דער האַלז און די אונטערשטע זייט זייגען בּיי איר גרוֹי, די איבּעריקע טיילן קערפּער--

שװואַרץ, : == 28 --

מויבן 81

נאָך װײטערע קרובים פון די ראָבּן וייגען די גן; עדן:פייגל, ועלכע װאױנען אין נײ גוויגעע , = צפון 2 אַווסט2 ראַליע און די שכנישע איגלעף די זכרים פאַרנעמען ממש דאָס אױג מיט זײערע פּרעכטיקסטט פאַרבּן און זײנען דאָס רוב בּאַצירט מיט פוצפעדערן פוֹן די סאַמע וואונדערלעכע פאָרמען, אַזֹי וי אין זייער הײמלאַנד אין גיטאָ קיין מאַלפּעס, קײן קעץ, קײן מאַרדערס און אפילר קיין הע ווערקעס גיט, אין פאַר זײַ זײער העל:קאָלירטע בּאַפּעדערונג גיט קיין סכנה;, אוֹיך די רױבּפײגל קע2 נען צוֹ זײ ניט אַזֹי גרינג צוקן: מען אין די געדיכטע קרוינען פון די ביימער,

:טע סדר. מויבן,

דער שנאָבּל איז בּוום שפּיץ בּאַרעקט מיט האָרן, בּום װאָרצל-- װױך, די געשפעלמלטע נאָזלעכער זױגען צּאַדעקט מים װײכבּױגדלדיקע שופּן. געסטזיצער.

אַלע פּאַרשײידענע ראַסן פון דער שטובּיקער טויבּ שטאַמען פון דער פעלונטויב, וועלכע וואויגט אין די פעלון בּיי די בּרעגן פון אַטלאַנטישן אָקעאַן און פון מיטללענדישן ים און אוֹיך אין די בּערג פון אַבּעטיניע, אינדיע און יאַפּאָניע. מיט דער פאַרבּ פון אירע פעדערן (בּלוייגרין, אויפן האַלז גרינלעך שעמערירנדיק, מיט צוויי שװאַרצע שטרייפן אויף די פליגלען), מיט דעם געבּיי פון איר קערפער און מיט איר שטייגער לעבן איז די פעלזנטױיב אינגאַנצן ענלעך אויף אונזער פ צל ד. טויב, וועלכע האָט נאָך ניט אינגאַנצן פּאַרלוירן זי פרייקייט פון אַ װילדן פויגל, די טויבּ--אַ קערנער-פרהעטער װען דער פּױער זייט, מעלדן זיך גלייף די טױבּן אין אַ גרויסער צאָל און פּיקן:אויף די פאַרזייטע קערנער, און אין דער צייט פון שניט זייגען זיי װידער דאָ, צו בּאַקומען אויך דאַן זייער חלק, אָבּער דעם שאָדן, װאָס זי מאַכן אָן, דעקן זי דאָס רוֹב דורכדעם, װאָס זי פאַרטיליקן די ואָ: מען פון אַלערלײ מיסטגראָזן, | דעם גרעסטן טייל פון טאָג יאָגט זיך די טױב אַרום איבּער די פעלדער, זוכנדיק זיך שפּייז. דער אויסגעצויגענער גוף, דער קורצער האַלן און די לאַנגע צו= י : י , -- 29 -- .

52 אַנדערע טויבּן

געשפּיצטע פליגלען גיבּן דער טוֹיבּ די פעאיקייט צו פליען זייער גיך. עס איז בּאַקאַנט דִי געשוינטקייט פון די פּאַסט:טױבּן, װעלכע מאַכן גאַנץ לייכט דורך אין אַ שעה 70 קילאָמעטער, | |

מיט אירע גרויסע שאַרפזיכטיקע אויגן בּאַמערקט די טױבּ, פליענדיק אפילן גאַנץ הויך, אַ תּבואה=קערנדל, אַן אַרבּעסל א, אַז, וו

זוכנדיק שפּייז, שפּרײזט די טויבּ זייער לאַנג אום איבּערן פעלד, אַדאַנק אירע שטאַרקע פ י ס,

דער שװאַכער שגאָבּל, װאָס איז נאָר בּיים שפּיץ בּאַדעקט מיס האָרן, טויג נאָר צום אויפקלייבּן, אָבּער ניט צום צעפּיצלען די האַרטע קערנער. די דאָזיקע אַרבּעט ווערט געטאָן פון די פאַרדײאונגס:אָרגאַנען, אין ק ראָ פּ און אין פאָדערשטן מאָגן {(דריזנמאָגן) וװערט די שפּייז צעווייקט דורך דעם אויסגעטרונקענעם װאַסער און דעם - שליים, װאָס ווערט אויסגעשיידט פון די דריזן. דאַן װערן די קערנער צעריבּן אין דעם קיי:מאָגן די דיקע, מוסקלדיקע ווענטלעך פון דעם קײ:מאָגן, װאָס זײנען פון אינװייניק איבּערגעצויגן מיט אַ האָרנדיקן הייטל, שױומפּן זיך איין און ציען. זיך ווידער פונאַנדער; דורכדעם רייבּן זיך די קערגער איינס אָן אַנדערן און ווערן צעמאָלן. בּיי דער צערייבּונג פון די קערנער העלפן:מיט די שטייגדעלעך, װאָס די טױב שלינגט אַראָפּ צוזאַמען מיטן עסן,

כּדי צו צעווייקן די האַרטע קערנער, טרינקט די טױבּ אויס אַ סך װאַסער, בּיים טרינקען פאַרמאַכן זיך אירע נאַזלעכער דורך װײיכבּײנדלדיקע שופּן. דורכדעם װערט דער שנאָבּל אַ מין טרייבּל, װאָס ציט אַרײן אין זיך דאָס װאַסער,

די טויב און אירע עופעלעך די אײער פון אַ טױבּ זײנען רן װײס, די עופעלעך, װאָס פּיקן זיך אויס פון די אייער, זיינען בּלינד, גאַקעט און אומבּאַהאָלפן (נעסטזיצער), און די עלטערן מוֹזן זי דערװאַרימען, אויך די האַרטע קערנער קענען זיי נאָך ניט פאַרדייען, דעריבּער װערן זי די ערשטע 3 װאָכן געהאָדעװעט מיט אַ מין קעזיקער מאַסע, װאָס װערט אין דער דאָזיקער צייט אויסגעשיידט בּיי די עלטערן אין קראָפּ, שפּעטער װערן זיי דערנערט מיט קערנער, װאָס זיינען אַפּריער צעװייקט בי די עלטערן אין קראָפּ, די האָדעװאַניע פון די טײבּעלעך אין די ערשטע טעג פון זייער לעבּן איז זייער שווער, שװערער וי בּיי אַלע אַנדערע פייגל. דערפון איז פאַר= שטענדלעך, פאַרװאָס די טוֹיבּן לייגן מער ניט װי 2 איער פאַר אַמאָל; װאָרים מער װי צוויי עופעלעך װאָלטן זי ניט געקענט דערגערן.

אַנדערע מױיבּן,

פון די אַנדערע מינים טױיבּן איז צו דערמאַנען די ווֹאַלד-טויבּ, װאָס שפּיזט זיך דערהופּט מיט די זאָמען פון נאָדל;בּײמער, די טירקלטויב, װאָס אין זײער פאַרשפּרײיט אין דרום:אייראַפּע, אַפּריקע און מערב;אַזיע, און די וואַנדער:טויבּ פון צפון:אַמעריקע, װאָס פליט אַרום איבּערן לאַנד, זוכנדיק שפּײז, אין משונה-גרויסע שװאַרן, טײלמאָל פון אַ סך מיליאָנען פייגל. מיט דער פאַרניכטונג פון די וועלדער פאַרשװינדן זי אָבּער אַלץ מער און מער.

די שמובּיקע הון - יט

8טער סדר. עופות. -

8 י

א קורצער שנאָבּל, פּאָרגט עטװאָס פאַרבּױגן, צּױם װאָרצל האַרט, די רענדער פון אװי

בּערשטן שנאָבּל גױען אַריבּער איבער דעם אונטערשטן, די נאָזלעכער--װי שפּאַלטן,

געדעקט מיט אַ האַרטן שופּיקן דעקל. די פלינלען דאָם רוב קורצע. די פים--זװער שטאַרקע, געסט:אַנשלױפער.

די שטובּיקע הון

שוין אַ סך טױיזנטער יאָרן, װי די הון איז אַ שטובּיקע חיה דעם מענטשנס (װאָס פּאַר אַ נוץ בּרענגט זי אונז?), פּאַראַן אַ סך פאַרשײדענע מינים הינער, אָבּער אַלע האָבּן זי אויפן קאָפּ אַ רויטן געציינדלטן פליישיקן ק אַ ם און אונטערן שנאָבּל--

7

צוויי = הױיט:לאַפּן, דער האָן האָט אַ פאַרבּיקערע בּאַפעדערונג, אַ גרעסערן קאַם און לענגערע לאַפּן און צייכנט זיך דערצו נאָך אויס מיט גרויסע פעדערן, אױסגעבּויגענע אַזױ וי אַ סערפּ, װאָס דעקן צו זיין עק, די הענער פירן אפט צווישן זין פארבּיטערטע געשלעגן, מיט רציחה ואַרפן זיי זיך דאַן איינער אויפן אַנדערן און זוכן צו דערלאָג: גען דעם קעגנער טױיט.קלעפּ מיט דעם שנאַבּל און די ש ט אַ רן, וועלכע געפינען זיך איבּער די הינטערשטע פינגער,

די הון-אַ בּאַוואוינערין פון דער ערד. די הון פליט זייער שער און קען זיך ניט לאַנג האַלטן אין דער לופטן, װאָרים די פליגלען אירע זיינען קורצע און פאַרקײילעכדיקטע און דער קערפער---לפי:ערך אַ שווערער. אַלע בּײנער זײנען שטאַרק און נאָר אייניקע פון זי זיינען אָנגעפילט מיט לופט, דערפאַר אָבּער האָט די חון שטאַרקע פיס, און זי קען לאַנג און גיך גײין איבּער דער ערד, די מוסקלען פון די פיס זיינען זייער אַנטװיקלט, די פינגער---שטאַרקע און ווייט צעשפּרײטע (אַ גרויסער אָנהאַלט;פלאַך), די שטאַרקע און טעמפּע קרעלן שפּאַרן זיך מיט כּוח אֵיין, אַזױ װי קאָפּיטעס, אין די אומגלאַטקײטן פון צּאָדן, נאָר אין אַ נױטפאַל פאַרמעסט זיך די הון צום פליען, אַפּילן פון אירע שונאים (שפּאַרבּערס, קעץ, הינט א, אַז, װ.) זוכט זי צו אַנטריגען לויפנדיקערהייט, : |

דעם גאַנצן טאָג כּמעט איז די הון איף די פיס, זוכנדיק זיך עסן. מיט די קרעלן גראַבּלט זי אָן אַ אויפהער אין אַראָפּגעפאַלענע בּלעטער, אין צעריעטער ערד, אין מיסט און קריגט פון דאָרט אַרױס שלייערלעך, װערים, זאָמען פון פלאַנצונגען, אַדאַנק איר שאַרפער ראיה, בּאַמערקט זי אין בּאָדן אַפילו די קלענסטע בּרעקעלעך, װאָס אַ מענטשלעך אויג װאָלט עס ניט דערזעען. אָבּער פון דעם אַלײן, װאָס די הון געפיגט, װאָלט זי מייסטנטיילס גיט געקענט זאָט װערן. דער מענטש מוז איר אויך געבּן צוֹ עסן, קליינינקע שטיקעלעך, למשל, קערנער פון תּבואה, דערשלינגט די חוֹן גאַג? צערהייט גרעטערע (זשוקעס, שלייערלעך, געקאַכטע קאַרטאַפּל) צעהאַקט זי מיט איף געזונטן שנאָבּל, פון בּלעטער (קרוֹיט, סאַלאַט) שגיידט זי אָפּ אַ שטיק נאָך 8 שטיק אַזױי װוי מיט אַ שער, װאָרים די שאַרפע רענדער פון אייגערשטן שנאָבּל גייען אַריבּער איכּער דעם אונטערשטן,

די הון שפּײזט זיך דערהויפּט מיט קערגער; דעריבער האָט זי, אַזױ װי די טױבֿ, אַ קראָפּ, א פאָדערשטן מאָגן, װאָס איו רײך מיט דרין, און אַ ששטרקן מוסקל:-מאָגן

-- 81 זי

84 |* ג. ב קע חון

בּשעת די חון טרינקט, זויגט זי ניט דאָס װאַסער אַזױ וי אַ טױבּ, װאָרים די שופּן, וועלכע דעקן צו די געשפּעלטלטע נאָזלעכער, זיינען האַרט און קענען זיך ניט צומאַכן, זי שעפּט דעריבּער אָן דאָס װאַסער מיטן שנאָבּל, הײַבּט. אויף דעם קאָפּ אין

דער הייך און גיסט עס אַראָפּ אין שלונג,

די הון און אירע הינדעלעך אַגוטע חון לײגט אין אַ יאָר 199 איער און מער (פאַרװאָס לייגן ניט די וילדע פייגל אַזוֹפיל אייער?) אָבּער דער קװאָקע לאָזט מען איבּער צום אויסבריען ניט מער װי 15--20 אייער, װײל מערער קען זי גאר ניט בּאַדעקן מיט איר קערפּער, צום אויסבּריען הינדעלעך נעמט מען נאָר די לעצטע, די גאַר פרישע אייער, וייל בּלוֹיז פון זיי קען זיך אַנטװיקלען א הינדעלע, אין אַ װאָף 3 אַרום פּיקן זיך פון די אייער אויס קליל? ניטשקע עופעלעךף, בּאַדעקטע מיט געלע פּוכפעדערן. ‏ גלייך פון ערשטן טאָג הייבּן זי אָן נאַכצוגײן נאָך דער מוטער און אַלײן -- זיך שפּיזן (נעסט = אַנטלויפער), פונדעסטוועגן היט נאָך די מוטער אַ לאַנגע צייט אָפּ אירע דער ענדמויל פון אַ פעדער פון דער פּאַװעס עק קינדערלעך און פירט זיך מיט זיי אַרום צוֹ געפינען עסן,

אַזױ װי די הינדעלעך קענען זיך גלייך אַליין געפינען עסן, קען די הון אויס: בּריען פאַר אַמאָל אויך אַ סך אייער. |

צו דער הינער:משפּחה (פאַזאַן:פייגל) געהערן נאָך די פע רל= ה וֹן---פון. אַפּרי= קע, דער איג דיק--פון צפון אַמעריקע און די פּ אַווע--פון אָסט?אינדיע. די דאָזי= קע עופות קען מען אָפּט טרעפן אויף די הינער:הויפן, אין אייניקע ערטער האָדעװעט מען אויך פ אַ זאג ען, וועלכע שטאַמען פון מערב;אַזיע. ערטערװייז זיינען זי בי אונז אַפּילו געװאָרן ווילדע פייגל, אַזױ װי דאָס רוב עופות, איז דער װער-"פפאַזאַן געפּוצט אין שענערע פאַרבּן װי די חזי"; די אזייי האָט טונקעלע, גרױבּרוינע פעדערן; און בּיים זער" גלאַנצן זי מיט אַלע קאָלירן, פון גרין-בּלוי בּיז רױט:בּרוין, נאָך שע= נער זיינען געפאַרבּט דער גאָלד:פּאַזאַן און דער זילבּער-פאַזאַן, װאָס זיינען נגעקומען צו אונז פון כינע. יי |

ר גע =

:0 די פעלדחון, װאַלדחיגער 3:

די פעלדחון, (20 סמט. די לענג),

די פעלדהון אין מיט אירע פליגלען און פיס אינגאַנצן געגליכן צוֹ אַ הון, זי שפּייזט זיך מיט די אייגענע זאַכן װאָס אַ הון, דעריבּער אין דער שנאָבּל און די קרעלן בּיי איר אַזעלכע װי בּיי אַ הון, אַזױ װי אַלע בּאַװואױנער פון פעלד (למשל, אַ האָז, אַ לאַרך), איז די פעלדהון געקלײדט אין זײיער פּשוטע פעדערן פון ערך? קאָליר, אין אַ פלאַכער פּאַרטיפונג פון בּאָדן, אױסגעבּעט מיט טרוקענעם גראָז, לייגט זי צען אָדער מער בּרוין:גרוינע (שוצגעפאַרבּטע) אייער, צוליבּ די פוכפעדערן, װאָס זיינען געפאַרבּט אין אַ געמיש פון שװאַרץ, בּרוין און געל, זיינען די עופעלעך כּמעט ניט צו בּאַמערקן, אָבּער ניט קוקנדיק אויף דער דאָזיקער שוצפאַרבּ און אוֹיף דער געטרייער השגחה פון די עלטערן, פאַלן די יונגע פעלדהינדעלעך זיער אָפט אַ קרבּן פון די פילע שונאים, דער ערגסטער שונא פון דער פעלדהון איז אָבּער דער װינטער, צוליבּ דעם מאַנגל אין שפּיין, נאָר אַדאַנק דעם, װאָס די פעלדהינער פרוכפּערן זיך זייער שטאַרק, זיינען די דאָזיקע געשמאַקע עופות נאָך ניט אינגאַנצן פאַרשוואונדן פון אונזערע פעלדער.

זייער ענלעך אויף דער פעלדהון איז די װואַ כ טל, אַזוֹי װי זי אין אַ סך קלע? נער און שװאַכער, קען זי ווינטער ניט אַרױסבּאַקומען קיין עסן פון אונטערן שניי; די װאַכטלען זיינען דעריבּער װאַנדער:פייגל, :

װאַלדהינער,

דער אויערהאָן בּיז ו מ. אין דער לענג) איז פון טונקעלער בּאַפאַרבּונג: דער קאָפּ און דער האַלז--שװאַרץ:בּלױ, די בּרוסט--גלאַנציק שװאַרץ:גרין, דער רוקן און די פליגלען --בּרוין, דער עק.--שװאַרץ, די אזי (די אויערחון) אי אוין אַ דריטל קלענער און אין געפאַרבּט אין דעם קאָליר פון דעם ערד:בּאָדן (אַ שוצמיטל בּיים אױסבּריען איער און בּיים האָדעװען די עופעלעך) |

די בּיר קהון האָט בּאַזונדערס ליבּ אויפצוהאַלטן זיך אין בּערעזענע װעלדער, דער דער" איז די גרייס װי אַ האָן; דער קאָפּ, דער האַלן און די בּרוסט זיינען גלאַג? ציק בַּלוי וי שטאָל, די פליגלען--בּרוין, מיט אַ ווייטן שטרייף, די אויסערלעכע פע. דערן פון עק האָבּן די פאָרם פון אַ לירע, די חזי" איז געפאַרבּט װי אַ אויערהון,

די האַזלהון, וועלכע װערט געיאָגט אָן רחמנות פאַר איר געשמאַק פלייש, איז געפאַרבּט וי ראָסט מיט שװאַרצע און װײסע שפּרענקעלעך.

די שנייהון לעבּט אין די צפונדיקע געגנטן פון דער אַלטער און נייער וועלט און אין די אַלפּנבּערג, זומער איז זי געפאַרבּט אין אַ ניטקענטיקן גרױבּרוינעם קאָליר, ווינטער --אין אַ ריין ווייסן,

80 דער אַפּריקאַנישער שטרויס

9טער סדר. לױיפערט,

פויגל, װאָס קענען ניט פליען, אָן פאָכפעדערן און אָן שטװערפעדערן, אָבּער מיט שטאַרק אַנטװיקלטע פיס צום לויפן. געסטיאַנטלױיפער.

דער אַפּריקאַנישער , שטרויס, (בּיו 9,9 מעטער די הויך).

| דאָס היימלאַנד פון דעם שטרויס זיינען די וויסטע מדבּריות און סטעפּעס פון אַפּריקע און מערב:אַזיע. שוין פון קדמונים אָן װערט ער אָן רחמנות געיאָגט פון מענטשן פּאַר די פּרעכטיקע. פעדערן פון זיינע פליגלען און עק. אַזוֹי װי ער איז צו, ליבּ דעם געװאָרן אַלץ זעלטענער, האָט דער מענטש געמוזט זיך ענדלעך נעמען צו האָדעװען אים קינסטלעך, און אין דרום:אַפּריקע האָט די האָדעװאַניע פון שטרױסן דערגרייכט אַ גאַנץ הויכע מדרגה, אַזױ װי דער קעמל, איז דער שטרויס צגעפּאַסט צום לעבּן אין מדבּר און

סטעפּ. שפּיזן שפּייזט ער זיך מיט סטעפּ-געװיקסן און זייערע זאָמען, מיט אינסעקטן און אַנדערע קליינע בּרואימלעך. די מקומות אָבּער, וואו ער וואוינט, זיינען אָרים אין דעם, כּדי צו געפינען עסן צו זאַט, מוז דער שטרויס דורכלויפן פאַר אַ טאָג אַ מהלך: רב, אויבּ עס טריקנט | אָבּער אויס דער קװואַל וואו ער האָט גע= שטילט זיין דאַרשט, אָדער ווען די געגגט,. װאו ער האָט גע וואוינט, קען אים שוין מער ניט שפּייזן, איז ער געצוואונגען צו לאָזן זיך אין וי טע נסיעות. דערי: בּער איז דער שטרויס זייער אַ בּאַװעגלע: כער און גיכער פויגל,

אָבּער פליען, אַזױ װי אַלע אַנדערע פייגל, קען דער שטרויס ניט, װאָריב זיינע פליגלען זיינען שװאַך און האָבן ניט קיין פאָכפעדערן און זיין עק האָט ניס קיין שטייערפערערן. די גרויסע פעדערן, װואָס געפינען זיך אין די

קרובים 81

פּליגלען און אין דעם עק, זיינען מיט ווייכע בּייגעװודיקע שטענגלעך און אָן העקעלעך, וועלכע זאָלן פאַראײיניקן די באַזונדערע שטראַלן פון דער פעדער און איין פעכער. דעריבער זיינען די פעדער:פעכערס ניט קיין שטייפע, בּיי דעם ער" ציכענען זיך די דאָזיקע פעדערן אויס מיט אַ בּלענדנדיקער ווייסקייט, און די פעדערן, װאָס בֹּאַ= . דעקן דעם גוף, זיינען טיף:שװאַרץ, בּיי דער חזי" אין די בּאַפּעדערונג בּרוין:גרוי, און די גרויסע פעדערן פון די פליגלען און עק--אומריין ווייס,

דערפאַר אָבּער איז דער שטרויס אַ גיכער לויפער; אפילו אַ יאָגפערד אין גיט בּכּוח אים צו דעריאָגן, זיינע נאַקעטע פיס זיינען זייער לאַנגע, אַזֹ אַז ער קען מאַכן אַ שפּאַן פון 2--3 מעטער; די שיגטנבּיינער האָבּן זעלטן שטאַרקע מוסקלען,

פינגער האָט דער שטרויס, אזוי װוי די גיכפיסיקע זויגערס (װי, למשל, אַ פערד, אַ גאַזעלע א. אַנד,) זייער װײיניק, סך:הכּל צו 2 אויף יעדער פוס, ביידע פין2 גער האָבּן בּרייטע זוילן, וועלכע לאָזן ניט דעם פוס איינזינקן אין זאַמד,

די פיס זיינען געשיצט פון דעם הייסן און שאַרפן מדבּר:זאַמד דורך אַ גראָבּער הוט און גרויסע האָרנדיקע שופּן, אויפן מיטן בַּרוסט געפינט זיך בּיים שטרויס, אַזױ וי בּיי דעם קעמל, אַ האָרנדיקער גוז (צו װאָט?,

בּיים גיכן לויפן דינען די פליגלען דעם לאַנגפיסיקן פויגל אַזױ וי לופט:רודערס,

מיט די לאַנגע פיס שטימט אויך די לענג פון האַלז (כּדי צו קענען דערלאַנגען מיטן שנאָבּל די ערד), דער האַלז און דער קאָט זינען בּאַדעקט מיט שיטערע בּאַרשטיקע פעדערן. |

אַדאַנק די לאַנגע פיס און דעם לאַנגן האַלז קען דער שטרויס בּאַקוקן מיט זיי. נע שאַרפע, וייטזיכטיקע אױגן אַ גרויסן שטח, און וי גאָר ער בּאַמערקט אַ שונא (אַ מענטשן אָדער אַ חיה), מאַכט ער גלייך פלטה-.

דאָס פאַמיליעגלעבּן פון דעם שטוויס, איין זכר און עטלעכע,נקבות פאַראײניקן זיך בּיי די שטרויסן אין איין משפּחה, דער נעסט פון אַ שטרױיס אין אַ איינפאַכע פאַרטיפונג אין בּאָדן. דאָרטן לייגן די נקבות אין אָנהײבּ פרילינג בּיו 30 אייער, אויף וועלכע עס זיצן זיך בּייטנדיק דער זכר מיט דער נקבה. אַן אי פון אַ שטרויס ועגט, וויפיל 24 היגנערשעט אייער,

קרובים,

דער אַמעריקאַנישער שטרויס װאױנט אין די גרויסע גראָזסטעפּעס פון דרום:אַמעריקע, ער איז דערװױפּט בּרוין און האָט 3 פינגער, | דריי פינגער האָט אויך דער נייהאָלענדישער שטרויס אָדער עמה װאָס וואוינט אין די שיטערע שטרויכוועלדער פון מזרח-אַװוסטראַליע, און דער קאַזוג אַ ר -- פון די' מאָלוקער אינזלען, דער קאַזואַר האָט שװאַרצע פעדערן, ענלעכע אויף האָר; דער קאָפּ און דער האַלז זיינען נאַקעט, געפאַרבּט העלטגרין, בּלוי און רױט, אויפן שטערן האָט ער אַ מין האָרנדיקן העלם,

אויך דער קיווי פון נײזעלאַנד קען ניט פליען. ער איז די גרייס װי אַ האָן, האָט פעדערן אַזױ װי האָר און אַ לאַנגן דינעם שנאָבּל, מיט וועלכן ער גראָבּט זיך אין ווייכן באָדן, זוכנדיק ווערים, שלייערלעך, אינסעקטן א, אַז, וו |

-- 358 ---

8 : דער װױסער בּושל אָדער שטאָרך

0טער סדר. שמאָלצנפיטיקע.

די פים לאַננע, די פינגער---פרוי אָדער פאַרבּינדן דורך אַ קירצן היטל (נאָר אַלם. אויסנאַם--מיט אַ שװימהוטל), דער שנאָבּל און דער האַלז- -ראָם רוב לאַנגע. געסט. זיצער אָדער נעסט-אַנטלופעו

דער ווייסער בּושל אָדער שמאָרך, (79 סטמ. די הוך),

דער בּושל--אונטערן שוץ פון דעס מענטשן אַזױ וי די שװאַלב, איז אויך דער בּושל אַ אומשעדלעכער שכן פון דעם מענטשן. דער דאָרפסמאַן גיט אים גערן אַ ראָד פון אַ װאָגן אַלס פונדאַמענט פאַר זיין-נעסט, די פּױערים גלויבּן, אַז דאָס הויז, וואו דער בּושל האָט זיך געמאַכט זיין נעסט, איז פאַרזיכערט פאַר אַ בּליץ אָדער אַ שריפה. דער דאָרפּסמאַן קוקט זיך אויפמערקואַם צו, װי אַזױ די בּושל:פּאַר ריכט צו זייער געסט, וי אַזױ זיי שטייען שטאָלץ אויפן שפּיץ דאַך, קלאַפּנדיק מיט די שנאָבּ; לען, וי אַזױ דער שער" בּרענגט עסן דער וייבּ, ווען זי זיצט אויף די אייער, וי אַזױ זיי היטן און כאָװען נאָכדעם זייערע עופעלעך (נעסטזיצער), וי אַזױ די קינדער מאַכן די ערשטע איבּונגען אין פליען און וי אַזוֹי חזיינע" בּושלען לאָזן זיך מיטן אָנקומען פון האַרבֿסט אין ווייטן וועג אַרײן,

קיין שונאים האָט דער בּושל כּמעט ניט, בּשעת אַ סכּנה איז ער אָבּער גענוג שטאַרק איינצושטעלן זיך פאַר זיינע קינדערלעך און בּאַשיצן די אייער. דעריבּער אין פאַר אים ניט געפערלעך זיין זייער קענטיקע בּאַפעדערונג. ער איז אינגאַנצן װײס, און נאָר די פאָכפעדערן זיינען שװאַרץ, און דער שנאָבּל און פיס--רויט,

דעם בּושלס שפּייז דער בּושל אִיז אַן עכטער רױבּער, און אַלע גרעסערע בּרואים פון זומפּן, װאַסערן און געמויזעכצן, װעלכע ער קען נאָר בּייקומען, דינען אים צום עסן, דערהויפּט פאַרצערט דער בּושל אַ סך פרעש, שרצים, שנעקעס, רעגנ= ווערים און אַלערלײ אינסעקטן, בּאַזונדערס האָניק-בּינען. ער איז אויך אָבּער אַ בּעלן אויף אַ פישל, אַ העזעלע, און אוֹיף די אייער און עופעלעך פון די פייגל, װאָס זײערע נעסטן געפינען זיך אויף דער ערד. דערפאַר פאַרטיליגט ער אָבּער אָן אַ שיעור מיין און שרעקט זיך ניט אָפּ אַפילן פאַר אַ פּיפּער:שלאַנג,

שפּייזנדיק זיך דערהױפּט מיט די ווידמעכצער פון זומפּן אוּן װאַסערן, האַלט זיך דער בּושל אױיף אין געגנטן, וועלכע זיינען רייך מיט װאַסער. די שטאַרקע פיס דער= לױיבּן אים אַרומצושפּרײזן שְעהנלאַנג, אַזֹ װי זיי זיינען זייער לאַנג (שטאָלצן!) און אומבּאַפּעדערט, קען ער בּראָדזשען ווייט אין װאַסער און אַריבּערגײן ניט גאָר קין טיפע ערטער, ניט פאַרנעצנדיק זיינע פעדערן. אַפילו איבּער דעם וייכן בּאָדן פון אַ געמויזעכץ גייט ער לייכט אַריבּער, ווייל די דריי בּרייטע פאָדערשטע פינגער זיינע זיינען פאַרבּונדן דורך קורצע הייטלעך, וועלכע פאַרגרעסערן דעם פּלאַך פון דעם אָנהאַלט, - | אַדאַנק זיין לאַנגן האַלז, קען דער בּושל, אַפּילו בּיי זיינע הויכע פיס, לײיכט / דערלאַנגען מיט זיין לאַנגן שנאָבּל בּיז צו דער ערד (פאַרװאָס איזן דאָס פאַר אים װויכטיק;). דער שנאָבּל איז אַ שטאַרקער און מיט שאַרפע רענדער, דעריבּער קען דער

-- 36 --

דער פּישכאַפּער. דער װאַלדש:עפּ

צּושל טויטן אפילו גאַנץ גרויסע חיהלעך און לייכט אֵיינהאַלטן גליטשיקע בּרואימלעך, װוי פיש און פרעש,

מיטן אָנקומען פון דער קאַלטער צייט פון יאָר אין דער בּושל געצואונגען אַװעקצופליען קיין דרום (פאַרװאָס?)) די לאַנגע פליגלען גיבּן אים די מיגלעכקייט צו מאַכן אַזאַ ווייטע נסיעה. אָנשטאָט דעם קורצן עק באַנוצט ער בּיים פליען פאַר אַ שטייער די לאַנגע פיס, וועלכע ער ציט אוֹיס אויף היגטן,

דער שוואַרצער בּושל בּאַגעגנט זיך אַ סך זעלטענער; ער איז פון גלאַנציק בּרוין:שװאַרצער פאַרבּ, אַחוֹץ דער ווייסער אונטערשטער זיט,

דער פּישכאַפּער, (אַרום 1 מ. די לעגג),

דער פישכאַפּער איז זײיער ענלעך אויף דעם בּושל. ער איז טאַקע אַן אמתער פישער און וואוינט דעריבּער נאָר אין געגנטן, װאָס זיינען רייך אין פיש, אַזױ װי אַ סטאַטוע שטייט ער אומבּאַװעגלעך אין ניט:טיפן װאַסער, לױערנדיק אויף זיין רױבּ, אָדער שלייכט זיך פאָראויס מיט שטילע ניטגעהערטע טריט (פֿאַרװאָס?) זיין בּאַפעדע= רונג, אונטן --ווייכ, אױיבּן.-- בּלוילעך:גרוי, איז גיט קענטיק גיט פאַר די פיש אין ואֵ= סער, ניט פאַר די רויבּפייגל, װאָס שװעבּן איבּער אים, הינטן אויפן קאָפּ און בּיים האַלז געפינען זיך בּיי אים לאַנגע' שװואַרצע פעדערן. װי נאָר דער פישכאַפּער האָט אָנגעמערקט אַ פיש, גיט זיך דער לאַנגער צוריקגעבּויגענער האַלז אַ גלייך:אויס און דער לאַנגער, פון די זייטן צונויפגעדריקטער שנאָבּל לאָזט זיך פייל פון בּוֹיגן אַראָפ אין װאַסער---און די רויבּ איז געכאַפּט, די רענדער פון שנאָבּל זיינען שאַרף און בּיים שפּיץ געציינדלט,. די נאָזלעכער קענען זיך פאַרמאַכן דורך אַ הוט, אַזױ װי בי אַ סך װאַסערבּאַשעפענישן (צו װאָס?) אין האַרבּסט װאַנדערט דער פּישכאַפּער אַריבּער קיין דרום (פאַרװאָס?) דער מענטש רודפט אָן רחמנות דעם דאַזיקן פרעסערישן, שאַלקהאַפטיקן ' און פאָרזיכטיקן רױבּער,

רער װאַלדשנעש:

(29 פטמ, די לענג),

דער וואַלדשנעפּ האַלט זיך דאָס רוב אויפן װאַלד:בּאַדן. זיין בּאַפּעדערונג שטימט אויף אַזופיל מיטן קאָליר פון דעם װאַלד:בּאָדן, אַז אַפילו דער געניטסטער יעגער װעט אים ניט בּאַמערקן, ווען דער פויגל איז צוגעטוליעט צו דעם אַראָפּגעפאַס לענעם בּלעטערװאַרג, דער װאַלד:בּאָדן גיט דעם װאַלושנעפּ זיין שפּײז, וועלכע בּאַ2 שטייט פון שנעקעס, רעגנווערים, אינסעקטן און זייערע שלייערלעך. מיט זיין לאַנגן און דינעם שנאָבּל גראַבּלט ער זי בּיידערנאַכט אַרױס פון צווישן דעם אָפּפּאַלעכץ פון די בּיימער אָדער פון דער וייכער ערד אַרױס, אַזױ װי זיינע גרויסע אוגן (אַ נאַכט:פױגל!) ליגן זייער הויך אויפן קאָפּ, קען ער, אַפּילן גראַבּלענדיק זיך אין דער צערד, דאָך זעען, װאָס עס טוט זיך אַרום,

ווען די װאַלדשנעפן פליען פרילינגסצייט דורך איבּער אונזערע קאנטן אויפן וועג צו זייער צפונדיקער היים, יאָגן זיי די יעגער אָן רחמנות פאַר זײַער געשמאַק פלייש,

= 37 --

ג

50 דאָס ענטל אָדער די קאַמשקע

זייער אַ געשמאַק װילדפּרעט איז אײַך דער קרוב פון דעם װאַלדשנעפ--דער בּעקאַס אָדער דער זומפּ שנע פ

אויף די רחבותדיקע לאָנקעס האַלט זיך אויף דער קי בּיץ (בּיו 34 סטמ, די לענג), אוֹיבּן זיינען זיינע פעדערן גלאַנציק גרינע אָדער פּורפּורנע, די קעל---שואַרץ, די האַלז און די אונטערשטע זייט--ווייס, אויפן קאָפּ--אַ שטייענדיקער טשובּ. זיין שפּייז (ווערים, אינטעקטן, שלייערלעך) זוכט ער אויף, לויפנדיק אויף זיינע שטאַרקע און גאַנץ לאַנגע פּיס. ער איז אָבּער אויך אַ קונציקער פליער. די איער זיינע זיינען געפאַױבּט װי דער אַרומיקער בּאָדן, אַלס שוצמיטל קעגן די רױבּער, װאָס זוכן זיי פלייסיק,

דער בּאָט שאַן איז מיט זיין געשטאַלט און לעבּענסשטייגער ענלעך אױף אַ בּושל, ער האַלט זיך אויף אין אָפּגעלעגענע מאָכיקע און זומפּיקע געגנטן, פליענדיק אין די װאַרימע לענדער און צוריק אַהיים, סָרֶרן זיך די בּאָטשאַנעס אויס אין אַ דרייעס אָדער אין אַ קלין, די בּאַפעדערונג דעם בּאָטשאַנס איז העל:גרוי, די פעדערן פון די פליגלען --פאַרלענגערט און צוגעקרײיזלט, די הייך--בּיז 1,2 מ,

װו:טער ;סדר. ענטלפייגל,

דער שנאָבּל, אַחיץ דעם האַרטן שפּיץ, איבּערגעצויגן מיט אַ װײכער הוימן בּיי די רענדער בּאַזעצט מיט האָרגדיקע קװער-פּלעטעלעך. די פּים קירצע; די פּאָרערשטע פינגער פאַר. בּונדן מ ט שװוימחויטלעך (שווימפים), װאַסער-פּייגל,. נעסטיאַנטלױפער,

דאָס ענטל אָדער די קאַטשקע.

(00 סטמ. די לענו).

ר

דאָס שטובּיקע ענטל שטאַמט פון דעם װילדן ענטל, אָבּער ניט קוקנדיק דעֹ= רויף, װאָס דער מענטש האָדעװעט ענטלעך שױן טױזנטער יאָרן (פֿאַרװאָס;), איך דאָס ענטל געבּליבּן אַן עכטער וואַסער-פויגל. שעהן און טעג נאָכאַנאַנד האַלטן זיך בּיידע מינים ענטלעך אין װאַטער, אפיל װוינטער טרעפט מען זי דאָרטן, ווייל זיי האָבּן פאַר קאַלט װאַסער קיין מורא ניט,

קאַלט וואַסער קען די ענטלעך ניט שאַדטן. די בּרוסט און דער בּויך פון אַ ענטל איז בּאַדעקט מיט זייער אַ געדיכטן פּוך, ועלכער איז איבּערגע= דעקט מיט שטייפע און אַ בּיסל אַיינגעפּוקלטע דעק:פעדערן. אַזױ אַרום װערן צװישן די פעדערן געבּילדעט זייער אַ סך, הי פון אַלע זייטן פּאַרמאַכטע חָ;לס, אָנגעפילטע מיט לופט, צוליבּ דעם קען די װאַרימקײט פון קערפּער זיך אויסװועבּן נאָר זייער לאַנגזאַס (לופט איז אַ שלעכטער אָפּפּירער פון װאַרימקײט), און דאָס קאַלטע װאַסער קומט ניט צו צום לײבּ, : |

אַחוצדעם זיינען די דעק: אַ קאָפּ פון אַ װילדן ענטל. פעדערן גוט אַיינגעשמירט מיט פ עטס. אַלס אינסטרומענט דערצו דינט דער שנאָבּל (דער האַלז איז דאָך בּיים ענטל אַ לאַנגער!) און דאָס פעטס שטעלט צו די בּ ערצל=

-- 38 ) 2

-אָס ענטל אָדער די קאַטשקע 1ע דריז, וועלכע עפנט זיד מיים װאָרצל פון עס, אויפהאַלטנדיק זיך שטענדיק אין ואַ: סער, מוז דאָס ענטל אָפט אַיינטעטן די פעדערן; און בּאמת טאַקע גראַבּלען זיף די ענטלעך שטענדיק אין זייערע פעדערן

דערצו נאָך איז דאָס ענטל געשיצט קעגן קעלט דורך דער דיקער שיכט פעטס אונטער דער הוט פון קערפער, וי דאָס ייס יעדערער, װאָס האָט געגעסן קאַטשקע אָדער גאַנז (פאַרגלײך מיטן ים:חוגט),

דאָס ענטל איז אַ שווימענדיקער פויגל. דער גוף האָט די פאָרם פון א שיפעלע און שניידט דעריבער לייכט דורך דאָס װאַסער. ער איז פון אױבן אַראָפּצו אַ בּיסל צונויפגטדריקט, קאָן דאָס ענטל זיך זיכער האַלטן אויפן װאַסערשפּיגל (װאָס װאָלט געווען, װען דער קערפער זאָל געווען זיין קיילעכדיק?).

די פיס דינען דעם ענטל אַלס רור'ערס און שטייער (פאַרגלייך מיט אַ שיפל, װאָס דער שיפער טרייבט מיט צוויי רודערס אָן א באַזונדער שטייער), די לאַנגע פאָ= דערשטע פינגער, װעלכע לייגן זיך צונויף און שפּרײטן זיך װידער פונאַנדער, זיינען פּאַרבּונדן מיט שווימהיוטלעך,

אַזוֹי וו" זי פיס ביים ענטל זיינען מערקווירדיץ קורץ, זײנען די רודער- קלעפּ זייער שטאַרקע, בפרט אַז דאָס ענטל לאָזט אַראָפּ אין װאַסער נאָר די פינגער (אַז מיר רודערן אַ שיפל, לאָזן מיר אויך אַראָפ אין װאַסער בלויז דעם עק רודער)

דער שינטנביין מיט שאַרפע קאַנטן שנײרט לײכט דורך דאָס װאַסערי די פיס ווערן בּאַװעגט דורך שטאַרקע מוסקלען.

וי געשיקט דאָס ענטל שווימט, יי אומגעשיקט פּאַװעגט עס זיך אױף דער "בּ ש ח; װאָרים זייגע פיס זייגען אַרײנגעזעצט ייט הינטן אין קערפּער,

דאָס וואַסער שטעלט דעם ענטל צו זיין שפּיין, װי שנעקעס, װע* רים, װאַסער:אינסעקטן און זייערע שלייערלעף, אַמאָל אויך אַמפּיבּיעס און קליינע פישלעך, װי אויך אַלערלײ װאַסערגעװיקסן מיט די בּרואימלען, װאָס געפינען זיך דעריגען, עס בּאַזוכט אָבּער אויך די פעלדער און לאַנקעס און עסט דאָרט זאָמען און קערנער, גראָז און יונגע שפּראַצנגען, דאָס שטובּיקע ענטל שפּײזט דער מענטש צו מיט פּלאַנצזאַכן, אָבּער דאָך זוכט עס זיך בּעסער אין. װאַסער אַ אבר מן החי,

אַדאַגץ דעם ל אנגן האַלז קען דאָס ענטל מיטן שנאָבּל טיף דערלאַנגען אין װאַסער און גראַבלען זיך אין שלאַמיקן גרונט פון גיט:טיפע ערטער. דערבּײ טוקט זיך אין װאַסער אויך דער פאָדערשטער טייל קערפּער, און סיקומט אױט, װײ דאָס ענטל שטייט אויפן קאָפּ,

דער אייבּערשטער שנאָבֹּל איז אײבּערגעצױגן מיט אַ ווייכ עה ה ו י ט, וועלכער איז פּאָרנט זײיער שפּירעװדיק; מיט דער הילף פון דעם דאָיקן טאַפּ:אָרגאַן קען דאָס ענטל געפינען שפּײיז אפילו אין טריבּן װאַסער און אין שיאַם (פּאַרגלייך מיטן װאַלדשנעפּ, מױלװאָרף און פלעדערמויז),

די ר ענד ער און דער פ אַר בּויגע ער שפּיץ פון שאָבּל זיינען | פון האַרטן האָרן, און דאָס גיט דעם ענטל די מיגלעכקייט אָפּצורײסן שטיקלעך פון געװויקסן און אַיינהאַלטן אין שנאָבּל די גליטשיקע װאַסער:שפּײז (אַמפיבּיעס, פיש א, אַז. וו.,

דער בּ רייט ער און פל אַ כער שנאָ פל דינט אױך אַלס זײער. די רענדער פון בּיידע שנאָבל-העלפטן זיינען בּאַזעצט מיט אַ סך קװער געשטעלטע האָר:

92 קריבים

דיקע ציינדעלעך, וועלכע גײיען, בּיים פאַרמאַכן דעם שנאָבּל, אַרײן איינס צװישן דעם אַנדערן, אַרײנגעכאַפּט אַ פּאָרציע שלאַם, פאַרמאַכט דאָס ענטל דעם שנאַבּל, דאָס װאַסער זייט זיך אַרױס דורך די ציינדעלעך און נאָר די האַרטע טילכעלעף בּלייבן (פאַרגלייך מיטן װאַלפיש און הערינג),

אַזױ וי דאָס ענטל שפּייזט זיך אױך מיט קערגער, האָט עס אַ מוס קל. מ אָגן, אַזױ װי די טױב

ווען די װאַסערלעך, אָזערעס און טײכן בּאַדעקן זיך מיט אַייז, װאַנדערן די ווילדע ענטלעך אין גרויסע שװאַרן אַװעק קיין דרום,

דעם ענטלס שונאים, פישאָדלערס, שפּאַרבּעס און אַנדערע רױבּפיגל, פוקסן, טייכהינט און מאַרדערס רודפן דאָס ענטל, און די יונגיטשקע קאַטשקעלעך פּאַלן טײילמאָל אַ קרבּן פון ראַצן און קראָעס. דערהױיפּט יאָגט זיי אָבּער דער מענטש פאַור זיינר געשמאַק פלייש,

געשיצט פון זייגע שונאים איז דאָס ענטל שוין דורכדעם, װאָס עס האַלט זיף אין װאַסער און אין געדיכטן טשערעט פון טיך, בי אַ אָנפאַל פון אַ רױבּפױגל זוכט עס זיך צו ראַטעװען, אונטערטויכנדיק אונטערן װאַסער,

אַדאַנק דער גרויבּרוינער טונקל:געפלעקטער בּאַפּעדערונג, איז די חזי" מיט די עופעלעך גאַנץ װײיניק קענטיק אין דעם געדיכטן טשערעט, דער זער" איז שפּעט אין ווינטער און פרילינגסצייט אויסגעפּוצט אין חתונה:קליידער"? דער קאָפּ און דער אי: בּערשטער טייל האַלז זיינען געפאַרבּט גרין-בּלוי, דער האַלז--מיט אַ ווייסן שטרייף, די בּרוסט קאַשטאַן:בּרוין, די פליגלען--מיט אַ ווייס געװוימטן בּלויעם קשפּיגל", די דורכאויס ווייסע בּאַפּאַרבּונג פון דעט שטובּיקן ענטל (װי אויך פון דער גאַנז) אין דערגרייכט געװאָרן פון דעם מענטשן דורך דעם קינסטלעכן אָפּקלײבּ (דערמאַנט זיך, וי אַזױ דורך דעם קינסטלעכן אָפּקלײבּ זיינען געשאַפן די פאַרשײידענע ראַסן הינט), די שטובּיקע ענטלעך נײיטיקן זיך ניט אין אַ שוצפאַרבּ,

דערהויפּט אָבּער זיינען די ענטלעך געשיצט פון אַ פולקומער פאַרלענדונג דורכדעם, װאָס זי פ רוכ פּע רן זיך זייער שטאַרק (פאַרגלייך מיטן האָן), די /ױי" לייגט 10--16 איער אין איר פּשוטן נעסט. בּיים פאַרלאָזץן דעם נעסט בּאַדעקט זי די בּלאַס:גרינלעכע איער מיט שטענגלעך און בּלעטער, פון װעלכע דער נעסט אי געבּוֹיט, אױסגעפּיקט זיך פון די אייער, גייען די יונגע ענטעלעך גלייך נאָך נאָך דער מוטער אין װאַסער (נעסט:אַנטלויפער),

/- קרובים,

אויף די ים:בּרעגן פון צפון: און מיטל:אײיראָפּע לעבּן אַ סך מינים ענטלעך, װעל: כע זיינען מיט דעם געבּיי פון זייער קערפּער און דעם שטייגער לעבּן ענלעך אױפן ווילדן ענטל, אויף די צפונדיקע בּרעגן פון דער אַלטער און גײער װעלט בּאַגעגנט זיך אָפּט די ג אַ ג ע, װאָס איר פּוך ווערט געשאַצט זייער הױך, פון דער גרויער אָדער ווילדער גאַנז, וועלכע לעבּט אין צפון: און מיטל:אײיראָפּע, שטאַמט אונזער שטובּיקע גאַנז (װאָס פאַר אַ נוצן בּרענגט אונז די שטובּיקע גאַנז? פאַרגלייך זי מיטן ענטל), אַלס צירונג פאַר די טאַזשלקעס האַלט מען אָפט שװאַנען דער לאַנגער האַלן גיט דעם שװאַן די מיגלעכקייט צו גראַבּלען זיך אַפילן אין אַ טיפערן װאַסער,

אַ ווייטער קרוב פוך |דעם ענטל אין דער פלאַ מינגאָ, װאָס געפינט ר אין -- 40 -- יי

יי וָ : :

דער פּעליקאַן. די זילבּערמעװע :

גרויסע שװאָרן אויף די בּרעגן פון מיטללענדישן ים, די לאַנגע דינע פיס אַזױ װ" שטאָלצן, דער לאַנגער דינער האַלז, דער קורצער שטאַרקער און אינמיטן איבּערגע? בּויגענער שנאָבּל און די ראָזרױטע פעדערן גיבּן אים צו : אַ אויסטערליש געשטאַלט. זיין נעסט בּויט ער פון שלאַט,

2טער סדר, רודערפיסיקע.

דער שנאָבּל דאָס רוב א לאַנגער, בּײדע צװױנן פון דער אונטערשטער קינבּאַק פאַרבּונדן

רורך אַ נאַקעטער הויט,

דער הינטערשטער פיננער אײסנעדרױט אינװױניק צו. צװישן

אַלע פינגער---שווימהויטלעך (רודערפים). װאוינען אין װאַסער, געסטיזיצער.

רער פּעליקאַן,

(1,8 מ, די לענג).

דער פּעליקאַן איז פאַרשפּרײט אין דרום:אײיראָפּע, אין אַ גרויסן טייל אַפריקע. און אין דרוּם:אַזיע. מיט זיין געשטאַלט איז ער ענלעך אױיף אַ גאַנז, ער שײדט זיך

אָבּער אונטער פון איר דורך דעם בּוי פון די פיס און דעם לאַנגן אויסטער: לישן שנאָבּל, צװישן די צווייגן פון דעם אונטערשטן שנאָבּל איז אָנגעצױגן זייער אַ ציעוודיקע הױט. בּשעת דער פיגל שעפּט אַרױס מיט דער דאַױקער גאַטיר2

זי

לעכער נעץ אַ פיש פון וואַ:

סער, לייגט זיך דער איי=

ערשטער שנאָבּל אַװעק איבּער דעס אנטערשטן אזוי װי 8 דעקל, דאָס וואַג טער רינט ארוֹיס אוֹן דער פיש וערט פאַדשלונגען, צום פאַנגען פיט פאַר= אײניקן זיך די פּעליקאַנען אין גאַנצע קאָמפּאַניעס,

פּעליקאַגען

3טער סדר. לאַנגפליגלדיקע.

דער שנאָבּל פון די זײטן צונויפגעדריקט, בּום שפּיץ דאָס רוב פאַרבּױגן װי א העקל, די פלינלען זװער לאַנגע און פאַרשפּיצטע, מיט שװימפים, ואוינגען אין װאַסער, געפט-זיצער.

די זילבּער:מעווע אי

רי זילבּער-טעווע. (65 סטמ. די לענג). ז אַ צירונג ְפון די צפונדיקע ים:בּרעגן אַדאַנק איר געלן

שנאָבּל, די בּלאַסרױטע שווימפיס, דער שנישטוייסער בּאַפעדערונג און דער בַּלוי=

44

קרובים. דער אינטערמיקער

גרויער אייבּערשטער זייט און פליגלען. איר שפּײז בּאַשטײט דערהױפּט פון פיש. די לאַנגע שפּיציקע פליגלען (זע שװאַלבּ) גיבּן איר די פעאיקיט צו פליען זײיער גיף און קונציק, אַז זי לוגט אויס מיט אירע שאַרפע אױגן אַ פיש, טוט זי פייל פון בּויגן אַ פאַל אַרונטער אין װאַסער, מיט איר שטאַרקן שנאָבּל, װאָס זיין שפּיץ איז פאַרבּויגן װי אַ העקל, כאַפּט זי די רױבּ. ווען די מעווע ווערט מיד, רוט זיי אָפּ, שוימענדיק אויף די כװאַלעס. איר נעסט בּוֹיט זי אויף פעלזן און דיונעס. אירע אײער זײגען

זייער געשמאַק און װוערן זייער פלייסיק געזוכט פון דעם מענטשן,

די זילבּער-מעװע (פֿאָרנט רעכטם) און די לאַך-מעװע (הינטער איר),

קרוב ם,

אויף די אינװייניקסטע װאַסערן בּאַגעגנט זיך צום אָפּטסטן די ל אַ ך=מ עווע. זי איז די גריס אומגע? פער װי אַ קראַע און איז בּכלל געפאַרבּט אַזוֹי װי די זילבּער:מעווע, נאָר דער קאָפּ איז בּיי איר זומער שװאַרץ

און ווינטער---ווייס, דער אַ לב אַטר אַ ס אז פויגל, װאָס דערגרייכט איבּער אַ מעטער אין דער לענג,

84סטער סדר, אונטערטוקער.

זיײער אַ גרויסער

אַלס אָרט צום אויס: בּריען עופעלעף. קלײבּט ער אס די איינזאַמע אינז? לען אין דרומדיקן טייל פון אַטלאַנטישן און אינדישן אָקעאַן. אַדאַנק זיינע אומ. געהייער גרויסע און לאַנגע פליגלען קען ער פליען אַ גאַנצן טאָג, ניט אַראָפּצולאָזן זיך אויף די כװאַל= יעס אפילו קיין אייג= מאָל,

פ'

דער שנאָבּל פון די זױײטן צונויפגעדריקט. די פליגלען זײער קורצע, דאָסגלײכן די פים, וועלכע זײנען אַרױנגעזעצש אין הינטערשמן עק קערפּער, די שװימהײטלעך אָפט מיט מיפע קאַרבּן, װאַסער.פױגל. נעסט:זיצער אין נעסטיאַנטלױפער. |

דער אונטערמן

(66 סטמ. די לענג).

8 אט

:

דער דאָזיקער אויסטערלישער פויגל, וועלכער בּאַוואוֹינט די גרויסע אָזערעס פון

מיטל:אײיראָפּע, האָט נאָ

-- 6 -

ך מער רעכט זיך צו רופן װאַסערפױגל, װי די בּזאַהער

ָּ וון 1126 1148

דער אונטערטוקער. ,98

כּאַשריבענע שווימענדיקע פייגל. ער רוט אָפּ און שלאָפּט אַפּילו, שווימענדיק אויפן װאַסער, און די איער זאָגאַר : ש בּריט ער אויס אין אַ שווימענדיקן נעסט. שפּייון שפּייוט ער 0 זיך דערהויפּט מיט פיש. זיין לאַנג אויסגעצויגענער פעטער || קערפּער, די איינגעפעטסטע פעדערן, װאָס לין שטייף ? 1 לעבּן אַנאַנד, און די קורצע פיס מיט די אײנגעקאַרבּטע שווימהייטלעך צווישן די פּאַדערשטע פינגער גיבּן אים די פעאיקייט קונציק צו שווימען און צו גרונטעווען.

אַזױי װי די פיס זיינען בּיי אים אַרײנגעזעצט אין ; װינטערשטן עק קערפּער, האַלט ער זיך ביים זיצן גאַנץ. װערטיקאַל, די גלאַנציקע זילער:ווייסע, פעדערן פון דער אונטערשטער זײט == 7 קערפּער וערן בּאַ: נוצט אַלס פּעל21 װאַרג, דער רוקן איז געפאַרבּט שװאַיץ 220 5 בּרוין, זומער איז דער האַלז בּאַפּוצט מיט אַ רױט:ברויגעט קראַגן אן דער קאָטּ--מיט אַ טשובּ פון שװאַרצע פעדערן,

א יי א + יי

ױ 54

: : 8 וו יל יו עי ר : : 0 יל י א על 5 : :

יי = 5 יט

52 ת

בי שוח שיוט א

א

7 עי

= א א 1

א א

א

א 6 : 2 אע

אַ זפיש צווישן די

פּינגװוין, וועלכער

פּאָלוס, דער דאזיקער פויגל אי שוין איג:

יע ז יי ור

א

=

לעך. די פליגלען

שווימען דינען

אונטער דער הויט שיצט דעם פויגל פון דער אַייזיקער

: 2 == 43 ---

פּינגוויגען

פייגל" איז דער

בּאַוואױנט די ימען אַרום דעם דרומדיקן

גאַנצן ניט פעאיק 14 פליען און פאַרלאָזט: דאָס װאַפער נאָר צוט אויסבוייען עופעף

זיינע זיינען אַזױ װוי פלוספעדערן און בּיים

אים פאַר רודערס, די גרויסע מאַסע פעטס

קעלט (זע ים:הונט), אויך די פעדערן, װאָס ליגן שטייף אַרום קערפּער, זיינען דורכגעזאַפּט מיט פעטס;

06 | = אױםגעשמאָרבּענע פױגל אױסגעשטאַרבּענע פייגל,

| = צווישן די אױסגעשטאַרבּענע פייגל איז בּאַזונדערס אינטערעסאַנט דער אַ ר כ ע אי

פּטעריקס, װאָרים ער איז גאָר אַנדערש געבּויט װי די היינטיקע פייגל, בּיי דעם דאָרף זאָלנ האָפן אין בּייערן האָט מען געפונען פאַרשטיינערונגען פון דעם דאָזיקן פויגל, לוט װעלכע מ'האָט אים אױסגעפאָרשט, ער אין געװען די גרייס וי אַ טרבי די רענדער פון זיין שנאָבּל זיינען געווען בּאַזעצט מיט אַ ראַנד קאָנישע צין, די פּינגער פון די היינטיקע פייגל האָבּן זיך שטאַרק פּאַרענדערט; בּיי אים אָבּער זיינען זיי געווען אַנטװיקלט, געשטאַנען בּאַזונדער און געווען בּאַװאָפנט מיט קרעלן, דער זייער לאַנגער עק מיט צוויי ראָנדן שטייערפעדערן איז בּאַשטאַנען פון אַ ריי װאַר= בּלען, אויסגעצויגענע אין דער לענג, אַזױ אַרום אין דער אַרכעאָפּטעריקס אַ בּיסל ענלעך געווען לויט זיין געבּיי אויף אַ עקדיש,

וי עס ווייזן די געפונענע פאַרשטיינערונגען, האָבּן אויך אַ סך אַנֹדערע פייגל געהאַט ציין אין מויל, די דאָזיקע ציינערדיקע פייגל זײנען בּכלל ענלעך געװען אויף די היינטיקע פייגל, נאַר די װאַרבּלען זייערע זייגען פון בּיידע עקן אָדער בּלױיז פון פאָרנט געווען איינגעפוקלט אַזױ װי בּיי פיש,

אין אַ שפּעטערער צייט, אפשר בּלוין מיט עטלעכע הונדערט יאָר צוריק, האָבּן אויף דעם אינזל נײ=זעלאַנד געלעבּט אַ גאַנצע ריי לויפנדיקע פייגל---מ אָ אַ. אייניקע פון זיי זיינען געווען אַזױ גרויס, אַז דער שטרויס צואָלט אַנטקעגן זיי אויסגעוויזן אַ צווערדליג, איין מאָאַ:פױגל, ווייס מען, האָט דערגרייכט אין דער הײיך 35 מעטער, די דאָזיקע פייגל האָבּן ניט געקענט פליען, און די פאָדערשטע ענדגלידער האָבּן בי זי אָדער אינגאַנצן געפעלט אָדער זיינען געווען שטאַרק פאַרקלענערט, אויפן אינזל מאַ: דאַגאַסקאַר האָט אויך געלעבּט אַזאַ מין ריונפייגל, ענלעך אויף אַ שטרויס, וועלכער איז אױסגעשטאָרבּן אין דער היסטאָרישער צייט, וו גרויס דער דאָזיקער פױגל איו געווען, קען מען זיך משער זיין דערפון, אַז זיינס אַן איי האָט געהאַט אַ פאַרנעם פון 8 מעטער, -

-- 844 --

| 8טער קלאַם, די קריכעדיקע אָדער רעפּטיליען שרצים,

װאַרבּלדיקע בּעלי-חוים, בּאַדעקט מיט האָרנדיקע שופּן אָדער בּײגערגע שילדלעך, גים מיט קײן שטענדיקער טעמפּעראַטור פון בּלוט (קאַלטבּלוטיקע), עמעמען מיט לונגען און לײגן דאָס רוב אוער. די ענגלידער זױױנע פים אָדער פעלן אינגאַנצן,

ענדגלידער האָבּן די שרצים אָדער פיר אָדער צוויי, אָדער זי פעלן אינ? גאַנצן. װאָס מער די ענדגלידער זיינען אַטראָפירט, אַלץ מער אױסגעצויגן איז דער קערפּער, וועלכער העלפט דעם שרץ צו בּאַועגן זיך אָדער פאַרבּײט אינגאַנצן די ענדגלידער (למשל, בּיי עקדישן און שלאַנגען). דער פּלײצע:גאַרטל און דער בּעקג= גאַרטל בּיי די אָנפיסיקע מינים פעלן דעריבּער אינגאַנצן, אָדער עס אין פאַראַן פון זיי נאָר אַ זכר, | | דער שאַרבּן. אַזױ װי בּיי די פײגל איז די אונטערשטע קינבּאַק בּיי די קריכעדיקע פאַרבּונדן מיטן שאַרבּן דורך אַ בּאַזונדערן בּיין, דעם קוואַדראַט. בּיין, |

די טעמפּעראַטור פון קערפּער. א) די קריכעדיקע בּעלי:חיים עטעמען דורך לונגען אַזױ װי די זױגערס און די פײגל, אָבּער דער פּראָצעס פון עטעמען איז בּיי זי אַ סך לאַנגזאַמער, מיר ווייסן דאָך אָבּער, אַז װאָס טיפער און װאָס גיכער מיר עסעמען, װאָס מער זױערשטאָף מיר שטעלן אַלואָ צו דעם בּלוט, אַלץ העכעף איז די טעמפּעראַטור פון אונזער קערפּער. דערפון איז געדרונגען, אַז די אייגענע װאַרימקײט פון קערפּער מון בּי די קריכעדיקע בּעלחיים זיין א סך אַ קנאַפּערע, וי בּיי די חװאַרימבּלוטיקע" זויגערס און פייגל. אגב קומט נאָך דערצו צו:

3 ) דער אופן פון דער בּלוט:צירקולאַציע, דהיינן: בּיי די קריכעדיקע בּעלי: חיים (אַחוץ די קראָקאָדילן) זינען די בּײדע האַרץ:קעמערלעך ניט איגאַנצן אָפּגעטײלט וי בּיי די זויגערס און פייגל, צוליבּ דעם װערט דאָס פאַרניצטע בּלוט, װאָס איז רייך מיט קוילנזויער, אויסגעמישט מיט דעם גערײניקטן בּלוט, װאָס איז רייך מיט זױערשטאָף, אַזױ אַז דאָס גערייניקטע בּלוט איז שטענדיק אָנגעזאַפּט מיט װײניקער זױערשטאָף וי בּיי די זויגערס און פייגל, | ג) בּיי װאַרימבּלוטיקע בּעלי:חיים אָדער ריכטיקער געזאָגט -- בּיי בּעלי:חיים מיט אַ שטענדיקער טעמפּעראַטור פון קערפּער װערט די לעבּנסטעטיקייט (די עטע? מונג, די בּלוט:צירקולאַציע, די פאַרדייאונג פון עסן א. אַז. װ.) געשטערט אָדער שטעלט זיך אינגאַנצן אָפּי װען די װאַרימקײט פון קערפּער פאַלט אָדער שטיגט, סוף:3ל:סוף קומט דאַן אָן דער טױט, בּיי די קריכעדיקע בּעלי:חיים (און אַלע אַנדע:

: -- 45 --

98 די יאַשטשערקע

רע נידעריקערע מינים בּאַשעפּענישן) איז די לעבּנסטעטיקײט, פאַרקערט, ניט גצָ= בּונדן מיט אַ בּאַשטימטער טעמפּעראַטור פון קערפּער; די דאָױקע טעמפּעראַטור קען שטייגן און פאַלן אַפּילו זייער שטאַרק, געווענדט אָן דער ענדערונג אין דֶער טעמפ; פּעראַטור פון דער סביבה, אין וועלכער די בּעלי:חיים לעבּן--פון דער לופט, פון.

דעם װאַסער אָדער פון דער ערד. די קריכעדיקע האָבּן אַלזאָ אַ בּייטעו= דיקע טעמפּעראַטור פון קערפּער. די בּאַצײכענונג {קאַלטבּלוטיקע בּעלי:חיים" איז ניט קיין געניע. װען די דרויסנדיקע װאַרימקײט שטײגט, דאַן ווערט די עטעמונג אינטענסיווער, דאָס בּלוט פליסט שנעלער דורך דעם קערפּער, דאָס בּאַדערפעניש אין עסן ווערט גרעסער, דער פּראָצעס פון פאַרדייען גייט צו האַסטיקער, און. אַלע בּאַװועגונגען ווערן לעבּעדיקער, דערפון נעמט זיך די גרויסע לוסט פון די קריכע? דיקע צו דער דרויסנדיקער װאַרימקײט פון דער זון-- צום פאַרשטאַרקן די לעבּנס:

פּראָצעסן, טרוקענע לופט איז זיי בּאַזונדערס ליבּ. אַקעגן-זשע, פאַלט די טעמפּעראַ. טור פון דער לופט, װערן די שרצים אַלץ װײניקער בּאַװעגלעך, און אין די קאַלטע מקומות ווערן זי אינגאַנצן פאַרגליווערט און פאַרזינ קען אין אַ װינטערשלאָף.

די בּאַדעקונג פון קערפּער. היות װי די קריכעדיקע בּעלי:חיים בּאֲקו |מען די װאַרימקײט ניט אַזױ דורך די פּראָצעסן, װאָס גײיען פאָר אינװײניק אין זייער קערפּער, נאָר דערהױפּט פון דרויסן, נייטיקן זי זיך דעריבּער ניט אין אַ בּאַדעקונג, װאָס זאָל שיצן די װאַרימקײט (האָר, פעדערן, שיכטן פעטס.), אַזױ װי דאָס איז דער פאַל מיט זויגערס און פייגל, זייער קערפּער-בּאַדעקונג איז דערהױפּט אַ שוץ קעגן. אויסערלעכע שעדיקונגען און קעגן צו שטאַרקער אויסטריקענונג,

די אייבּערשטע שיכט הוט איז ערטערווייז פאַרגרעבּערט און פאַרהאָרנט. פון צייט צו צייט ווערט זי אָפּגעװאָרפן און בּייט זיך אויף אַ נייער. װען די האָרנדיקע בּלעטלעך הויט בּאַרירן זיך מיט די רענדער, הייטן זי שילדלעך; װען זי דעקן זיך אָבּער איינס אויפן אַנדערן, אַזוֹי װי דאַכציגל, הייסן זי שופּן

פרוכפּערונג, די קריכעדיקע פרוכפּערן זיך דאָס רוב דורך אייער, וועלכע זייגען בּאַדעקט מיט אַ מין פּאַרמעטענער הילע אָדער מיט אַ האַרטער קאַלך;שאָלעכץ, די קינדער בּריען זיך אויס פון די אייער דורך דער װאַרימקײט פון דער זון.

ער סדר. = עקדישן (יאַשטשערקעם).

דער קערפּער איז אייסגעצויגן אין ‏ דער לענג, טװלמאָל אַזױי װי אַ װאָרים, בּאַדעקט מיט שופּן אָרער שילדלעך. מיט פיר, צװײ אָדער נאָר אָן פים. די בּײגער פון פּנים זײינען ניט בּאַװעגלעך, די צװן שטעקן ני אין צאָנלעכער, די אויגן דאָם רוב

ימיט וויעם.

די יאַשטשערקע, (די לענג געװױגלעך 13---16 סטמ.).

דער אָרט פון איר אויפּהאַלט. דער דאָזיקער אומשעדלעכער שרץ האַלט זיך אויף אין ערטער, װאָס װערן שטאַרק געװאַרימט פון די זנענשטראַל

5 4 יע 9 אַנדערע עקדישן

(למשל?), זומער קען מען דאָרט געפינען אויך די איער פון דער יאַשטשערקע מיט ווייסע ווייכע שאָלן (5--19).

| = ווען די זומערדיקע זון בּאַקט מיט אירע הײיסע שטראַלן די ערד, פילט זיך די יאַשטשערקע אויסגעצייכנט, בּיי אַ רעגנדיקן און קאַלטן װעטער אָבּער בּאַהאַלט זי זיך, אַזױ װוי צום װינטערשלאָף, אין ערד:לעכער,

די כּאַפּאַרבּונג, די בּאַפאַרבּונג פון דער יאַשטשערקע שטימט אויסגע" צייכנט מיט דעם קאֲליר פון דעם בּאָדן, וועלכן זי בּאַוואױנט, די אד" אין געפאַרבּס אין ערד:קאָליר, אַקעגן:זשע, דער זער" איר מער אָדער װײניקער גרין, אָבּער אין גרינעם גראָז איז עס קיין סכּנה ניט. דער קאָפּ אין בּאַדעקט מיט שילדלעך, און דער גוף---מיט שופּן, די ניט:קענטיקע בּאַפאַרבּונג איז אַ גוטע סגולה קעגן דער ײּאַשטשערקעס פילע שונאיט, װי מאַרדערס, פאַלקן, קראָעס, ווערגערס א, אַנד,

ד ערגערונג. די יאַשטשערקע איז אַן עכטע רױב:חיה. אינסעקטן אוֹן /' ערע שלייערלעך, שפּינען, רעגנװערים און קלענערע נאַקעטע שגעקעט זײגען איר שפּײז,

די חושים בּיי דער יאַשטשערקע זייגען זייער שאַרף, איר איער כאַפּט אױף דעם מינדסטן שאָרך, די גלאַנצנדיקע אויגן זיינען בּאַזאָרגט אַזוֹי װי בּיי די פיגל, -מיט צוויי וויעס און אַ הוט צום פּינטלען, די יאַשטשערקע בּאַמערקט אָבּער נאָר זי רויבּ, װאָס בּאַװעגט זיך. אַלס אָרגאַן צום טאַפּן דינט דער יאַשטשערקע די לאַנגע, פּאָרנט געשפּאָלטענע צונג, װאָס קען זיך ווייט אַרױסשטעקן פון מוֹיל אַרױס,

די יאַשטשערקע לויפט גיך און אַזױ װײי שטופּנדיק זיך. מיט דער הילף פון אירע קורצע און שװאַכע פיס אַלײן װאָלט זי עס אָבּער גיט געקענט טאָן. די בּאַוועגונג קומט פאָר דערהופּט דורכדעם, װאָס דער גאַנצער קערפּער אירער שלענגלט זיך, קערט זיך און דרייט זיך אַזױ װי אַ שלאַנג, אַזױ שלענגלען זיך קענען אָבּער נאָר ‏ געלי:חיים, װאָס האָבּן אַ לאַנגן גוף, דערמיט אין צוֹ דערקלערן, פאַרװאָס די יאַשטשערקע האָט אַזאַ לאַנגן גוף און עק, (דערפון איז אויך געדרונגען, אַז װאָס מער בּיי אַ בּאַשעפעניש זיינען אַטראָפירט די פיס, אַלץ לענגער אי אויסגעצויגן איר קערפּער),

בּיי אַן איבּערפֿאַל פון שונא איז די יאַשטשערקע אָפט מפקיר איר עק; איפן אָרט פון דעם אָפּגעבּראַָכענעם עק װאַקסט אינגיכן אִפּ אַ נײער, אָבּער שוין גיט אַזא לאַנגער,

אַדאַנק די לאַנגע פינגער מיט די שאַרפע קרעלן קען די יאַשטשערקע זיכער און פלינק קלעטערן אויף פעלזן און נידעריקע קוסט:בּיימלעך,

די בּרואימלעך, װאָס פאַלן אַרײן צו דער יאַשטערקע אין פּיסק, טױט זי און צעקוועטשט מיט די קליינע ציינדלעך, װאָס זיצן בּיי איר אויף די קינבּאַקן און גו. מען, איר רויבּ כאַפּט זי אַרײן גאַנצערהיט, דעריבּער איז דער שפּאַלט פון מויל בּיי דער יאַשטשערקע זייער אַ בּרייטער,'

אַנדערע עקרישן.

די אַזױגערופענע בּראָכשלאַנג איז אַ יאַטשטשערקע, װאָס טוט קינעם קיין שאָדן ניט, זי האָט ניט קיין פיס און דעריבּער בּאַװועגט זי זיך מיטן גאַנצן קעױפּער, יט 47 :א

100 | דער נאָטער

אַזױ וי אַ שלאַנג. זי קריכט זייער לאַננזאַס און קען ניט כאַפּן די גיכע אינסעקטן דעריגער שפּייזט זי זיך מיט לויטער רעגנווערים און נאַקעטע שנעקעס. איר בּאַפאַר= בּוֹנג שטימט מיט דעם קאָליר פון דער ערד אָדער פון פאַרטריקנטע בּל;טער (אַ שוצמיטל), אַזױ װי דער בּאַרג:עקדיש, ברענגט איך די בּראַכשלאַנג אױף דער װעלט לעבּעדיקע קינדער, |

דער פליענדיקער דראַקאָן (20 סטמ. די לענג) װאױינט אױף די זאָג= דער אינזלען אין די קרוינען פון די בּיימער, זיין בּאַפאַרבּונג שימערט מיט אַלע קאַליין (פאַרגלייך מיט דעם פּאָפּאַגײ און קאָליבּרי), פון בּייוע זייטן קערפּער האָט ער אַזעלכע הויטיקע פעלבּעלעך, װאָס ציען זיך פונאַנדער אַזוֹי װוי אַ פּאַראַשיט און קומען אים צוניץ בּיים שפּרינגען פון צווייג אויף צווייג, יאָגנדיק זיך נאָך אינסעקטױ

דער כאַ מ עלעאָן װאויגט אין דרום-שפּאַניע און צפון-אַפריקע און איז אַן אמתע בּוֹים:חיה (בּיו 30 סטמ, די לענג), צוליב פאַרשיידענער בּאַלײכטונג, הונגער, דאָרשט א, אַז. װו, קען זיין גרינע בּאַפאַרבּונג גיך איבּערגיין אין אַנדערע קאָלירן. צווישן די געדיכטע בּלעטער זעט זיך דער כאַמעלעאָן כּמעט וי ניט אָן, די פינגער פון זיינע לאַנגע פיס זיינען אַזױ אַקעגנגעשטעלט (3 קעגן 2), אַז זי בּילדן אַ מין צווענגל, מיט וועלכן דער כאַמעלעאָן האַלט זיך אויף די צווייגן (פּאַרגלייך מיט די קלעטערדיקע פייגל). דער לאַנגער עק דינט אים װי אַ מין פינפטע האַנט (פאַרגלייך מיטן שרייער), זיינע קיילעכדיקע אויגן קענען זיך בּאַװעגן איטלעכעס בּאַזונדער, און לויערנדיק אויף זיין רויבּ (אינסעקטן), קען ער בּאַקוקן אַ גרויסן שטח. אינסעקטן כאַפּט ער מיט דער לאַנגער צונג, וועלכע קען זיך װײט אַרױסװאַרפן פון מול און איז בּאַדעקט מיט אַ קלעפּיקן שליים (אַזױ װי בּיים פּיקהאָלץ), אין שפּאַניע האַלט מעך דעם כאַמעלעאָן װי אַ לעבּעדיקע פליגנפּאַסטקע,

פטער סדר. שלאַנגען.

דער קערפַּער אַ װאָריט-פּאָרמיקער, בּאַדעקט מיט שיפּן אָדער שילרלעך, קײן פים, קײן פּלװצעיגאַרטל אין קױן בּעקננאַרטל איז ניטאָ. די בּײנער פון פּנים--דאָס רוב וױער בּאַװעגלעך, די צױן שטעקן ניט אין צױגלעכער. װיעס פעלן.

1טע גרופּע, ‏ אומניפטיקע שלאַנגען,- רער נאַטער,

(בּיו 1,50 מ,. די לענג),

דער נאָטער בּאַװועגט זיך, אַזױ װי דער עקדיש, שלענגלענדיק דעם קערפּער אין די זייטן, אַזױ װי ער האָט אָבּער אינגאַנצן קיין פיס ניט, מוז זיין גוף זיין נאָך מער אויסגעצויגן אין דער לענג, װי בּיי דעם עקדיש -- ער האָט אַלואָ די געשטאַלט פון. אַ װאָרים, |

אַ בּאַשעפעניש, װאָס בּאַװעגט זיך דורכאויס שלענגלענדיקערהייט, מוז אָבּער האָבּן זייער אַ בּײגעװדיקן קערפּער, דער חוט:השדרה פון אַ שלאַנג בּאַשטײט דער= בּער פון זייער אַ גרויסער צאָל װאַרבּלען, וועלכע זיינען בּאַוועגלעך פאַרבּונדן צווישן זיך. - אָנשטאָט די פעלנדיקע ענדגלידער האָט דער נאָטער אַ גרויסע צאָל ריפּן; אָנ=

-- 48 -- |

וָּ ָ

101 | דער גאָטער

שפּאַרנדיק זיך אויף זייערע פרייע טעמפּע קאַנטן, בּאַװענט זיך דער נאָטער אַזוֹ װי אויף אַ גרויסער צאָל פיס. אויך די ריפּן זיינען בּאַוועגלעך פאַרבּונדן מיט די װאַרבש לען, בּיי יעדער שלענגלונג וועין די ריפּן, אַזױֹי װי די פיס, גט צויגן פאַראױס דורך מוסקלען און דאַן װוידער געדריקט אַהינטער, דערביי װערן די שופן פון בּויך אויפגעשטעלט און אַינגעשפּאַרט אין די אומגלאַטקײטן פון בּאָדן, די שלאַנג זאָל זיך גיט אױט: גליטשן אַהינטער (אויף אַ גלאַטן פּלאַך בּאַװעגן זיך די שלאַנגען ‏ מיט גרויס מי),

גיט האָבּנדיק קיין פיס, האָט די שלאַנג אויך ניט קיין פּלײצע2 גאַרטל און קיין בּעקנגאַרטל, דיוואַרבּלען און ריפן פון א שלאַגג.

אַזױ װי אַלע אַנדערע שלאַג {--פון פּאָרנטן 11---פון הינטן. 48)--געלענקיקעפּלן --קאַי גען. איז דער נאָסער אַ רױבּערי נאַל פון רוקנמאַרך; /4---ריפּן. ער שפּײזט זיך מיט אַמפיבּיעס | און זייערע שלייערלעך און מיט פיש. זיין בּאַליבּטטטער מאכל אין גראָזיפרעש,

די רויבּ דערזעט דער נאָטער נאָך פונדערוייטן, זיינע אױגן זיינען אָן װיעס

און בּאַדעקט מיט אַ דורכזיכטיקן הייטל,. דער חוש:המישוש זיצט בּיי אים אין דער לאַנגער טיף געשפּאָלטענער צונג, קיין אױער-לעפּלען האָט ער ביט,

אַזוֹי װי ‏ די שלאַנג האָט ניט קיין פיס, קען זי ניט צוװאַלטן די רױבּ, אָפּצובּייסן פון איר אַ בּיסן נאָך אַ בּיסן, דעריבּער מון זי פאַרשלינגען דעם קרבּן גאַנצערה"ט, וו איז אָבּער, אַז דער קרבּן, למשל, אַ גרויסער פראָש, איז אַ סך דיקער װי איר קאָפּ! הגם דער מוֹיל איז בּיי אים זייער טיף געשפּאָלטן, װאָלט דער נאַטער פונדעסטוועגן ניט געקענט אַראָפשלינגען אַ אַ פראָש, ווען די קינבּאַקן זײ2 דער (געזעען פון אוב אָטער נע װאָלטן ניט בּאַשטײן פון בּאַװעגלעכע 0-אױבּערשטע קינבּאַק; (--אונטערשטע שטיקער, וועלכע זיינען פאַרבּונדן צווישן זיך קינבּאַקן די בּױדע צװױגן פון די קינבּאַקן, דורך עלאַסטישע בּענדער און װאָט קענען זיך בּום שליגגען פּונאַנדערגערוקטע, זױגען | דעריבּער בּיים פאַרשלינגען די רױבּ בּרײיט ידי פון פון גופען ןמאנ א פונאַנדעררוקן, 1}--דאָס הײיקערל אויף דער פּאַטילניצע.

די פילע ציין פון די קינבּאַקן און גומען לאָזט דער נאָטער אַרין אין זײן

== 46 -=י

8 יי -1 ' טל לעו 210 : אע 6 6

1

אַנדערע אומג-פטיקע שלאַנגען 102

קרבּן. אַזי װי זיי זיינען פאַרבּױגן אַהינטער, קען זיך די רויבּ שױין ניט האַטעװען פון דעם נאָטערס ציין, דאַן הײיבּט זיך איין זייט פון די בּאַוועגלעכע קינבּאַקן אַ בּיסל אויף און האַקט אַרײן די ציין אַ בּיסל ווייטער צוֹ פאָרנט אין דעם קרבּן, דער נאָך טוט דער נאָטער דאָס אייגענע מיט דער אַנדער זייט פון די קינבּאַקן און, בֹּאַ= וועגנדיק זיי אוֹיף אַזאַ אופן, שטופּט ער לאנגואם, אָבּער זיכער אַראָפּ די רױבּ אין גאָרגל אַרײן. דערבּיי שיידט ער אויס אַ סך שליים (פגאַווער"), װאָס מאַכט די רוב גליטשיק און לייכטער צום אַראָפּשלינגען, |

צוליבּ זיין שפּייז וואוינט דער נאָטער אין אַזעלכע ערטער, וועלכע זיינען רייך מיט פרעש און פיש, ער האָט ליבּ צו זיין אין װאַסער און קען אויסגעצײיכנט שו= מען און גרונטעווען,

די שופּן בּיים נאָטער זיינען אין זומפּיקע געגנטן דאָס רוב אײנפאַרבּיק שװאַרץ, אין װאַלדיקע סקומות אָבּער מער אָדער װײניקער בּרוֹינלעך, אַזֹ װי פאַרדאַרטע בּלעטער, די דאָזיקע, מיטן בּאָדן האַרמאָנירנדיקע בּאַפּאַרבּונג דינט דעם נאָטער גיט נאָר אַלס מיטל אונטערצוגנכענען זיך אומבּאַמערקט צו זיין רױבּ, נאָר אויך אַלס סגולה קעגן זיינע פילע שונאים, װי פוקסן, מאַרדערס, שטעכלערס, חזירים, שטאָרכן, קאַצנאַדלערס א, אַז. װ, -

דער נאָטער איז אַ אומשעדלעכע שלאַנג, װאָס לאָזט זיך דערקענען פוֹן אַנדע: רע גיפטיקע שלאַנגען דורך די צוויי ווייסע אָדער געלע פלעקן אין דער פאָרם פון האַלבּע לבנות הינטן אויפן קאָפּ,

עטלעכע מאָל אין יאָר װאַרפט דער נאָטער אַראָפּ די אײיבּערשטע, הוט (בּײ די פּױערים הייסט די אַראָפּגעװאָרפעגע הױט שלאַנגענהעמדל אן זײ גלױבּן, אַז דערמיט קען מען טאָן פאַרשײדענע סגולות),

זומער לייגט די חזי" אַ גרויסע צאָל איער מיט ווייכע שאָלן, די גרייס װי די איער פון שפּערלען, אין ווייכער ערד, צוישן פייכטן מאָך וכדומה. צוֹם װינטערשלאָף קלייבּט דער נאָטער אויס פּאַרשײדענע בּאַהעלטענישן, װאָס זײנען געשיצט פון פּראָסט,

אַנדערע אומניפטיקע שלאַנגען,

כּמעט אין גאַנץ אײראָפּע טרעפט זיך דער גלאַטער נאָטער וינע שפּן זיינען אינגאַנצן גלאָט), ער הייסט אוױיך שטיקער:נאָטער, װײל פאַרן אַראָפּ שלינגען די רױבּ (אַלס רױיבּ דינען אים דערהויפּט עקדישן), שלענגלט ער זי אַרום מיט זיין בּייגעװודיקן קערפּער און דערשטיקט זי |

פוֹן די ריזעדיקע שלאַנגען, װאָס דערגרייכן אין דער לענג בּיו 6 מ,, קען מען אין די זאָאַלאָגישע גערטענער אָפט זעען דעם באָאַ, אָדער די קיניגלעכע שלאַנג; זי שטאַמט פון די מורחדיקע און צפונדיקע לענדער פון דרום;אַמעריקע, און בּהסכּם מיט דעם פאַרבּיקן פלאַנצנטעפעך פון איה הײמלאַנד אין זי געפאַרבּט אין הערלעכע קאָלירן (די גרונדפאַרב איז רויטלעך:גרוי מיט בּרייטע טונקעלערע פּאַסן אין דער לענג און העלערע פלעקן) דאָסגלײכן פּרעכטיק געפאַרבּט איז די, דרום:אַמעויקאַנישע שלאַנג אַנאַ קאָנדאַ; זי האַלט זיך דערהױפּט אין און בּיים װאַסער, דאָרט, וואו דאָס װאַסער װוערט אין דער הײסער צײט פון יאָר אױסגע*

-- 468 ---

105 די צלט-שלאַנג

טריקנט, פאַרגראָבּט זי זיך אין דעם שלים און פֿאַרױנקט אין 8 זומערשלאָף. די ץ מפיקע געגנטן פון אָסט:אינדיע זיינען די היים פון דער טיגערשלאַנג אָדער פּיטאָן), װאָס הייסט אַזױ צוליב דער טיגער-פאַרב פון אירע שופּן (העל-ברוין מיט אומרעגלמעסיקע טונקעלע פלעקן).

9 גרופּע. גימטיקע שלאננען,

די צלם:שלאננ,

(בּיז 80 סטמ, די לענג).

די צלם:שלאַנג הייסט אַזוֹי צוליבּ דער טונקעלער צײכענונג אויפן קאָפּ אין דער פאָרם פון אַ אי (אָדער פון אַ {ן). אחוצדעם לאָזט זיך די צלט:שלאַנג דערקע: נען נאָך דעם טונקעלן זיגזאַגנפּאַס, װאָס ציט זיך ,איבּערן גאַנצן רוקן פון קאָפּ ביזן - שפּיץ עק. די גרונד:פאַרב פון דעם רוקן אין זײער פאַרשײדנאַרטיק: גּרוֹי, גריגלעך, בּרוין, רױט:ברוין, אין | זומפּיקע געגנטן--אפילו שװאַרץ-- אומעטום אָבּער העכסט צוגעפּאַסט צו דעם קאָליר פון דעם בּאָדן, די צלט:שלאַנג האַלט זיך אויף אין די פאַרשײידנסטע ערטער: אין צּערג. און אין טאָלן, אויף פעלדער און לאַנקעס, אין ועלדער, װמפּן און סטעפּעס. בּײיטאָג האָט זי ליף זיך צו ואַרימען אוֹיף די שטראַל פון דער זון,. ערשט, אַז סיפאַלט צו די נאַכט, גייט זי אַרוֹיס אויף געיעג. דאָס רוב שפּײזט זי זיך מיט מייז, וועלכע זי פּאַקט אפילו אין די מייזנלעכער, אַדאַנץ דער פאָרם פון איר קערפּער, די קינדער ווערן 292 בּוירן לעבּעדיקע און שפּײון זיך מיט קליינע עקדישלעך, די שװאַרצאַפּלען האָבּן די פאָרם פון אַ װערטיקאַלן שפּאַלט אוֹן קענען זיך שטאַרק פאַרבּרײטערן --אַ סימן, אַז די צלם:שלאַנג איז דערהויפּט אַ נאַכט:חיה (פאַר? גלייך מיט דער קאַץ), אַזױ וו די אײיבּערשטע קינמאקן בּיי דער צלם:שלאַנג זייגען זייער קורצע און האָבּן בּלויז צוויי גיפט-ציין, בּרעכיקע װי גלאָז, און די ציין פון דער אונטערשטער קינבּאַק און פון גומען זיינען זייער קליינע, קען די צלם:שלאַנג ניט אײינהאַלטן די געכאַפּטע רויבּ. דעריבּער טוט זי זי אַפּריער מיט איר גיפט און ערשט דערנאָך שלינגט זי זי אַראָפּ, די גיפטציין בּיי דער צלם:שלאַנג זיינען משונה שאַרף, בּעת דאָס מויל איז פאַרמאַכט אָדער ווען די שלאַנג שלינגט אַראָפּ די רויבּ, ליגן די גיפט:ציין אין די פאַלבן פון דער הוט אַזֹי װי די קלינג פון אַ מעסערל אין -- 59 --

ו ו 2{ ,

דער קאָפּ און דער פאָדערשטער אַפּשגים | ון א צלטישל8 גג.

אַנדערע גיפטיקע שלאַנגען. 104

שייד (פאַרװאָס?), אָבּער װי נאָר די שלאַנג ויל אַיינבּײסן און עפנט דאָס מול, שטעלן זיך די גיפט:ציין אויף, דורך יעדן גיפט:צאָן גײט אַ דינער קאַנאַל, דורף וועלכן דער טויט:גיפט גיסט זיך אַריבּער פון דער גיפט:דריזע אין דעם גוף פון דעם 'קרבּן, הינטער די גיפט:ציין, וועלכע פאָלן לײיכט אֲרוֹיס, געפינען זיך צין, װאָס פאַרבּײיטן די ערשטע, אױבּ יענע גײען פאַרלאָרן, אַ טראַפּן פון דער צלם-שלאַנגט סם איז שוין גענוג צו טויטן אין איין הרף:עין אַ קליין חיהלע,

ווען די צלם:שלאַנג גיט אַ בּיס אַ מענטשן, קען ער קראַנק װערן אָדער ליידן יסוֹרים יאָרנלאַנג אָדער גאָר שטאַרבּן, אפילו דער אָפּגעהאַקטער קאָפּ פון אַ צלם= שלאַנג בּויסט גאָך, און איר איינגעטריקנטער סם, ווען ער װערט צעװײיקט, פּאַרלירט ! ניט זיין געפערלעכע ווירקונג, דעריבּער טאָר מען ניט גיין בּאָרװעס אין די ערטער, וואו עס האַלטן זיך אויף גיפטיקע שלאַנגען, און ניט זעצן זיך, איידער מיהאָט גוט אַרומגעקוקט דעם אָרט, מדארף אויך שיצן די נאַטירלעכע פיינד פון דער צלם-שלאַנג (טכויר,, שטעכלער, שלאַנגען:אָדלער) און מאַכן פון צייט צו צייט אַ געיעג אױף די גיפטיקע חיות, הויכע שטיול זיינען אַ גוטער שוצמיטל קעגן זייער בּיס,

טאַמער אָבּער האָט די שלאַנג אַ בּיס געטאָן אַ מענטשן, דאַרף מען די וואונגף תֵּיכּף אױסבּרענען אָדער אויסשניידן און, בּיו סיקומט אַ רופא, װאָס שטייפער איבּער בּינדן דעם אַיינגעבּיסענעם אָרט, :יט צו דערלאָזן דעם סם צו פאַרשפּרײטן זיך איבּערן גאַנצן קערפּער, די בּעסטע סגולה קעגן דעם גיפט פון אַ צלם:שלאַנג האָבּן זיך אַרױס: געוויזן שאַרפע משקאות (בּראַנפן, ראָם, וויין א, אַזי ו.), װאָס מידאַרף געבּן דעם געבּיסענעם װאָס מער, / | :

אַנדערע גיפּטיקע שלאַנגען.

גאַנץ דרום:אַזיע און די שכנישע אינזלען זיינען באַואוינט פון דער בּרילג= שלאַנג, וועלכע הײיסט אַזֹ דערפאַר, װײל אויפן נאַקן אין בּיי איר אויסגעצייכנט עפּעס אַ מין בּריל, די לענג אירע דערגרײכט בִּיז 8 1 מעטער, אַז מיצערײצט זי, הייבּט זי אויף דעם פאָדערשטן טייל קערפּער, פאַרבּרייטערט דעם האַלן, פונאַנדער= רוקנדיק די פּאָדערשטע ריפּן, און האַלט דעם קאָפּ האָריזאָנטאַל--גרײט יעדן מאָמענט צו געבּן אַ האַסטיקן שפּרונג אויפן קעגנער. די פשלאַנגענבּאַשװוערער" קענען דורך מוזיק פאַרהיפּנאָטיזירן די בּרילנשלאַנג און מאַכן מיט איר דאַן כּלערלײ קונצן, אַמאָל רייסן זי בּיי איר אַפּריער אַרױס אירע גיפטיקע ציין,

די בּאַקאַנטסטע גיפטיקע שלאַנג פון צפון:אַמעריקע איז די ק לאַ פּע ר של אַ נ ג. איר שופּנקלײד איז גרױ:בּרוין אַזוֹי װי דער פעלזיקער צאָדן, אויף וועלכן זי לעבּט, אויפן שפּיץ פון איר קערפּער, װאָס דערגרייכט בּיז אָנדערטהאַלבּן מעטער די לענג, געפינט זיך אַ קלאַפּערל, װאָס בּאַשטײט פון עטלעכע פּוסטע האָרנדיקע רינגען (איר נאָמען), אַז די שלאַנג גיט אַ טרייסל מיטן עק, ריבּן זיך די רינגען איינער אָן דעם אַנדערן; און עס ווערט אַ גרילעכצדיקער רעש. אָבּער דעם דאָזיקן רעש מאַכט די שלאַנג אָן נאָר דאַן, ווען זי מיינט, אַז זי שטייט אין אַ סכּנה--אַ סימן, אַז איר גראַגער דינט איר פּאַר אַ שרעקמיטל, : | | | -- 5 ==

108 דער נילוס-קראָקאָדיל

ער סדר, / קראָקאָדילן,

דער קערפּער אַזױ װי בי עקדישן, דער עק אַ לאַננער, בי די זװטן צינויפגעדריקט, די הויט-שילרלעך אייפן דוקן פאַרבּײױנערט, ענדגלידער -- פיר. די צײן זיצן אין צאָנלעמעלעך,

דער גילוס-קראָקאָדיל,

(בּיו 6 מ. די לענג).

י

דער קראָקאָדיל, װאָס האָט די געשטאַלט פון אַ ריזנדיקן עקדיש, אין אַ בֹּאַ5 זואוינער פון וואַ סע ר. ער בּאַגעגנט זיך אין גאַנץ אַפריקע, אין אונטערשטן לױף פון נילוס, פון וועלכן זיין מין האָט בּאַקומען דעם נאָמען, איז ער שוין בּיי איצטי: קער צייט כּמעט אינגאַנצן פארשואונדן: די קוילן פון די היינטיקע פייער:כלייין שיסן דורך אפילו דעם שטאַרקן בּיינער-פּאַנצער, װאָס בּאַדעקט זיין רוקן, די פאַרבּ פון דעם מאָנסטער אין טונקל = בּראַנז = גרין, אַז סיקומט אַן די נאַכט, װאַכט ער אויף צו גיין אױף געיעג זײנע שװאַרצאַפּלען אין דער פּאָרם פון אַ װערטיקאַלן שפּאַלט, װאָס קעגען שטאַרק פאַרבּרייטערט װוערן, ווייזן, אַז ער אין אַ נאַכט:חזיה (פאַרגלייף מיט דער קאַץ)ף דער געזונטער און זייער בּאַ2 וועגלעכער עק, פון בי דע זייטן צונויפגעדריקט און די שוימהייטלעך, װואָס פאַרבּינדן די פין: גער פון די הינטערשטע- פיס, גיבּן דעם ם קראַקאָדיל די פע= /! איקייט צו שווימען קונציק און שנעל, די אויערן:לעכער און ' דער גאָז קענען זיך פאַרמאַכן, און אַזוֹי װי אויך דער שלינג פאַרמאַכט זיך בּיי אים דורך אַ גוז אויפן צונג, קען דער קראָקאָדיל, בּלײיבּן אונטערן װאַסער װי לאַנג?ער ויל, אַבּי נאָר די נאָזלעכער זאָלן זיך געפינען איבּערן װאַסער, די קינבּאַקן פון דעם גװאַלדיקן פּיסק זיינען בּאַזעצט מיט גרויסע קאָנישע ציין, צוקלאפנדיק די דאָזיקע מעכטיקע שערן, קען די חיה לײכט אָפּשנײדן אַ פוס אָדער דעם קאָפּ פון גרעסערע בּעלי:חיים, װאָס קומען טרינקען (אַנטילאָפּעס, ציגן, שאָף, פערד א. אַז. װ.) און אפילו פאַרצוקן אַ מענטשן, שפּייזן אָבּער. שפּייזט זיך דער קראקאַדיל דערהויפּט מיט

-- 89 ---

דער אװראָפּעאישער מווך. אָדער זומפּישילדקרעט 106

קליינע װאַסער:חיהלעך, בּאַזונדערס מיט פיש. װי דרייסט דער קראָקאָדיל איז אין זיין מלוכה--- אין װאַסער, אַזוֹי פּחדניש איז ער אויף דער יבּשה, הגם אויך אױיף דער טריקעניש קען שר גאץ שנשל זיך באועגן אַדאנק זיינע שטאַרקע פיס. אין דער הייסער צייט פון יאָר, ווען די װאַסערן, וואו ער לעבּט, טריקענען אויס, פאַרגראָבּט ער זיך אין שליים און פאַלט אַריין אין אַ זוומער:של אַָ ף. די קראָקאָדיליכע לייגט אַלע יאָר בּיז 206 אייער מיט אַ האַרטער שאָל, די גרייס װי אַ גענזנאיי, און פאַר- שאַרט זיי אין שליים אָדער אין זאַמד,

עטװאָס קלענער פאַר דעם נילוס:קראָ {אָדיל איז דער ג אַװ יאַל, װאָס וואויגט אין אינדיע, אויף די טייכן פון אינדוס, גאַנגעס, בּראַמאַפּטראַ. די מאָרדע בּיי אים איז אויסגעצויגן אַזױ װי אַ שנאָבּל. נאָך קלענער אי דער אַ ליגאַטאָ ר אָדער ק אַימ אַן, װאָס טרעפט זיך זײער אָפט אין דרומדיקן טײל פון צפן:אַמעריקע (מיסיסיפּי:קראַקאָדיל), זיין קאָפּ אין ענלעך אױף דעם קאָפּ פון אַ העכט, די לענג פון זיין קערפּער איז בּין 4,5 מעטער,

4טר סדר. = שילדקרעמן.

דער נוף א בּרויטער, אײױנגעשלאָסן אין אַ פּאַנצער פון רוקנשילדלעך און בּויכשילר. לעך. די קינבּאַקן אָן צױן, . איבּערגעצויגן מיט האָרן (אַװי װי דער שנאָבּל בּו פװגל). פיר ענדגלידער. |

דער אײיראָפּעאישער מייך: אָדער זומפּישילדקרעט, | (בּיז 39 סטמ, די לענג),

דער נאָמען אשילדקרעט" ווייזט שוין, אַז דאָס אין אַ חיה, װאָס אִיז אַיינגעש הילט אין אַ שילד אָדער אַ פּאַנצער, דער דאָזיקער פּאַנצער בּאַשטײט פון צוויי טיילן? פון אַ רוקנשילד און אַ בּויכשילד. יעדער שילד איז װידער צונויפגעזעצט פון עטלע= כע בּיינערגע בּלעטלעך, װאָס זיינען בּאַדעקט מיט האָרנדיקע טאָװעלעך, װעלכע

| = גייען אויף פאַרשײדענע אויסאַרבּעטונגען, בּיידע שילדן זיינען בּיי די זײיטן פעסט

פאַרבּונדן, פאָרנט און הינטן געפינען זיך עפענונגען, װאָס זיינען גענוג בּרייט, דער שילדקרעט זאָל קענען אַרײנציען אין זײי דעם קאָפּ און די פיס בּשעת אַ סכּנה. דעם עק פאַרלייגט ער אָן אַ זייט אַרום אַ הינטערשטן פוס, אַזױ אַרום פאַרפּאַנצערט פון אַלע זייטן; שיצט ער זיך קעגן די שונאים. אָבּער קעץ און פאַלקן גיבּן זיך אַן עצה צוצוקומען צו די פליישיקע טײילן דורך די שפּאַלטן צװישן די שילד, האָט דער שילדקרעט נאָך אַ שוצמיטל.--די פאַרבּ פון זיין קערפּער (שװאַרץ:גרין, מיט געלע פּינטעלעך און פּאַסקעלעך), װאָס שטימט מערקװירדיק מיט דעם קאֲליר פון דעם שליימיקן באָדן, וואו ער װאַרימט זיך אויף דער זון אָדער שלאָפּט ערגעץ אין אַ בּאַהעלטעניש,

פון די חושים איז בּיים שילדקרעט דערהויפּט זייער שאָרף דאָס געהער; בּיים מינדסטן שאַרך לאָזט ער זיך תִּיכֹּף אַרונטער אין װאַסער אָדער ציט אַריך די אום? בּאַשיצטע טיילן פון קערפּער אין זיין פּאַיצער. קיין אױסװײניקסטע אױערן. האָט

-- 98 -- |

107 | | אַנדערע שילדקרעמן

דער שילדקועט ניט, און דאָס פּויקהײטל ליגט פריי דרויסן, די אױגן האָכּן צװיי וויעס און אַ הייטל צום פּינטלען,

שׁׂ. חוט:השררח.

8, ריפ

00. די בּיינער פון פּלװצעיגאַרטל

2). די בּױן פון אױבּער-אָרים,

8. אלגבּויגן,

קפֿ. ראָדים.

שם. די בּװנער פון האַנשװאַרצל

מ2. די בּװגער פון דער מיטל האַנט

8. די בױגער פון בּעקן.

8, די בוון פון אויבּערשטן

דיך

500, שינשגבטן .

סש. ליטקעיבּוין, /

ש. די בּװנער פון פוסװאָרצל.

1. די בּיגער פון מיטלפום.

דער סקעלעט און דער פאַנצער פון א זומפּ. שילד קר עם. דער סקעלעט און דער רוקױפּאַנצער -- פון אינװײגיק. 1, דער בּויך.פּאַנצער---פון איגװײגיק. 111 דער בּויך.פּאַנ. צער---פון דרויסן, ש1, דער רוקן-פּאַנצער פון דרויסן.

זיין שפּייז זוכט דער שילדקרעט אין װאַסער, דאָס רוב--בּײנאַכט. דערהױיפּט שפּײזט ער זיך מיט פיש, אָבּער אויך מיט װערים, אינסעקטן און אַמפיבּיעס, דעריבּער האַלט זיך דֶער שילדקרעט אױף בי שטיאיקע אָדער לאַנגזאם פליסנדיקע װאַ. סערן, זיין היימלאַנד איז דרום: און מזרח:אײיראָפּע, אין רוסלאַנד איז ער בּאַזון; דערס פּאַרשפּרײט אין די דרומדיקע גובערגיעט,

אויף דער יבּשה בּאַװעגט זיך דער שילדקרעט זײער לאַנגואַס און אומזיכעף צוליבּ זיינע קורצע פיס און דעם שוערן פּאַנצער. אין װאַסער אָכּער איז ער זייער פלינק. זיין פּלאַכער קערפּער שניידט לייכט דורך דאָט װאַסער, און די קורצע פיס מיט די שווימהייטלעך צו. זן די בּאַוועגלעכע פינגער זיינען אויסגעצייכנטע רודערס,

די קינגאַקן האָבּן ניט קיין ציין, נאָר אָנשטאָט דעם זינען זיי איבּערגעצױגן מיט האָרן; זייערע שאַרפע שניידגדיקע קאַנטן גײיען אייגס איבּערן אַנדערן װי שערן און טױיגן זייער גוט צום אָפּשנײלן שטיקער פון דער געכאַפּטער רױבּ. גרעסערע חיהלעך האַלט דער שילדקרעט צו מיט די שטאַרקע געגל פון די פינגער,

דער שילדקרעט פרוכפּערט זיך דורך אײיער, פרילינגצייט לײיגט די אזיי פון סו

-- 54 --

, = אַגדערע שילדקרעטן. אױסנעשמאָרבּענע רעפטיליען 108

ביז 19 אייער מיט האַרטע שאָלן און פאַרגראָבּט זי מיט די הינטערשטע פיס און זאַמד אָדער שליים, |

דאָס פלייש פון דעם שילדקרעט קען מען עסן אָבּעױ דער שאָדן, װאָס ער בּרענגט, פאַרטיליגנדיק פיש, אין גרעסער װי זיין נוץ,

אַנדערע שילדקרעמן,

די יבּשה:שילדקרעטן שפּיזן זיך דערהױפּט מיט זאַפּטיקע געװיקסן און וואוינען דעריגער אין וועלדער און קוסטעס. די בּאַקאָנטסטע פון זי איז דער גרי- כישע ר שילדקרעט,

די ים?שיל דקרעטן--זיינען אמתע װאַסער:אײגװאינער. אויף דער יבּשה גײען זי אַרױֹף נאָר צום לייגן אייער,

פון די ים:שילדקרעטן װערט בּאזונדערס פאַרפאָלגט דורך דעם מענטשן די קאַרעטע, פאַר די האָרנדיקע טאָװעלעך פון איר רוקנשילד, װאָס גייען אויף אוֹיס: אַרבּעטן קאַמען און אַנדערערע זאַכן, די קאַרעטע איז אַ רויבּחיה, בּיז 1 מעטער די לענג און לעבּט אין די ימען פון הייסן גאַרטל,

אױפנעשמאָרבּענע רעפּטיליען,

די רעפּטיליען, װאָס לעבן איצט אױיף דער ערד, זיינען אַ איבּערבּלײבּס פון אַ גרויסער גרופּע בעלי:חיים, װעלכע האָט געהערשט אויף דער ערד אין די מיטלסטע אַנטװיקלונגס:פּעריאָדן פון דעם אָרגאַנישן לעבּן אויף איר. װאָס מער עס האָבן זיך פאַרשפּרײט די זויגעדיקע, אַלץ שטאַרקער זיינען פאַרשװאונדן די רעפּטיליען, די רעפּטיליען האָבּן דאַן בּאַוואױינט אי דאָס װאַטער אי די יבֹּשה. זי זיינען געווען זייער פאַרשיידן אין גרייס און אין דעם געבּיי פון זייער קערפּער,. די איכ טיאָזאַװרען זיינען געווען ענלעך אויף אונזערע צייגערדיקע װאַלפישן און האָבּן געגרײיכט אין דער לענג בי 12 מעטער; די פּלעזיאָזאוורען האָבּן געהאָט זײער אַ לאַנגן האַלז און אַ משונה קלייגעם קאָפּ. דעם אַרט פון אונזערע פלעדערמייז האָבּן פאַרנומען די 5ט ע ר אָזאַוור ען די פליהויט פון די דאָזיקע אויסטערלישע בּאַשעפענישן האָט לרגרייכט עטלעכע מעטער, אייניקע אָבּער, למשל, דער פּטעראָדאַקטיל, זיינען גלווען די גרייס בּלויז װי א ראָבּ. אויף דער יבשה האָכּן געוואױינט די איגואַנאָ. ד אָג ען, װאָס אַ געוויסער מין פון זיי (די אַטלאַנטאָזאַוורען) האָט דערגרייכט אין דער לענג בּיז 39 מעטער. אַ סך פון די דאָזיקע ריזן האָבּן געהאַט זייער קורצע פאַדערשטע פיס און זײיער לאַנגע הינטערשטע, און פלעגן זיך משמעות בּאַװעגן אוימן שטייגער פון די קענגורןס,

4טער קלאַס. אַממיבּיעם, װאַרבּלדיקע בּעלי.חױם מיט גיט קוין שטענדיקער טעמפּעראַטיר פון קערפּער, מיט אַ נאַקעטער הויט, יונגערהווט עטעמען זו מיט זשאַבּרעם, שפּעשער---דורך זשאַבּרעם און לונגען אָדער דורך לונגען אַלױן, פאַרמערן זיך דאָם רוב דורך אװער. די ענדגלידער זױגען פים אָדער פעלן אינגאַנצן. די פאָרם פון קערפּער און די ענדגלידער. לױט דער פאָרם פון קערפּער קען מען די אַמפיבּיעס איינטיילן אין צוויי גרופּעס: אָגעקעדיקע אַמפ | -- 55 -- + יי

109 | אמפיבּיעס

בּיעס (דער פראָש און די זשאַבּע) און עקעדיקע (סאַלאַמאַנירעס און טריטאָנעןא. די ערשטע האָבּן אַ בּרייטן און אַ פלאַכן קערפּער, אָן אַן עק, און זייער אַנטװיקלטע ענדגלידער, וועלכע זיינען זייער גוט צוגעפּאַסט צום גײן, שפּרינגען און קלעטערן. ! אַקעגן:זשע, בּיי די עקעדיקע זייגען די ענדגלידער קליין און שװאַך; דער קערפּער. איז דעריבּער אויסגעצויגן אַזױ װי בי די עקדישן און פאַרענדיקט זיך מיט אַ לאַנגן עק, | |

קערפּער:בּאַדעקונג. אַזױ װי די קריכעדיקע, האָכן אוין די אַמפיבּיעס ניט קיין שטענדיקע טעמפּעראַטור פון קערפּער, דעריבּער פעלט אויך בּײ זײ אַ צודעק, ואס זאָל זיי שיצן קעגן קעלט, און אין די מעסיקע לענדער פאַלן זי אַרין אין אַ ווינטער:שלאָף.

די הויט פון די אַמפיבּיעס איז אינגאַנצן אַ נאַקעטע; נאָר דער שטײפער קלעפּיקער שליים שיצט זי אַ בּיסל קעגן דער שטאַרקער אויסטריקענונג. פונדעסטוועגן איז טרוקענע היץ פאַר זיי זייער שעדלעך. ווען מיבּרענגט אַרײן אַ פראָש אָדער אַ סאַלאַמאַנדרע אין א טרוקענעם רוים, היבּן זי גלייך אָן אַײנצודאַרן און שטאַרבּן אַװעק. װען משאָל אָבּער, פאַרקערט, איינװויקלען אַ אויסגעטריקנטן פראָש אָדער אַ טאַלאַמאַנדרע אין אַ נאָס טיכל, אַזױ אַז דער קאָפּ זאָל בּלייבּן פריי, װעט די אַמפי פיע גלייך קומען צוּ זיך און צונעמען װאָג, א סימן ---אַז די הױט אין בּיי ז"י אַן אָרגאַן גיט גאָר צוט אויסדעמפּן פייכטקייט, גאָר אויך, פאַרקערט, צום אַיינזאַפּן זי און דערפאַר זיינען דאָס רוט אַמפיבּיעס װאַסער-בּאַשעפענישן, און די װאָס װואױנען אויף דער יבּשה, פירן אַלע אַ נאַכט:לעבן, אויסניצנדיק דעם נאַכט:טױ און די פייכטע בּיינאַכטיקע לופט, און נאָר אין אַ נאַסן װעטער פאַרלאָזן זי אמאָל אױך בּײטאָג זייערע פייכטע בּאַהעלטענישן און לעכער,

די עטעמונג בּשעת די אַמפיבּיעס זיינען נאָך ניט אַנטװיקלט, עטעמען זײ דורך זשאַבּרעס (אַזוי וי פיש), און ערשט אַז זיי װאַקסן אויס, עטעמען זײי דורך לונגען. בּלויז בּיי אייניקע (למשל, בּיים פּראָטײ) בּלייבּן די זשאַבּרעס צוגלייך מיט די לונגען אויפן גאַנצן לעבּן, אָּער אפילו די, װאָס עטעמען דורך לונגען, קענען זייער אַ לאַנגע צייט בּלײבּן אונטערן װאַסער און אפילן איבּערװוינטערן אין שלאָף גאַנצע חדשים, פאַרגראָבּן אין מייךשליים, װאָרים דער בּייט פון די גאַזן (קוילנזייער און זױערשטאָף) קומט בי זי פאָר ניט נאָר דורך די אָרגאַנען פון עטעמען, נאָר אויך דורך דער נאַקעטער פייכטער הויט (הויט:עטעמונג; פאַרגלייך אויך מיט די ושאַבּרעס פון די פיש), דאָס האַרץ בּאַשטײט פון צװיי פּאָדערקעמערלעך און איין האַרצקעמערל (פאַרגלייך מיט די רעפּטיליען).

פ רוכ פערן טען זיך די אַמפּיבּיעס דורך אייער. אַזוֹי װי זי װערן געלײגט אין װאַסער, האָבּן זי ניט קיין האַרטע שאָלעכץ, װי די אייער פון יבּשה:בּרואים. די קינדער, װאָס גייען אַרױס פון די אייעלעך, זיינען גאָר ניט ענלעך אויף די עלטערן, אַזױ וי אין זי ליגן שוין אָבּער פאַרשלייערט די קומענדיקע בּעלי:חיים, הייסן זיי של יי ע ררל ע ך. ערשט דורך אַ גאַנצער ריי גילגולים (מעטאַמאַרפאזעס) אַנטװיקלט זיך פון דעם שלייערל אַ דערװאַקסענע ‏ אַמפיבּיע, אַזױ וי דאָזיקע אַנטװיקלונג קומט דאָט רוב פאָר אין װאַסער, איז דאָס יוגנט:לעבּן פון אַמפיביע זייער ענלעך אויף

| -- 56 -- |

110 דער גרינער װאַסער-פּראָש

- דעם לעבּן פון אַ פיש ערשט די אַנטװיקלטע אַמפיבּיעס זיינען אימשטאַנד צו לעבּן װאַמפיבּיש?, ד, ה, סיי אוֹיף דער יבּשה סי אין װאַסער, :

דער גרינער װאַסערפראַש, (6--8 סמ. די לענג),

דער אַלעמען בּאַקאַנטער גרינער פראַש האַלט זיך צום ליבּסטן אױף אין װאַ= סערן, װאָס זיינען רייך בּאַװאַקסן מיט פלאַנצן און װאָס די בּרעגעס דערבּיי זיינען בּאַזעצט מֿיט הויכן גראָז, טשערעט אָדער קוסטעס,

דאַ געפינט ער, אַדאַנק זיין בּאַפּאַרבּונג, דעם זיכערסטן שוץ קעגן זיינע שוגאים --דעם שטראָט, דעם פיש:כאַפּער, דעם העכט א, אַנד, די מייסטנס גראָז:גרינע פאַרבּ פוֹן דער אייבּערשטער זייט קערפּער מיט שװאַרצע שפּרענקעלעך און דרי געלע פּאַסן אין דער לענג גיבּן אים די מיגלעכקייט כּמעט אינגאַנצן ניט אָנצװעען זיך אין דעם געדיכטן געפלעכט פון די װאַסער:פלאַנצן און צװישן דעם הױכן גראָז אויפן בּרעג, און אַדאַנק דער ווייסער אָדער דער געלער פאַרבּ פון דער אונטערשטער זייט קערפּער לאָזט ער זיך ניט אַזױ לייכט בּאַמערקן, װען ער רוט אויפן װאַסער; שפּיגל; װאָרים פון אונטן אַרױף טיילט זי זיך זייער שװאַך. אויס אויף דעם העלן פאָן פון הימל,

שפּייון שפּייזט זיך דער פראָש דערהויפּט מיט אינסעקטן, שפּינען און שנעקעס, בּראַקירט אָבּער. אויך ניט מיט קליינע פישעלעך און שלייערלעך, פּאַרצערנדיק פיש, בּרענגט ער טײלמאָל דעם מענטשן אַ גאַנץ גרויסן שאָדן

די רויבּ דערקענט דער פראָש אָן איר בּאַװעגן זיך. שטענדיק בּאַקוקט ער די אומגעגנט מיט זיינע גרויסע אַרױסגעשפּאַרטע אױגן, װעלכע קענען זיך אַרײנציען אינװייניק און זיינען בּאַדעקט מיט אַ אײיבּעױישטער װיע און מיט אַ הײטל צום פּינט? לען, אַז דער פראָש האָט זייער אַ שאַרפן חוש:השמיעה, איז צו זעען דערפון, װאָס בּיי דעם מיגדסטן פּאַרדעכטיקן שאָרך שפּרינגט ער גלייך אַרײן אין װאַסער, ואוהין ניט אַלע זיינע שונאים קענען אים נאַכגײן, דאָס פּױק:הייטל, אין דער פאָרם פון אַ קיילעכדיקן בּלעטל, געפינט זיך הינטער די אױגן. די גאָזלעכער פאַרמאַכן זיך אין װאַסער דורך הויטיקע קלאַפּעס (צו װאָט?),

אויף דער יבּשה כאַפּט דער פראָש זײין רױבּ שפּרינגענדיקערהײט. פּלוצלונג אויסגלייכנדיק די לאַנגע און מוסקלדיקע הינטערשטע פיס, װאָס זיינען אַ סך לענגער וי דער פּלאַכער קערפער, גיט ער זיך גאַנץ וייט אַ װאָרף פאָראויס. אַזױ װוי די פינף זייער לאַנגע פינגער זיינען פאַרבּונדן דורך שווימהייטלעך, זיינען די הינטערשטט פיס צוגלייך אויך אַן אויסגעצייכנט געצייג צום שווימען. די פראָט:פיסלעך זיינען אין אַ סך געגנטן אַנגענומען פאַר א גוטן מאכל,

די כ;;דערשטע פיט דינען ביים שפּרינגען נאָר אַלס אָנשפּאַר פאַרן קערפּער בּיים. פאַלן, בּיים שווימען אַרבּעטן זי גאָרניט. דעריבּער זיינען זי אַ סך קירצער און שװאַכער פאַר די הינטערשטע פיס, און זײיערע פיר קורצע פינגער זיינען ניט פאַר: ! בּונדן דורך שווימהייטלעך, | | צום אָנכאַפּן די רויבּ דינט דעם פּראָש די זײיער ציעוודיקע, הינטן צעשפּאָל. -טענע צונג,. וועלכע אין צוגעװאַקסן פּאָרנט אין מויל און קען דעריבּער ווייט אַרױס: --- 87 -=

/ / 1 ;{ 1! : : :

דער גרינער װאַסער:פראָש 311

9

געשלײידערט וערן פון בּרייטן מויל, די אינסעקטן קלעפּן זיך צו צו דעם שליים, װאָס בּאַדעקט דעם שפּיץ צונג, און װערן אַרײנגעצױגן אין מויל, אויף דער אייבּערשטער קינאַק און אויפן גומען געפינען זיך קליינע אויסגעקרימטע ציינדלעך, װאָס דיגען דעם פראַש נאָר צום אַיינהאַלטן די רױב און אַראַפּשטפּן די ביסנס (פאַרגלייך מיט די עקדישן),. פרילינגסצייט, װוי נאָר סעוייזן זיך אינסעקטן, קומען די פרעש אַרױס פון דעם טייך:שליים, וואו זיי האָבּן אַ לאַנגע צייט פאַרבּראַכט אין װינטער:שלאָף (פאַרװאָס?), אין װאַרימע פרילינגסנעכט לאָזן זיך דאַן הערן די קאַנצערטן פון די זכרים. דער טאָן פון זייער שטים װערט פאַרשטאַרקט דורך צוויי שאַלפּענכערלעך, װאָס ליגן בי די מוױלווינקלען און שטאַרצן בּיים קװאַקען אַרױס פון ספּעציפישע שפעלטלעך, אָנהײב יוני קען מען אויפן גרונט פון די װאַסערן, וואו עס לעבן פראֲשן, גְצָי פינען גרויסע קייקעלעך פון אַ געלבלעי מער פאַרקילטער מאַטע, דאָס, איז-- פראַש:רוגן. די גרויסע צאָל אײַעלעך, װאָס אַ פראַשיכע לייגט (בִּיז 4009) װעט אונז קיין חידוש ניט זיין, ווען מיר װועלן זיך דערמאַנען, וויפיל שונאים דער פראָש האָט, און ווען מיף וועלן נעמען אין אַכט, אַז די פראָש:עלטערן זאָרגן זיך לגמרי ניט ועגן זײערע ניט אייער, ניט וועגן זייערע קינדער, איטלעכס אייעלע אין בֹּאַ5 שיצט מיט אַן אָנגעקװאָלעגער גליטשיקער הילע, | אין עטלעכע טעג אַרום גייען פון די רויגן אַרױס-- פרעשטועריט אָדער קעפּלעקלעך., אַזױ װי די קעפּל. עקלעך װערן מגולגל אין אַ פּראָש נאָך אין װאַסער, אין זייער קערפּער געבּויט וי בּיי די װאַסער:ברואים, זיי האָבּן די געשטאַלט פון אַ פיש; דער לאַנגער, פון די זייטן צונוים? געדריקטער עק דיגט זײ אַלס רודער; זי עטעמען אַזוֹי װי פיש, דורך זשאַבּרעס, װעלכע ליגן צוערשט דרױסן און ערשט שפּעטער װערן זײ איגערגעדעקט דוריך אַ הויט, מיט זייערע האָרנדיקע קי: גאַקן און ציינדלעך האָבן זיי די מיגלעכקייט צוֹ בר זיען ווא סער:פּלאַנצן, טויטצ ברואימלעך א, אַז. וו אין אייניקע װאָכן אָרום שפּראָצן גרוֹיס אַפריער די הינטער= שטע פיס, דערנאָך אויך-- די פאָדערשטע; דער עס פאַרשווינדט פיסלעפווייז ; דאָס מויל װערט אַלץ בּריי: טער; דער האַרנדיקער אי: לערצי פון די קינבּאַקן און די האַרנדיקע צינדלעך ער גרינער װאַסער-פּראָש אין זײן אַנטװיקלוגנ גייען פאַרלױרן, עס װאַקסט

-- 58 --

אַנדערע פּראָשן. די פּװעריכאַלטמאַגדרע ‏ / ו 112

2

אויס אַ צונג; --די זשאַבּרעס ווערן פאַרבּיטן מיט לונגען---הפּלל, פון דעם קעפּלעקל, װאָס איז = געווען ענלעך אויף אַ פיש, װערט אַן אמתער פּראָט,

אַנדערע פּראשן,

!= דער גרויער פראָש אָדער דער גראָז-פראָש לעבּט אוֹיף דער יבּשה. און גייט אַרײן אין װאַסער נאָר צו װאַרפן רויגן (שוין אין חודש מערץ) די יונגע פרעשלעך פאַרלאָזן דאָס װאַסער אָפט אין גרויסע מחנות און צעֶשפּרייטן זיך איבּער סעדער, גערטענער, פעלדער און וועלדער, די פאַרבּ פון זייער קערפּער אין פאַר שיידן לוט דעם אָרט, וואו זי וואויגען, |

אויך די ז שאַ בע גייט אין װאַסער נאָר צו װאַרפן רױיגן, אַדאַנק איר קאָליףױ ץטונקל, בּרוֹין, געל אָדער גרין) זעט זי אוֹיס װי אַ שטיקל ערד. דער שליים, װאָס װוערט אויטגעשיידט פון איר הוט אַלס. שוצמיטל קעגן שונאים, איז פאַר דעם -מענטשן געפערלעך נאָר דאַן, װען ער פאַלט אױיף א שליימיקער הוט (אױגן, מויל), מיט אירע קורצע און שװאַכע פיס איז די זשאַבּע אַ קנאַפּע שפּרינגערין, די זשאַבּע /פאַרטיליגט זייער אַ סך פאַרשײדענע שעדלעכע בּרואימלעך, דערהויפּט גאַכט:שנעקעט, זי פּאַרזינט דעריבּער דעם שוץ פון דעם מענטשן

דער קלע טע ר פר אַ ש וואוינט אויף די בּיימער און איז דעריבּער קאָלירט גרין וי אַ בּלאַט; ער האָס אָבּער די פעאיקײיט צו ענדערן די גרינע פאַרבּ אין אַליוו:גרין,. שװאַרץײגרין, בּרויןגרוי און אפילו ווייס, געװענדט אָן די געגנשטאַנדן, אויף וועלכע ער האַלט זיך אויף, ער קלעטערט אויף די בּיימער מיט דער |הילף פון וויגקישעלעך אויף זיינע שפּיץ פינגער, |

2טער סדר. עקעדיקע אַמפיבּיעם,

דער קערפּער לאַנג אױיסגעצוינן; מיט אַן עק און צװײ פּאַר ענדנלידער (נאָר אַלס יוצא. מן-הכּלל פעלן די הינטערשטע).

די פייער-סאַלאַמאַנדרע, (בִּיז 28 סטמ. די לענג),

| די הויט פון דער פייער:סאלאַמאַנדדע איז בּאַפאַרבּט אין געל און שװאַרץ, װואָס װאַרפט זיך זייער אין די אויגן, אויפן ערשטן בּליק קען אויסקומען, אַז דאָס איז אַ גרויסער חסרון פאַר אַזאַ קליין חיהלע, וי די סאַלאַמאַנדרע. אָבּער אין דער אמתן איז די מעשה ניט אַזוֹ, די הויט פון דער סאַלאַמאַנדרע, וועלכע איז אין אַלע אַנדערע פּרטים אַ גאַנץ אומשולדיק בּאַשעפעניש, שיידט אס אַזאַ זאַפט, וװעלכער | איז אַ סם=המוות פאַר פייגל און קליינע זויגעדיקע בעלי:חיים, װאָס איז אָבּער די פּעולה, װאָס די סאַלאַמאַנדרע לאָזט אַרױס אַזאַ גיפט, װיבּאַלד דער שונא קען איר אַיינבּײסן צום טויט? דעריבער דאַרף זי ווייזן די אָנפאַלער אירע איר גיפטקייט, און דאָס װוערט דערגרייכט דורך אי משונהדיקן מלבּוש, װאָס דינט איר װי אַ שילד צום אָפּ; השרעקן און צום װאָרענען. דעריבּער האָט די סאַלאַמאַנדרע קיין שונאים גיט, אַחוץ = 50 --

112 פּיש

דער נאָטערשלאַנג, און אַדאַנק דעם מאַכט איר אויך ניט אויס, װאָס זי בּאַװעגט זיךף לאַנגזאַם אויף אירע קורצע פיס און דעם לאַנג אויסגעציגענעם גוף מיט דעם לאַנגן קיילעכדיקן עק, טרוקענע װארימקייט אין פאַר דער סאַלאַמאַנדרע שעדלעף פונקט וי פאַר אַלע אַנדערע אַמפיבּיעס. דעריבּער האַלט זי זיך אויף אין פייכטע װעלדער, אין טיפע טאָלן א. ד. גל, און פון אירע לעכער קריכט זי אַרױס נאָר דאַן, ווען דער װאַלד װערט דורכגענעצט פון רעגן, שנעקעס, רעגנוערים און אַלערלײ אינסעקטן דינען איר אַלס שפּיז, אירע שלייערלעך זיינען געפאַרבּט מיט דעם קאָליר פון דעם שטיגיקן גרונט פון די װאַלד:טײכלעך, וואו זיי אַנטװיקלען זיך,

פון די אַנדערע עקעדיקע אַמפיגיעס קען מען אָפט טרעפן אין אונזערע זומפּן און געמויזעכצער דעם קליינעם און גרויסן טריטאָן זײ האָבּן די געשטאַלט פון אַן עקדיש, אָבּער בּהסכּט מיט דעם אַרט, וואו זיי האַלטן זיך אויף, איז דער עק בּיי זיי אַ בּרייטער אַזוֹי װוי בּיי די קעפּלעקלעך,

אין די װאַסערן פון די היילן אין די קאַרטטער בּערג (אין קראינע אוֹן דאַלמאַציע) לעבּט אַ אויסטערלישער. שרץ -- דער פּראָטיי, ער אי אינגאַנצן בּלינד, האָט די פאַרבּ פון פלייש און צוליבּ זיינע כּמעט גאָר ניט אַנטװיקלטע פיס איז דער קערפֿער בּיי אים וי בּיי אַ װאָרים (בּיו 28 סטמ, די לענג), אַזױ װי ער פאַרלאָזט קײנמאָל ניט דאָס װאַסער, בּלײיבּט בּיי אים אויפן גאַנצן לעבּן זיין רודער:עק און די אויטװויי= גיקסטע זשאַבּרעס צוזאַמען מיט זי לונגען, זיין אַנטװיקלונג בּלײיבּט אַלואָ שטיין אויף דער מדרגה פון אַ שלײיערל פון די העכערע מינים אַמפיבּיעס. /

גאַנץ ענלעך געבּויט זײנען די שװאַרצע שלײערלעך פון פאַרשײדענע מינים אַמעריקאַנישע טריטאַנען, װעלכע װערן אָפט געהאלטן אין אַקװאַריומס אוך האָבּן דעם נאָמען אק ס אָ לאָט לן זיי פאַרמערן זיך אפילו אין דעם דאָזיקן גיטפּנר: ענדיקטן צושטאַנד פון זייער אַנטװיקלונג, וװען מצווינגט זי אָבּער אַריבּערצוגײן צו דעם לעבּן אוף דער יבּשה, פאַרלירן זײ דעם רודער:עק און די אױסװײניקסטע זשאַבּרעס און װערן פּונקט אַזעלכע אַנטװיקלטע אַמפיבּיעס, װי אונזערע טריטאָגען,

אין דעם הייסן גאַרטל פון דער אַלטער און נײער װעלט לעבּן פאַרשײדענע מינים אַמפיבּיעס אינגאַנצן אָן פיט און האָבּן דעריבּער די געשטאַלט פון ווערים, זי לעבּן אַלע אונטער דער ערד און זײיערע קליינע אײגעלעך זיינען בּאַהאַלטן אונטער דער הויט, י אין דעם שטײנקױלן:פּעריאָד האָבּן אויף דער ערד געלעבּט אױסטערלישע בּרואים, קרובים פון די היינטיקע עקעדיקע אַמפּיבּיעס--ס ט עג אָצ עפ אַלן, אייניקע פון זיי זיינען געווען משונה גרויס; מיהאָט געפונען פון זײי שאַרבנס בּיו 1,8 מ, די לענג, צווישן די שייטל-בּיינער איז בּיי זיי געווען אַ לאָך, וואו סיאיז, ווייזט אויס, געזעסן אַ דריט אויג,

מטער קלאַס. פיש.

װאַרבּלדיקע בּעלי-חױם מיט ניט קיין שטענדיקער טעמפּעראַטור פון קערפּערן דאָס רוב

בּאַדעקט מיט שופּן און עטעמען אַלעמאָל מיט זשאַבּרעס; די ענדגלידער זװערע, אוים

זו זוגען דאָ, זײגען געפּאָרטע פלוספעדערן און אוה דער מיטעלער ליניע פון קער. פּער---אומגעפּאָרטע פלוספעדערן; לוגן דאָס רוב אװער,

1 די פאָרם פון קערפּער. די פיש לעבּן אין װאַסער. דאָס װאַסער אין : -- 60 ;=

/ /

/ י 4

114 פיש

אָכּער געדיכטער פאַר דער לופט און לאָזט זיך דעריבער נאָך שװערער יו צעטײלן װוי די לופט, אין וועלכער עס חשווימען" די פייגל, דעריבער האָבּן די פיש דאָס רוב נאָך אַ סך אַ בּולטערע געשטאַלט פון אַ שפּינדל אָדער פון אַ שיף-קאַרפּוס איידער די פייגל = (פאַרװאָס?--זע אָבּער די פיש, װאָס וואוינען אויפן גרוגט, װי, למשל, דער אֶל. פיש, די קאַמבּאַלע א. אַנד), די דאָזיקע שפּינדלפאָרם װערט דערהופּט דערגרייכט דורכדעם, װאָס די פיש האָבּן ניט קיין בּאַוועגלעכן האַלו און דער גוף זייערער גייט אין דער גאַגצער בּרייט אַריבּער אין אַן עק (פאַרקערט אַלזאָ װי בּיי דאָס רוב אַנ2 דערע װאַרבּלדיקע בּעלי:חיים),

די בּאַוועגונג און די אָרגאַנען פון דער בּאַוועגונג. די אברים צום בּאַװעגן זיך בּיי די פיש האָבּן אַ פלאַכע פאָרם, אַזױ װי די שטייערס און רודערס פון אַ שיפל, אויפן אָרט פון די פאָדערשטע ענדגלידער בּיי די אַנדערע װאַרבּל? דיקע בעלי-חיים האָבּן די פיש בּרוסט:פּלוספּעדעין אן אױפן אָרט פון די הינטערשטע--בּויך: פלוספע ד ערן, אַחוץ די דאָזיקע געפּאָרטע פלוספעדערן האָבּן די פיש געוויינלעך נאָך דערצו אומגעפּאָרטע פלוספעדערן---אויפן רוקן, אויפן עק און אונטערן עק, די פלוספעדערן זיינען הויטיקע אַרגאַנען, וועלכע האַלטן זיך אוֹיף בַײױם גערנע אָדער װייכבּיינדלדיקע (כראָמזקע) שטראַלן; מיט דער הילף פון מוסקלען קע? גען זי װערן אױסגעשפּרײט אָדער צונויפגעלייגט, אויפגעשטעלט אָדער אַראָפּגעלאָזט, אַזוי װי די ענדגלידער בּיי פיש זיינען ניט אימשטאַנד צו כאַפּן די רויבּ, װערט די דאָזיקע אַרבּעט געטאָן וי בּיי די שלאַנגען) מיט דער הילף פון דעם מוֹיל, װאָס אין זייער צוגעפּאַסט דערצו אַדאַנק דער אײיבּערשטער קינבּאַק, װעלכער קען זיך װײט ארויסרוקן, | אַ פיש איז אימשטאַנד רואיק צו שווימען אין װאַסער, אויף װעלכן אַרט עף וויל, דערפון איז געדרונגען, אַז דער קערפּער פון אַ פיש מוז תּמיד ועגן פּונקט אַזֹי: פיל, וי די מאַסע פון װאַסער, װאָס ער שטױסט אַרוֹיס (װאָס װאָלט געשעען, ווען דער קערפּער װאָלט געווען לייכטער אָדער שװערער וי דאָס װאַסער?). װױבּאַלר אָבּער דער פיש װערט געטראָגן פון דעם װאַסער, מעגן זיינע ענדגלידער זיין שװאַ2 כע. זי זיינען קודם:כּל די שטייערס, דורך װעלכע דער פיש קען ענדערן די ריכ? טונג פון דער בּאַװעגונג, װי נאָר ער וויל. די פלוספעדערן פון רוקן און פון אונטערן עק (װוי אויך די װערטיקאַל שטייענדיקע פלוספעדערן פון עק) האָבּן די זעלבּיקע בּאַ? דייטונג, װאָס דער קיל פון אַ שיף: זיי פאַרגרעסערן דעם װערטיקאַלן פלאך פון דעם פיש און העלפן אים אַזױ?אַרום צו האַלטן זיך פעסט אין װאַסער,

דער אייגנטלעכער אִר= גאַן צום בּאַװעגן זיך איז דער עק און זיין פלוספעדערן ווען מזאָל נאָכקוקן אַ שנעל שווימענדיקן פיש, קען מען זעען, אז די בּאַװעגונג זיינע : פאָראויס קומט פאָר בּלױן | א מיט דער הילף פון די שטאַר? דער סקעלעט פון א פיש . !קע זעץ מיטן עק אױף רעכטס

י ר : : ָּ י

פיש | 115

און אויף לינקס. די וויכטיקייט פון דעם עק אַלס אַרגאַן פאַר דער בּאַװעגונג דערי | קלערט אונז אויך די גרייס זיינע און זיין קראַפּט (פאַרגלייך מיט דעם עק פון אנ

דערע װאַרבלדיקע בּעלי:חיים), דעריבּער בּאַשטײט ער בּלון פון מוסקלען (אַחוץ דעם חוט:השדרה, אויף וועלכן ער האַלט זיך), װאָס ציען זיך לענג:אויס אין פיר גרויסע ראַנדן סאמע בּיזן קאָפּ (דאָס קען מען לײיכט נאָכזעען אף אַן אָפּגעקאָכטן אָדער געװיאָנדלטן פיש), די דאָזיקע מוסקלען זיינען צונויפגעזעצט פון זײיער אַ סך אין דער קווער געשטעלטע פלייש-בּלעטלעך, ועלכע צעפאַלן זיך בּייט קאָכן, אין זי -געפינט מען אָפּט נאָך קליינע בּיינדלעך--די מוסקל-בּײגער,

3 דער שווימפּענכ ע ר מוו אױך שפילן א װויכטיקע ראָלע בּיי דער בּאַװע= גונג פון די פיש, דאָס איז אַ הויטיקער צווייענדיקער בּייטל אונטער דעם חוט:השדרה, וועלכער איז שטענדיק שטייף אָנגעפילט מיט לופט; ער איז אָדער אינגאַנצן פאַר? שלאָסן אָדער פאַרבּונדן דורך אַ בּאַזונדער קאַגאָל,. דעם אַזױגערופענעם לופט:קאַ= 'גאַל, מיט די געדערים. ווען די מוסקלען ציען צונויף די וענטלעך פון דעם פּעג5 יכער, ווערט די לופט דערינען צונויפגעפּרעסט. דער פיש שטױסט דאַן אַרוס יינ יקער װאַסער, וי פריער, זיין ספּעציפישע װאָג איז פאַרגרעסערט געװאָרן אוֹן ער הײצּט דעריבּער אָן צו זינקען. פאַרקערט, ווען דער פּענכער ציט זיך װידער פונאַנ: דער, הייבּט זיך אויך דער פיש אויף אַרפצוצו, מערקווירדיק אין אָבּער, װאָס בּײ אַ סך פיש פעלט אינגאַנען דער שװימפּענכער; למשל, די האַיפישן האָבּן אים גיט, און פונדעסטוועגן קענען זיי גאַנץ לייכט אַראָפּנידערן אין די גרעסטע טיפענישן און -פּונקט אַזוֹי לייכט ווידער זיך אויפהייבּן אַרױפצוצו,

4 דער ס ק עלע ט איז בּיי דאָס רוב פיש אַ בּײינערדיקער; בּיי אַנדערע מיגים ?אָבּער בּלייבּט ער דעם גאַנצן לעבּן װײכבּיינדלדיק (כראָמוקע),

ט די עטעמונג און די בלוט:צירקולאַציע. װען מלאָזט שטיין װאַ: סער אין אַ גלאָז אַ לענגערע צייט, זעט מען, אַז אוף די ווענטלעך פון גלאָז זעצן זיך אָפּ קלייגיטשקע לופט:בּלעזעלעך--אַ סימן, אַז אין דעם װאַסער אי (צעלאָזן לופט, די דאָזיקע לופט דינט דעם פיש צום עטעמען. דער אָרגאַן פון עטעמען איו-- די זשאַ בּרעס. די זשאַבּרעס ליגן אויף בּיידע זייטן קאָפּ, זי בּאַשטײען פון 23 גערנע בּויגנס---זשאַבֹּר ע-בויגנס, וועלכע זיינען פון אױסן בּאַזעצט מיט צויי -ראַנדן זייער צאַרטע בּלעטעלעך--זשאַבֹּר ע=בּלעטעלעך. אויף דעם אינװײיניקסטן קאַנט האָבּן די זשאַבּרעס דאָס רוב האָרנדיקע ציין אָדער שטעכערס, ועלכע לאָן ניט, אַז די האַרטע טיילן, װאָס קומען אַרײן מיט דעם װאַסער צום עטעמען, אָלן צוקומען צו די זשאַבּרעס:בּלעטעלעך (זע הערינג). די בּייגערנע זשאבּרעידעקלעך, װאָס זיינען דאָ בּיי דאָס רוב פיש, שיצן די זשאַבּרעס קעגן שעדיקונגען פון איסן בּיים הינטערשטן קאַנט זיינען די זשאַבּרע:דעקלעך ניט צונויפגעװאַקסן מיטן לייבּ, אַזױ אַז צװישן זי און דעם קערפּער בּלייבּט אַ גרויסער שפּאַלט--די זשאַבּרע:עפע: גונג

סאַמע הינטער די זשאַבּרעס געפיגט זיך דאָס האַרץ, װאָס בּאַשטײט נאָר פוֹן

!א פּאָדערקעמערל און אַ האַרצקעמערל, דאָס האַרץ טרײיבּט דאָס בּלוט אין די זשאַב2

ירע -בלעטלעך אַרײן, אַזוֹ װי די דאָזיקע בּלעטלעך זיינען מאָדנע דין אין צאַרט, קען --- 83 =

116 פיש

דורך זיי פאָרקומען די עטטמונג: די קױלנ זייער פון דעס בּלוט גייט אַרױס דרויסן און אין בּלוט גייט אַריבּער דער זױערשטאָף פון דער לופט, וועלכע איז צעלאָזט אין װאַסער,

דעריבּער דאַרף דאָס װאַסער, װאָס בּאַ2 : 0 שווענקט די זשאַבּרעס, שטענדיק געבּיטן ווערן, 2 2 דער פיש שעפּט אָן װאַסער מיטן מול, לאָזט דער קאָפּ פון אַ פיש יי הערינג), געעפנט עס דורך דורך די זייטיקע זשאַבּרע:שפּאַלטן כּדי צו װײזן די זשאַבּרעם,

פאַרבּיי די זשאַבּרע:בּלעטלעך, בִּיז עס גייט װוידער אַרױס דרויסן דורך דער זשאַבּרעש עפענונג, = אַזױפאַרום ווערט די גאַנצע צייט אָנגעהאַלטן דער אָטעם:שטראָס, הינטער די לעצטע זשאַבּרע:שפּאַלטן ליגט נאָך אַפּאָר זשאַבּרע:בּויגנס, שוין אָן זשאַברע= בּלעטלעך, נאָר בּאַזעעט פון דער איגװײניקסטער זייט מיט ציין, די דאָיקע פּאָר זשאַבּרע:בויגנס נעמט אַרוֹם פון אונטן דעם שלינג און הייסט דעריבּער אונטערשטע שלינגפּאָר זי דינט אַיינצוהאַלטן די רױבּ בּיים אַראָפּשלינגען (זע אָבּער בּיי קאַרפּן),

דער אָטעם:שטראָם, װאָס גײט כּסדר דורך פאַרבּיי ‏ די זשאַבּרעס, ציט אַרױס פון דעם בּלוט אַזויפיל װאַרימקײט, אַן די פיש קענען ניט האָבּן קיין שטענדיקע טעמפּעראַטור פון קערפּער (קאַלט= בּלוטיקע בּעלי:חיים), דעריבּער האָבּן זי ניט קיין שוץ אַיינצוהאַלטן די װאַרימקײט,

6 די קערפּערבאַדעקונג. דער קעפ. פּער פון פיש איו דאָס רוב בּאַדעקט מיט שפּן, אין זעלטענע פאַלן--מיט גרעסערע בּיינערנע פּלעטלעך 6 אָדער גאָר אינגאַנצן נאַקעט. די שפּן ליגן אי אַזשאַבּרע-בּױגן, געשניטן אין דער בּער אַנאַנד אַזױ וי דאַכציגל און זיינען קיב קווער, מיט צווו זשאַבּרע-בּלעטלעך. ווענדט אַהינטער, זי שטערן דעריבּער ניט דעם פיש אין זיין בּאַװעגונג פאָר= אויס, אויך דער שליים, װאָס בּאַדעקט דעם קערפּער פון דעם פיש, העלפט אים מיט זיך לייכט צו גליטשן דורך דעם װאַסער,

? די חושים. שוין אין דער טיף פון עטלעכע מעטער הערשט אין דעם װאַסער אַ האַלבּטונקלקײט. דעריבּער זיינען די אויגן בּיי אַ פיש געויינלעך מאָדנע גרויס און דאָס שװאַרצאַפּל זײיער בּרייט (פאַרגלייך מיט דער סאָװע און מיט דער קאַץ), די װיעס, װאָס שיצן די אױגן בּיי די בּעלי:חיים אויף דער יבּשה דערהױפּט קעגן שטױבּ, פעלן דאָס רוב בּיי פיש. קין אױיסװײניקסטן און מיטלסטן אויער האָבּן ניט די פיש (פאַרגלייך מיט דעם ים=הונט און מיט דעם װאַלפיש), די נאָז האָט ניט קיין שום שייכות צו דעם פּראָצעס פון עטעמען (װי דאָס איז בּיי די בּעלי:זיים, וועלכע עטעמען מיט לופט), זי בּאַשטײט דעריבּער נאָר פון צוויי גריבּעלעך בּיים עק קאָפּ, דורך וועלכע דאָס װאַסער גייט אַרײן און אַרױס, אַלס חוש-המישוש דינען דעם פיש דערהויפּט די ליפּן, וועלכע האָבּן נאָך אָפּט זייער שפּירעװדיקע חװאָנסעלעך". ווען מזאָל בּאַטראַכטן אַ פיש, קען מען לײיכט בּאַמערקן אַ טונקעלע ליניע, װאָס ציט

-- 63 --

בגערדיקע מיש, דער קאַרפּ | 117

זיף אין דער מיט פון ישדער זייט פון קאָפּ פיון עק. די דאַיקע ליניע נעמט זיך דערפון, װאָס די שופן פון דעם דאיקן האָנר זייגען דורכגעצויגן פון קלייגע קאַנאַלמעלעך. צו די דאָזיקע קא= נאלכעלען- ציען זיך גערוון-פעדים. די דאזיקט ליניע בי די זייטן האַלט מען דעריבער פאה דעם טָרגאָן פון אַ חוש, װעלכער פעלט אוגז און װאָס מיר קענען אים בנך דערוויילע ניט, ער מון, 8 שפּ פון דער וייזט אויס, דיגטן דעם פיש צו שפירן : קראַפּט פון דעם װאַ: לעס - פאנאלטט, סער:דרוק, -

8 די פרוכפערונג די פיש לייגן. דאָס רוב אייער (רױגן). די עלטערן זאָרגן זיך בּכלל גיט ועגן דעם גורל פון די געלייגטע אייערן דערצו דאַרף מען נאָף נעמען אין אַכט, אַז טויזנטער אייער און יונגע פישלעך װערן פאַױטיליקט פון רויבעף און אַז צװישן די פיש גופא, װעלכע זעען אויס, דאַכט זיך, אַזעלכע שטילינקע, גײט אַ שטענדיקע גלוטיקע מלחמה, -- װעט אונו שוין ניט זיין קיין חידוש, - פאַרװאָס די חזי פון אַ פיש לייגט פאַר אַמאָל אַזאַ מאַסע איײעלעף

טער סדר, בײנערדיקע פיש,

דער קאַרפּ, (90--40 סממ, די לענג).

די ק אַר פּן לעבּן אין סאַזשלקעס, אָזערעס און טייכן, פאַר זייער געשמאַק פלייש ווערן זיי אָפט געהאָדעװעט פון מענטשן װי שטוביקע בּעלי:זיים, דערפון נעמען ויךף די פּאַרשיידענע מינים קאַרפּן; בּאַזונדערס גרויס איז דער שפּיגלקאַרם, וועלכער האָט װײיגיק שופּן, :

דער קאַרפּ איז אַן אַלצפ ר עס ער גרינע פלאַנצטיילן, דער שלאַם מיט כֹּל. ער'ליי פוילעכץ און די קלייגע װאַסערבּרואים,---דאָס איז זיין שפּייז, די קאַרפּן, װאָס ווערן געהאַלטן פון דעם מענטשן, גיט מען צו עסן פאַרשײדענע אָפּפּאַלעכצן פון דעם מענטשנט בּאַלעבּאַטישקײט, אַרבּעס, בּאָבּ וכּדומה,

דער קאַרפּ דאַרף דעריבּער ניט זיין אַזאַ גיכער שווימער, װי אַ רויבּפיש (למשל דער העכט), דערפאַר איז זיין קערפער אַ בּיסל אומגעלומפערט, מאַסיו,

אַזוי װי ער דאַרף ניט כאַפּן, גיט אַיינהאַלטן און ניט אַראַפּשלינגען קיין גרע: סערע רױבּ, איז דאָס מויל בּיי אים שמאָל און אָן ציין, כּדי צו פאַרדײיען פלאַנציקע שטאָפן, מוז מען זי אַפּריער גוט צעקייען. דעריבער זיינען די ציין אויף די אונטער. שטע שלינגבּייגער מיט ברייטע קריינדעלעך, אַזױ וי בּיי די וויגעדיקע פלאַנצפרעסער,

די פליישיקע ליפּן אוֹן גאַזונדערס די װאָגטן דינען דעם קאַרפּ אָלט טאָם;אָר. גאַן בּיים נישטערן אין שליים, | : צוליבּ זיין שפּיין האָט דער קאַרפּ ליב אױפצוהאַלטן זיך אין װאַסערן, װאָס זיינען רייך מיט געוויקסן, אַגכ געפיגט ער דאָרטן אויך גענוג פּלײשװאַרגן װאָרים אַ רייך פלאַנצלעבּן האָט אַלס פּועלפיוצא אויך אַ רייך לעבּן פון בּעלי:חיים (פאַרװאַ?, ווייטער דאַרף דער קאר האָבּן צום לעבּן אַזעלכע װאַסערן, וואו עס זייגען ן פאַראַן

--= 63 =

118 אַנדערע פּיש פון דעם קאַרפּן-מין. רער העכש

טיפע גיט-פאַרפרירנדיקע ערטער, אין װעלכע ער זאָל זיך קענען בּאַהאַלטן אויף ווינטער, | |

דעם קאַרפּס שונאים, פון דעם אײעלע ביזן טױט איז דער אומבּאַװאָפ? טער קאַרפּ אַרומגערינגלט מיט סכּנות. טייכהינט, װאַסער:ראַצן, װאַסצר-מייז, פיש-אָד= לערס, פיש:כאַפּערס און אַ סך אַנדערע װאַסער:פייגל, וי אוך ררבּ-פיש לאָקערן שטענדיק אויף זיין לעבּן,

װי בּיי דאָס רוב פיש איז אוֹיך בּיי דעם קאַרפּ די פאַרבּ פון דעם רוקן ושװאַרץ: גרוי בּיז שװאַרץ:בּרוין) אַ סך טינקעלער װי די פאַרבּ פון די זײטן און דעם בּיך. אַדאַנק דעם װאַרפט ער זיך ניט אַזױ אין די אויגן די פיינד איבער אים, װאָס בּאַ מערקן אים ניט אוֹיף דעם טונקעלן גרונט, און די פיינד אונטער אים, װאָס שידן אים ניט אָפּ פון דעם העלן פאָן פון הימל, פונדעסטװעגן אין די דאָיקע טאָפלטע בּאַפּאַרבּונג נאָר אַ שװאַכע סגולה קעגן די שאַרפזיכטיקע רויבּער,

נאַר אַדאַנק זיין שטאַרקער פאַרמערונג אִיז דער קאַרפּ אימשטאַנד צו דער האַלטן זיין מין, אַ גרויסע זזי" פון אַ קאַרפּ לײיגט בּיו 709,000 אייער פאַר אַמאָל,

אַנדערע פיש פון דעם קאַרפּןמין,

דער ק א רע ש איז אַזױ ענלעך אויף אַ קאַרפּ, אַז מיקאָן אים אָנרוֹפן זאַ קאַרפּ אַן װאַנסן, אַ קינסטלעך אױסגעהאָדעװעטער מין קאָרעש איז דער אַלעמען בּאַקאַנטער גאָלד פיש, װאָס שטאַמט פון כינע, | דאָס ר ויטאייג ל (וייספיש אָדער פּלאָטקע) לעבּט דאָס רוב אין פליסנדיקע װאַסערן און איז איינער פון אונזערע פאַרשפּרײטסטע פישן, אַװי װי עס שפּיזט זיך דערהױפּט מיט פליישװאַרג, שווימט עס אַ סך בּעסער פאַרן קאַרפּ און זיינע שלינגציין האָבּן. שפּיציקע קריינדעלעך,. דער שלייען האַלט זיך צום ליבסטן אויף אױף אַ שלאַמיקן גרונט, וואו ער גראַבּלט זיך און נישטערט פוילעכץ פון בּרואים און פּלאַנצ. שטאָפן, בּהסכּם מיט אַזאַ שטייגער לעבּן האָט ער, אַזױ װי דער קאַרפּ, פליישיקע ליפּן מיט ‏ װאָנסן און שלינג:ציין מיט בּרייטע קריינדעלעך, |

2

דער העכט,

דער העכט, װאָס זיין פלייש איז בּאַזונדערס בּאַליבּט בּיי דעם מענטשן, איז דער געפערלעכסטער רויבּפיש פון אונזערע זיסע װאַטערן, אַלע בּרוֹאים, וועלכע ער קײַן נאָר בּייקומען, פאַרשלינגט ער, זייער װײניק פֿיש קענען ביישטיין קעגן אַ דער= װאַקסענעם העכט, װאָס דערגרייכט ביו } מעטער אין דער לענג און װעגט בּיז 15 קלג, כּמעט דעם גאַנצן טאָג לוגט ער אומבּאַװעגלעך צװישן די װאַסערפלאַנצן אויף זיין רױבּ, אַדאַנק דער פאַרבּ פון זיין קערפּער (גרינלעך מיט טונקעלע פּאַסן אָדער פלעקן), איז אים דאָרט גאַנץ שווער צו בּאַמערקן, דער לאַנג אויסגעצויגענער לײבּ און דער צוגעשפּיצטער קאָפּ גיבּן אים די מיגלעכקייט שנעל דורכצושניידן דאָס װאַסער, מיט זיין בּרייט געעפנטן מויל, װאָס איז ענלעך אױף דעם שנאָבּל פון אַ ענטל, כאַפּט ער גיך זיין קרבּן, אַנטרינען װעט שוין דער קרבּן בּשום אופן ניט, װאָרים דאָס מויל בּיים העכט איז בּאַזעצט מיט שטאַרקע צין, פאַרבּוױגענע. אַהינטער. (פאַרגלייך מיט שלאַנגען), די רויבּ װעהט אַראָפּגעשטופּט מיטן קאָפּ אַראָפּ (פֿאַרװאָס?) אין דעם בּרייטן

1

' . , 2 י י ;: 0 4 8 ; = : ; 7 י / : יי ; א=יוין 54 פאאאשאנ /+ - 2' } : | 1 11 ר א א עיקָי 2 גי 2 ,

דער למקם, דער הערינג 109

שלינג אַרין, פאַרבּײי די שפּיציקע ציין פון זיי שלינגפייגער. אַזו. וי בּיי אַלע פלייש. פרעסער, איז דער קאַנאַל פון די געדערים בּיים העכט אַ קורצער,

דער ס אָ ס האָט ניט קײן שופּן און אַזֹי װי אַלע בּאַװאױנער פון דעם שלאַ: מיקן גרונט איז ער געפאַרבּט אין אַ טונקעלן קאָליר, די גרייס זייגע (גיז 4 מ.) און זיין קראַפּט, װי אוֹיך דאָס בּרייטע מויל, בּאַװאָפנט מיט ציין, וייזן, אַז ער אי אַ געפערלעכער רויגער, די שװאַכע ראיה פון זיינע משונה קלייגע אויגן ווערט געדעקט דורך דער הויכער שפּירעװודיקייט פון זייגע װאָגסן, זיין פליש װערט קנאַפֿטואס

יי

| - געשעצט.

דער 8 אַ ר ש (אָקון), װעלכער געפינט זיך אין אַלע קלאָרע װאַסערן, אין איך אַ סך אופנים ענלעך אױף דעם העכט, און אױן מיט דער פאַרב פון זין קערפּעף. ווען מיזאָל א בּאַרש אַרײגלאָזן צוערשט אין אַ טונקעלער כֹּלי מיט װאַסער און דערנאָף אין אַ העלער, װעט מען גלייך בּאַמערקן, װי גיך ער קען בּײטן זין פאַרבּ (װאָס פאַר אַ בּאַדײטונג האָט עס), גרעסערע רבפיש דערװעגן זיך גיט אָנצופאַלן אויף אים, װאָרים אין דער ערשטער רוקן-פלוטפעדער האָט ער שאַרפע שטעכערס און אויף די זשאַבּרעס:דעקלעף זייגען בּיי אים שטעכעדיקע. |

זייער ענלעך אויף דעם בּאַרש איו דער צ אַ ג דע ר; ער האָט אָבּער א שלאָג. קערע געשטאַלט, ער לעבּט אין טייכן און אָזערעס און איז זייער א געשמאַקער פיש.

ער לאקס, (בּיו 1,9 מ. די לענג),

דער ל אַ ק ס איז, אַזוֹי װי דער העכט, אַ פלײישפרעסער; ער האָט אַן איס; געצויגענעם קערפּער און אַ בּרייט מויל, בּאַזעצט מיט ציין. אַוֹי וי ער לעבּט אין פרייען װאַסער, איז ער געפאַרבּט װי דער העריגג: דער רוקן בּלוי:גרין, די זייטן און דער בּויך -- זילבּער:וײיס, ער װאוינט אין די צפונדיקע ימען. אַזֹי װי זייגע איער אנטוויקלען זיך גאָר אין קלאָרן, קילן און מיט זױערשטאָף רייכן װאַסער, װאַנדערט ער אַלע יאָר אַװעק פון די ימען אין די גרויסע טייכן אַרײן, שפּרינגט אַריבּער די שטראָם:שװעלן און די װאַסערפאַלן און קומט צו צו די קילע װאַלד:טײכלעך. אָפּגעלײגט די אייער, קערט ער זיך וידער אום אין ים אַרײן, ואוהין עס גײען אים אויך נאָך זיינע יונגע פישלען, דאָס פלײיש פון דעם לאַקס איו רױיטלעך און װערט געשאַצט. זייער הויך,

אין די װאַלד:טײכלעך און די קלאָרע פליסנדיקע סאַזשלקעס לעבּט די מונטערף. פ'אָ ר על, איר שופּנקלײד (דאָס רוב מיט שװאַרצע און רויטע פלעקן) איז העל אָדעף. טונקל געפאַרבּט, געווענדט אָן דעס אָרט, וואו זי האַלט זיך אויף, די פאָרעל אין אַן. אמתער רױבּער, וועלכער יאָגט אָן רחמנות די קליינע װאַסער:ברואימלעך, |

דער הערינג, { (90--29 סטמ, די לענג).

פון דעם הערינג האָבּן חיונה הונדערטער טויזגטער מענטשן --- פישער, שיפסט. לייט, סוחרים, שיפבויער, בּאָנדערס א. אַז. וו אין צפון און מיטל-אייראָפּע קען אים --- 88 --

דעד הערינג | = 0פן

יעדער איינער, אוב ניט פרישערהײט, איז געזאלצן אָדער געפּעקלט, גערױכערט. (געװויאָנדלט -- פּיטלינג), = געמאַראַנירט, אָדער געבּראָטן און געװייקט אין עסיק. אין האַנדל.- זיינען פאראן פֿאַרשיידענש סאַרטן הערינג מיט פֿאַרשידענע נעמען; אַזֹי, . למשל, הייסן די יונגע הערינג (גייען 3--4 אין פונט)--מאַטיס, די אױסגעװאַקסענע, וועלכע האָבּן נאָך ניט אַרױסגעװאָרפן די רויגן -- פולסן (2 אין פונט; אַ בּעסערעף . סאָרט); די, װאָס האָבּן שוין געלייגט די רויגן.--האַליאַקעס (פּוסטע--אָן מילך און אָן רוגן; אַן ערגערער סאָרט). | אי

דער הערינג באגעגנט זיך אין משך פון אַ גאַנצן יאָר אין |אַלע טיילן פון די צפונדיקע ימען, אין פרייען ים (ים:הערינג) און ביים ברעג (3רעג:הע? רינג)

אַזִוי װי דער הערינג האַלט זיך שטענדיק אין די פריע אי בּערשטע װאַסער:שיכטן, איז זיין פארבּ בּלוי:גרין, צום קאֲליף פון דעם יםװואַסער (שוצפאַרבּ, פאַר: גלייך מיט דער בּאַפאַרבּונג פון די גרונט:פיש, װי דער העכט און דער בּאַרש), אין די דאָזיקע ואַ: דער העריגג און די קילקע (לינקם). סער:שיכטן געפינט דער הערינג | זיין שפּייז, װאָס בּאַשטײט פון אַלערלײ קליינע בּרואימלעך, וועלכע שווימען אין װאַ: סער, בּאַזונדערס פיל פּאַרצערט ער די קלייניטשקע רודערפיסיקע קרעבּסעלעך, וועלכע קלייבּן זיך אָפּט צוזאַמען אין אַזעלכע גװאַלדיקע מאַסן, אַז זי גיבּן צו דעם װאַסער אַ רויטע פאַרבּ אויף אַ שטח פון אַ סך קװאַדלאַט-מײלן, אַזױ װי די דאָזיקע בּרואים= לעך זיינען זייער קליין (כּדי אָנצופילן דעם מאָגן, דאַרף זיי דער הערינג אויפעסן אַ 08 שטיק), מון ער זי כאַפּן מאַסנװײז. ער כאַפּט זי מיט דער הילף פון אַ בֹּאַ. זונדער מין זנעץ", וועלכע ,בּאַשטײט פון לאַנגע בּיינדעלעך, בּאַזעצטע מיט ציינדעלעך, אויף דער אינװײניקסטער זייט פון די זשאַבּרעבּױגנס. װען דער הערינג שעפּט אָן װאַסער צום עטעמען, װערט דאָט װאַסער, אײדער עס קומט צו צו די זשאַבּרע; בּלעטעלעך, דורכגעזייט דורך דער דאָזיקער נעץ אַזױ װי דורך אַ זיפּ, און די קליינע בּרואימלעך בּלײבּן שטעקן צווישן די ציינדלעך אַזױ װי צװישן די קאויגן" פון אַ פיטער+ . נעץ. צוליב דער שפּיין מוז דער הערינג אַלע טאָג דורכשווימען אַ מהלך:רב און אָפט אונטערנעמען ווייטע נסיעות, כּדי צו געפינען גענוג קרעבּסעלעך. דעריבּער איז דער הערינג אַ גיכער שווימער (אַ שלאַנקער קערפּער, גרויסע פלוספעדערן).

די אייער פון הערינג זיינען שווערער וי װאַסער און זינקען דעריבּער אַרונטער, דער הערינג קען אַלזאָ ניט װאַרפן די רויגן אין אָפּענעם ים, װאו דער גרונט איז בּאַדעקט מיט דינעם שלאַם; װאָריט די איער װאָלטן אַיינגעזונקען אין דעם שלאַם און װאָלטן אומקומען צוליבּ מאַנגל אין זױערשטאָף,. דעריבּער זוכט דער הערינג צום . װואַרפן רויגן -- ערטער מיט אַ פעסטן גרונט, װי, למשל, די זאַמדבּענק אין אָפענעם

74 = - |

: מרובים, רער אָלפישׁ יט 7 ה /191.

ם און די בּרעגעס, צו אַזעלכע ערטער װאַנדערט דער הערינג אַלע יאָר אין ין אומגע. י הייערע מאַסן, | מיט אומגעדולד װאָרט דער מענטש אויף די דאַױיקע גסיעות פון די הערינג צו / װאַרפֿן רויגן און שטעלט זי פאַנדער אױפן וועג די נעצן זיינע. די צאָל פון די הערינג, װאָס װערן געפאַנגען א יאָר, שאַצט מען אין 10,009 מיליאָן, און די דאָיקע קאַלאַסאַלע מאַסע איז, לויט דער בּאַרעכענונג פון ספּעציאַליסטן, בּלויז |--2 פּראַצענט. פון דער גאנצער גוזמא דורכשווימענדיקע הערינג, אַ סך מער וי דער מענטש כאַפּט זיי, ווערן זי פאַרטיליקט פון שטאָקפישן, האַיפישן, װאַלפישן, ים:היגט און ים:פייגל, װוי גרויס אַלזאָ מוו שוין זיין זייער צאָל אין ים!

קרובים,

אין דער געזעלשאַפּט פון הערינג געפיגט זיך כּמעט שטענדיק דער שפּראָטו -

װואָס גייט אין האנדל דערהויפּט גערייכערטערהייט אונטערן נאָמען אקילער שפּראָט". (קילקע). דאָס, װאָס דער שפּראָט איז פאַר דעם דייטשן ים און פאַר די מעריבדיקע בּרעגן פון בּאַלטישן ים, אי די סאַרדיגקע פאַר דעם מיטללענדישן ים און פאַר די דרום-מערבדיקע ואסערן פון אײראָפּע, אין דיזעלביקע ימען לעכּט אוױך דער אַנטשאָאוס אָדער די עכטע ט א ר ד על ע. די דאָזיקע אַלע פישלעך װערן, אַזױ וי דער הערינג, אָן דחמנות געפאַנגען פון דעם מענטשן און גײיען. מאַסנװײז אין האַנדל . געזאַלצן, גערייכערט אָדער מאַרינירט אין אַליוגאײל,

דער אָלפיש. (בּיז 1,5 מ. די לעגג),

דער אָלפּיש לעבט אויפן גרוגט און איז דעריבּער געפאַרבּט טונקל, אָפּטמאָל אפילו -- אינגאַנצן שװאַרץ, זוכן עסן גייט ער אַרױס גײנאַכט, זיין שפײן גאַשטײט פון אַלערלײ ‏ װאַסער:בּרואים, טײלמאָל אפילו פון נבלה, זיין בּרייט מויל איז בּאַ: )2 זעצט מיט ציין, מיט זיין שלאַנגענפאָרמיקן 000:225=0 יא 0 קערפּער בּאַועגט ער זיך גאַנץ נישקשחדיק, אָבּער דאָך צו לאַנגזאַם, וועדליג פֿאַר אַ דויב:פיש, דעריבער טריײבּט ער ניט קײן 200 אד 0 0 געיעג, נאָר זוכט זיין רוב אין די האַ2 העלטענישן צווישן די װאַסערפלאַ:צן, אויס: ניצנדיק זײער גוט די פאָרם פון זיײן קערפּער,

פרוכפּערן פרוכפּערט זיך דער אַלפיש. זייער מערקװירדיק: אין האַרבּסט װאַנדערן / א די דערװאַקסענע אָלפישן אַװעק אין ים 4 אַרײן, וואו זיי לייגן אייער (געוויינלעך אין פאַרקערט: די ים:פיש גייען לייגן אייער אין זיב טייכן אַריין); פֿון די איער" גייען

== 67 - |

04 1

600: 7

חי 0

שי א

יי ר 6 ר דרװגאָדלריקער שטעכלינג,

1 אַרוֹס דורכזיכטיקע פישלעך, אָן אַ קאָליר, אין דער געשטאַלט פון לאַנצעטן (' וו בי : לעכווייז נעמט זייער פון די זייטן צונויפגעדריקטער קערפּער אַלץ מער אָן די שלאַנט - :גענפאָרם פון אַ אָלפיש (2--4); די דורכזיכטיקייט און אומקאַלירטקײט פון קערפּער / ! ווערט בּיסלעכװייז פאַרשוואונדן און עס קומען אַרױס יונגע אָלפישן. װי נאָר די מע / טאַמאָרפאָזע איז געענדיקט (אין דער צייט אין זייער גרייס -- 6 סטמ.), קומען זי צב. צו די בּרעגן, גייען אַרײן אין די טייכן און דאָ װאַקסן זי אויס,.

דער דרײנאָדלדיקער שטעכלינג, (4---9 סטמ. די לעגג).

1 דאָס דאָזיקע וי זילבּערל גלאַנציקע פישעלע איז זייער פאַרשפּרײט אין די זיסע. װאַסערן און אין די ימען. דער קערפּער אין בּאַדעקט ניט מיט שופּן, נאָר מיט פּאַנצער= .-בּלעטלעך, פאַר דער רוקן:פלוספעדער געפינען זיך דריי האַרטע שטעכערס, װעלכע | שטעלן זיך מאָמענטאַל אויף, וי נאָר עס ווייזט זיך אַ ספּנה, אַדאַנק די דאָזיקע שטע כערס האָט דער שטעכלינג װייניק שונאים (פרגל, מיטן אָקון), דערמיט דערקלערט. ‏ זיך אויך זיין שטאַרקע פאַרמערונג און זיין ווייון זיך אָפּט אין גאַנצע מאַסן, צו דער ! צייט פון װאַרפן רויגן בּוֹיט דער חער", וועלכער איז איצט געפאַרבּט העל:גרין (רוקן) און ! רוט (די אונטערשטע זייט), אַ נעסט פון װאָרצעלעך און װאַסערפלאַנצן, די גרייס װי |אַ וועלישער נוס, און גייט דאַן עטלעכע נקבות פון זיין מין צו לייגן אַהינצן אייער, | די אייער און שפּעטער אויך די קינדער װערן זייער אָפּגעהיט פון דעם פאָטער. די | דאָזיקע איבּערגעגעבּנקייט צו זיין געבּירט איז קיין חידוש ניט בּיי דער קליינער צאָל | אייער, װאָס די חזי" פון שטעכלינג לײגט, | . צוזאַמען מיט דעם דרײנאָדלדיקן שטעכלינג בּאַנעגנט זיך אױך דער נייג. נאָדלדיקער שטעכלינג. דאָס בײכל פון דעם װער" איז אין דער צייט ‏ פון װאַרפן רויגן געפאַרבּט אין סאַמעט-שװאַרץ, | דער טונ פיש לעבּט אין מיטללענדישן ים און דערגרייכט אין דער לענג בּין 4 מ, און אין װאָג בּיז עטלעכע הונדערט קלג, פרילינגסצייט קומט ער צום ברעג װאַרפן רויגן און ווערט דערבּיי געפאַנגען אין קאָלאָסאַלע מאַסן, דאָס פלייש װערט געטריקנט ‏ אָדער אַיינגעזאַלצן, אָבּער עס װערט גיך קאַליע און דאַן איז עס זײיער גיפטיק, צווישן די געציילטע פיש, װאָס זיינען אימשטאַנד צו פאַרלאָזן דאָס װאַסער

אויף אַ געוויסער צייט, איז דערהויפּט בּאַקאַנט דער פליענדיקער פיש ער האָט די. געשטאַלט פון אַ הערינג, נאָר זיינע ברוסט:פלוספעדערן זיינען זייער גרויס, צוגע= /פּאַסט צום פליען. װען ער װערט געיאָגט פון אַ שונא, גיט ער אַ שאָס-אַרױס פון װאַסער און, בּאַנוצנדיק די פלוספעדערן וי אַ פּאַראַשיט, שװעבּט ער אַ מעטער 200 ! איבּער די כװאַליעס. ער לעגט אין די ימען פון װאַרימען און מעסיקן גאַרטל,

י דאָס ים:פערדעלע האָט אַ אויסטערליש אויסזען צוליבּ זיין קערפּער, װאָס שטייט װערטיקאַל אין װאַסער, בּאַדעקט מיט אַ סך שטעכערס און פּוקעלעך; דער / משונהדיקער קאָפּ און דער פאַרקײלעכדיקטער עק אָן פלוספעדערן מאַכט זיין געשטאַלט. | נאָך אויסטערלישער. ווען ער שטייט אומבּאַװעגלעך צװישן די װאַסער:פלאַנצן, איז | אים זייער שווער צו בּאַמערקן, די אייער, װאָס די חזי" לײגט, קלײבּט דער װער?

: -- 68 --- |

די פּלאָגדערקע, דער שטאָקפיש 128

צונויף אין א בייטל, װאָס געמינט זיך בּיי אים אויף דער אונטערשטער זייט אין דער פּאָרם פון אַ גוז, דערינען אנטוקלען זיך די יונגע פישעלען.

? די פּלאַנדערקע אָדער דאָס קאָמבּעלע.

(230--90 סטט. די לענג).

די דערװאקסענט פֿלאַנדערקע האָט א שטאַרק אומסימעטרישן קערפּער, דאָס - װועט אוגז װועױן פאַרשטענדלעך, וטן מיר װעלן זיך אַ בּיטל נעענטער באקענען מיט דעם לעבנסשטייגער פון דעם דאַױיקן גרונט:פיש. די ינגע פלאַנדערקעס זײינען געבּויט סימעטריש, פּונקט אזי װוי אַלט אנדערע פישן, שווימען אויף דעם איגענעם אופן און זייגען פון פיידע זייטן אלצאיינס געפארכּט, װאָס מער זי װאַקסן אַבּער אונטער, אַלץ העכער וטרט זייער קערפער, אַלץ אָפטער און לענגער לײגן זײ זיך אויף דער לינקער זייט קערפּער, װעלכע איז גי דעם דערװאַקסעגעם פיש שטעגדיקץ צוגעקערט צו דעם גרונט פון ים, צוליב אַזאַ מין לאַגע בּאַנוצט דער פיש אַלץ יי ניקער דאָס לינקע אויג, בִּין עס װאַנדערט ביסלעכווייז אריבער איבּערן שטערן אויף דער רעכטער זייט, די בּאַפאַרפּונג פון דער חבּלינדער" זייט פאַרלירט איר פּאַדײיטונג און פאַרשװויגדטן די אַנדער זייט, פאַרקערט, נעמט אָן דעם קאָליר פון גרונט, אויס? ווייזנדיק בּרוין, גרוי אָדער שװאַרץ און געשפּרענקלט מיט רויט:געלע פלעקן, פּונקט װי דער שלאַמיקער אָדער זאַמדיקער דעק פון ים, װאָס איז בּאדעקט מיט מײערקעפּ; לעף און שטייגער, דערצו נאָך האָט די פלאַנדערקע אַ טבע צו פאַרגראָבּן זיך אין דעם שלאָס אָדער זאַמד, הגם די פלוספעדערן אויפן רוֹקן און אונטערן רוקן זייגען יי איר זייער לאַנגע, פונדעסטוועגן בּאוועגט זי זיך גאנץ לאַנגזאַם און קען כאַפן גאָר די װײיניק רירעוודיקע בּרואים פון ים;גרונט: קרעבסן, מושלען און ווערים זייגען איר װיכטיקסטע שפּייז, אין דײיטשן ים און אין בּאַלטישן אין די פלאַנדערקע דער הױפּט:געגנשטאַנד פון דער פישער",

דער שטאַקפיש, (בּיו 1,5 מ, די לענג),

פוֹן די אַלע גוטע זאַכן, װאָס דער רייכער ים גיט דעם מענטשן, אי קיינע ניט אַזױ וויכטיק װי דער שטאָקפיש. דער שטאָקפיש בּאַגעגנט זיך אין אַלע טיילן פון אַטלאַנטישן אָקעאַן און אין די דערבּייאיקע אינװייניקסטע ימען צװישן 400 און ?פֵ7 פון דער צפונדיקער ברייט. פּאַראַן צווייערליי שטאָקפישן--ים;שטאַקפיש און בּרע: שטאָקפּיש (אָדער דאָרשן). דער צװוייטער מין אין א סך קלענער און בּאַגעגנט ױך אין דעם פּלאַכן בּאַלטישן ים, די אומגעהייערע מאַסע שטאָקפישן װערט געפּאַנגען בי די לאָפאָדענער. אינזלען, און דערהויפּט בּיי ניופונדלענד, אויך גיי דעם מורמאַנעף בּרעג. די װאַסערן, װאָס בּאַשװענקען די דאָזיקע אומגאַסטפרײינדלעכע בּרעגן, װערן אין אַ געוויסער צייט פון יאָר פאַרפלײצט מיט מחנות פיש אָן אַ שיעור און אָן אַן ערך. און נאָך זי קומען אָן אַהינצו טויזנטער שיפן צו פאַנגען די װערטפולע הױב, דער אױסגעטרייבערטער פיש װערט צעשגיטן, געטריקנט אָדער אַײנגעזאַלצן אין פע. סער (לאַבּערדאַן) פון דעם לעבער װערט צוגעריכט לעבּער:טראָן, און די קעפּ מיטן

=-+/ 000 =

124 נאַנאָאידע פיש. דער שמער.

אינגעווייד ווערן איבּערגעאַרבּעט אין אַ ווערטפולן מיטל פעט צו מאַכן די פעלדעף (פיש:גואַנאָ). |

די שטאָקפישן קלייבּן זיך צונויף אין די דערמאַנטע ערטער ניט צו װאַרפן רויגן, װי דאָס טוען די הערינג, די איער פון דעם שטהקפיש זײַגען לײכטער פו" װואַסער און שווימען אויבּנאויף; זיי קענען אַלואָ געלייגט וערן אוֹיך אין אָפּענעם ים,. די שטאָקפישן קומען צו די בּרעגן דערפאַר, ווייל דאַ געפינען זיי לרוב זייער שפּײז, וועלכע בּאַשטײט בּיי די לאָפּאָדענער אינזלען דערהויפּט פון הערינג און בּיי ניופונד? לענד דאָס רוב פון אַ מין לאַקס:פיש, אָט די בּיידע מינים פישן קומען אַהערצו אויף.. צוליב דעם אייגענעם טעם: אין ד ער צייט װימלען די דאָזיקע װאַסערן פון רודער: פיסיקע קרעבסלעך, װאָס בּילדן די הױפּטשפּײן סיי פאַר די הערינג סיי אויך פאַר די דערמאָנטע לאַקס:פיש, אַז דער שטאָקפיש אין אַ געפערלעכער רױבּער, זעט מען בּאַשײגפּערלעך : ער איז אַ גרויסער און אַ שטאַרקער פיש, װאָס װעגט בי 20 קלג, (דער דאָרש וועגט בּלויו 38--4 קלג.), אַדאַנק זיין לאַנג אויסגעצויגענעם קערפּער אין ער אַ שנעלער שווימער. זיין מױל איז בּרײיט, בּאַװאָפּנט מיט אַ סך קלינע צין, דײ פאַרבּ פון רוקן און פון די זייטן איז גרינלעך אָדער בּרוֹין מיט טונקעלע פלעקן, דער בּוֹיך--ווייס, אויפן רוקן-זיינען דאָ דריי פלוספעדערן, אונטערן עק--צוויי, אויף דער אונטערשטער קינבּאַק--אַ גרויסער װאָנס, |

4

טער סדרי. גאַנאָאידע פיש.

דער סקעלעט מער אָדער װױניקער װױכבּײנדלדיק. די שופּן אָדער די בּױנערנע בלעט- לעך זײגען איבּערגעצויגן מיט עמאַל. די זשאַבּרעס האָבּן דעקלעך,

דער שטער, (בּיו 6 מֿ. די לענג).

דער שטער בּאַוואוױנט אַלע אײראָפּעאישע ימען, אַחוץ דעם שװאַרצן און קאַס: פישן, אָבּער צו לייגן רױיגן גייט ער אַװעק אין די טײיכן,

דער װײכבּײינדלדיקער (כראָמזקער) סקעלעט אין אַ צו שװאַכער אָנהאַלט פּאַף זיין קערפּער. אַ געוויסע פעסטקייט בּאַקומט ער אָבּער דורך די בּיינערגע שילדלעך, וועלכע בּאַדעקן די הויט און זיינען איבּערגעצויגן, אַזױ װי אונזערע ציין, מיט עמאַלי די פלוספעדער פון דעם עק אין בּיײי דעם שטער ניט סימעטריש. טאַפּנדיק מיט ד5 װאָנטעלעך, זוכט דער שטער אין שלאַם און אין זאַמד זיין שפּייז (ווערים, שלייערלעף פון אינטעקטן און קלייגע פיש),. דאָס אָנצײנערדיקע מויל, װאָס ליגט אויף דער אוג? טערשטער זייט פון דעס צוגעשפּיצטן קאָפּ, קען זיך אויסשטרעקן פאָראוֹיס אין דער געשטאַלט פון אַ טרײבּל, פון דעם שטערס רויגן ריכט מען צו דעם קאַװיאַר,

דער בּעסטער קאַװיאַר איז דער רוסישער אָדער דער אַסטראַכאַנער, װאָס מיבּאַקומט דערהױפּט פון דעם פיש הויזן, וועלכער לעבּט אין קאַספּישן ים און אין שװאַרצן און אין די טייכן, װאָס פאַלן אין זי אַרײן, די לענג פון דעם הויזן דערגרייכט בּיז 9 מ, פון זיין שװימפּענכער מאַכט מען פישקליי, װאָס אין בּאַקאַנט אין האַנדל אונטערן נאָמען ײהױזנבּלאָזן". | |

אין די רוסישע װאַסערן בּאַגעגנט מען, אַחוץ דעם הױזן, נאָך פיר אַנדערע

-- 70 -- י .2

! און גיבּן -צו דער הויט אַ געקערנ

דער בּלויער האַיפיש, 190

מינים שטערפיש: דעם רוס שן ש: עױ, דעם שער :1 ש (פעויוגע), דעם שיפ און דעם ש ט ער לע ט. דער שטערלעט איז איינער פון די ווערטפולסטע פיש, וועלכע לעבּט אין די זיסע װאַסערן, די רוסישע גאַנאָאירע חיש גיבּן חיונה אַ טך טױזנטער מענטשן,

ער סדר, האַיפּישן און סקאטן.

דער סקעלעט איז אַ װײױכבּױגדלדיקער, די זשאַבּרעס אָן דעקלעך. די שפּאַלטן פון רי זשאַבּרעס זױנען דרויסן פּרײ געעפנט. דאָס מויל לינט אין דער קװער.

דער בּלויער וזאַיפיש, (בּיו 5 ,4 מ, די לענג).

דער דאָזיקער ריזעדיקער פיש װאוינט אין די װאַרימע און מעסיקע ימ זען, אָבּער אין דעם דייטשן ים און אין דעם בּאַלטישן איז ער ניטאָ, די פאַרבּ פון דער אייבּער: שטער זייט איז זייער אַ שיינע, אַ בלויע װי שיפערשטיין, די שופּן זיינען וי ציינער

טן אויטוען. דער סקעלעט בּלײיבּט אויפן גאַנצן לעבּן

אַ װײכבּיינדלדיקער (כראָמזקער). פאַר אַ בּעל:חיים אויף דער יבּשה װאָלט אַואַ סקע= לעט ניט געקענט געמאָלט זיין (ער װאָלט ניט אױסגעהאַלטן די משא פון דעם קערפּער), אָבּער פאַר אַ פיש איז ער גענוג שטאַרק, װאָרים זיין קערפּער װערט דאָך געטראָגן פון דעם װאַסער, |

די זשאַבּרעס ציי דעם האַיפיש האָבּן ניט קיין דעקלען, װי די זשאַבּרעס פון די בּיינערדיקע פיש, זי זיצן אין בּאַזוֹנ+. דערע זעקלעך, װעלכע עפענען זיך דרויסן אין דער געשטאַלט פון ווערטיקאַלע פינף שפּאַלטן בּיי די זײַטן פון קערפּער, הינטער דעם קאָפּ. |

דער האֵיפיש אין אַ געפערלעכער רױבּער,. ער שווימט גערן נאָך נאָך די שיפן, כֹּדי צו כאַפּן די שיריים, װאָס ווערן אַרױס: געװאָרפן פון די שיפסקיכן די היענע פון ים") אַדאַנק זיין גרייס און קראַפט זיינען פון אים ניט זיכער. אפילו די גרעסטע פיש פון יבי, ו דער האַיפיש פאַלט אָן אַמאָל רער האַימיש, אפילו אויף אַ מענטשן; דאָך אין די געפֿערלעכקײט פון אַזעלכע אָנטאלן אַפט אַ שטיקל (גוזמא,

דער לאַנג אױסגעצױגענער קערפּער און דערהױפּט דער מעכטיקער עק מיט דער ניט סימעטרישער פלוספעדער מִנָלְן דעם האֵיפיש פאַרְ אַ שווימער, ויעלכער קען { זיך פאַרמעסטן אי געשווינטקייט מיט אַלע ים -באַטעפענישן. |

וק ;; יע 86 ==

126 ים-קאָטער, האַמער.פּיש. סקאַטן,

א

אַזױ װוי דער שאַרבּן פון דעם האַיפיש איז אויסגעצויגן אין דער געשטאַלט פון

אַ שנוֹק, ליגט בּיי אים דאָס מויל אין דער קווער אויף דער אונטערשטער זט קאָפּ. ‏

(קווערמייליקע פיש), פון מוֹיל שטאַרצן אַרױס עטלעכע ראָנדן גרויסע, װי מעסער שאַרפע ציין, װעלכע זיינען בּיי די קאַנטן װידעראַמאָל געציינדלט,

דער בלויער האַיפיש פּרענגט אויף דער װעלט לעבעדיקע קינדער. אָבּער אַלע אַנדערע מינים האַיפישן פּאַרמערן זיך דורך אייער,

קרובים,

אין די ימען פון די װאַרימע לענדער באַגעגענען זיך נאָך אײניקע מינים האַי פּישן; מאַנכע פון זי זיינען משונה גרויס און געפערלטך פאַר דעם מענטשן, צוישן די האַיפישן, װאָס מיהאַלט אין זי אַקװאַריומס, טרעפט מען אָפּט דעם ים:קאָטער, ביז } מ. די לענג; ער איז פאַרהאַסט בי די פישער, װאָרים ער רױבט אה רײסט די נעצן. | | | געפערלעך זיינען אויך די האַמערפישן (ביו 4 מ, זי לענג), װעלכע הײסן אַזױ צוליבּ דער האַמער-געשטאַלט פון זייער קאפ נאָענטע קרובים פון די האַיפישן זיינען די ס ק אַ טן; אין אונזערע ימען בּאַגעגנט זיך בּאַזונדערס אַפּט דער נאָדלסקאַט, די סקאַטן זייגען זייער ענלעך אויף די קאָמבּע= לעך סיי מיט זייער געשטאַלט סיי מיט זייער לעצענסשטייגער, דער קאָפּ און דער גוף זיינען צונױפֿגעדריקט פּלאַטשיק פון אוױיבּן אַראָפּ, די אונטערשטע זייט איז אָן אַ שום קאָליר, די רוקגזייט, וועלכע איז בּאַזעצט מיט נאָדלען, אין געפאַרבט צום קאַליר פון ים:גרונט; דאָס מױל איז געשטעלט אין דער קווער און אויף דער אוג: טערשטער זייט פון קאָפּ זיינען דאָ 5 זשאַבּרעס:עטע? נונגען -- אַ סימן, אַז די סקאַטן געהערן צו דער משפּחה קווערמיילי: ק ע. דאָס װאַסער צום עטעף מען נעמען זיי אַרײן ניט דורכן מויל, װי די בּיינער: דיקע און גאַנאָאידע. פיש, נאָר דורך די אַזױגערופענע חשפּריצערס?, װי בּיי דאָס רוב האַיפישן (אַחוץ דעם בּלויען האַיפיש און אייניקע יי א עי אַנדערע מינים) . - 0 | = גאָרלסקאַמן . | זייער ענלעך אויף דח .4 קה דאָזיקע פיש זיינען אויך די אַזױגערִופענען עלצְקטר

ן א אט זי וו יש :0 |} אין די יְמעֶן פון די װאַקימע לענדעֶר |איז| האבן זי : װוו {{; ען 2 ון י.ױ.ןן " וו ; ' {| ?2

= = 3 נ{ן נ 1 יעה +| /

יע סקאָטן, װעלכע לע

אק יט אויקצוטיילן עלעַקטְרישע | שט װ! ת. 6 וא

ואון (ין

5

4 וא }יי 11

זענפיש. | 147

| שלעק---צו בּאַשיצן זיך קעגן שונאים און צו פּאַרהילכן די רוג (אַן אַנדער עלעקט. רישער פיש איז דער עלעקטרישעף אָלפֿיש אין דרום:אַמעריקע, אַ נאָענטער קרור זון אונזער אָלפּיש; מיט זיינעם אַ זעץ קען ער באַטױבּן אפילו אַ מענטשן), די זעגי טיש פאַרנעמען אַ מיטלאָרט צווישן האַיפישן און טקאַטן, פון שאַרבּן װאַקסט פּיי זי אַרױט אַ לאַנג איבּערגיינדל, בּאַװאָפּנט מיט צוויי ראָנדן שאַרפע ציין; די דאָזיקע מין עג איז פּאַר זי אַן אויסגעצייכנט געווער: |

א י נ ה א ל מ;

יי

זײט זױט 2-טער קלאָס: פוונל 8 | 97 4, ,, אנטערשוקער 49 | 94 1-טער סדר! רויבּפויגל 0 | 62 }| 8.ער קלאַס: די קריכעדיקע אָדער 1 משפּחה: פאַלקן 0 | 62 רעפּטיליען (שרצים) 48 | 97 2 , , גרפן. 8 | 69 | .ער סדר: עקדישן (יאַשטשערקעם) 46 | 98 פֿי , , סאָוװעס 5 | 67 2' , , שלאַנגן 48 100 קימער סדר: פּיקהאָלצן 6 | 68 | 1.ע נרופּע: אומניפטיקע שלאַנגען 48 | 100 5 , , קקקיפײגל 8 | 70 42 , , גפטיקע שלאַנגן 0 | 105 ,/ , 4‏ פאָפּאַנװען 9 | 71 ער סדר: קראָקאָדילן 9 | 108 8 , , קאַליבּרים | 20 | 72 4 , , שלדקרעטן 8 | 106 , , זננפײנל 1 | 78 4טער קלאַס: אַמפּיבּיעם ' . 6 | 108 47, , פבן 9 | 81 ער סדר; פּראָשן; דער גרינער | יי , , עפות 1 | 83 | װאַסער פראָש - 567 | 110 | 9 , , - לויפערס 44 | 80 4 , , עקעדיקע אַמפיבּיעם 09 | 118 ,,410-‏ , שטאָלצנפיסיקע 6 | 88 ?טער קלאַס; פיש 60 | 113 | 411, , טענמלפױנל 8 + 90 ;ער סדר: בּוונערדיקע פיש 8 | 117 2, +, רודערפיסיקע 41 0 93 , , פגאַנאָאירע פּיש ‏ 70 | 124 | 4,418 {,| לאַנגפליגלדיקע 1 98 4 , , האיפישן און סקאַמן 71 ! 125